II OZ 793/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 1085/12 w zakresie odmowy zmiany postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie dopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. II SA/Bd 1085/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. II SA/Bd 1085/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie dopuszczalności zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (wniosek z 5 lutego 2013 r.), przyjmując, że skarżący nie przedstawił informacji, które pozwalałyby Sądowi dokonać oceny, czy zaistniała okoliczność stanowiąca przesłankę prawa pomocy. Sąd winien posiadać pełną wiedzę zarówno o dochodach i innych kwotach pozostających w dyspozycji skarżącego, jak i o wydatkach skarżącego i członków jego rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Tymczasem informacje, które przedstawił skarżący były niepełne i sprzeczne. Zażalenie skarżącego na ww. postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2013 r. sygn. II OZ 660/13. Wezwany do uiszczenia wpisu sądowego skarżący w piśmie z dnia 26 października 2013 r. ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r. sygn. II SA/Bd 1085/12 odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 27 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. II OZ 178/14 oddalił zażalenie M. W. na ww. postanowienie. Kolejnym (trzecim) wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2014 r. (uszczegółowionym pismem z dnia 13 czerwca 2014 r.) M. W. ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, powyższe żądanie nie mogło doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 27 czerwca 2013 r., albowiem wnioskodawca nie wykazał, by okoliczności, które były podstawą oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, stosownie do art. 165 p.p.s.a., uległy zmianie. Zarówno w postanowieniu Sądu I instancji, jak i w postanowieniu NSA z dnia 23 sierpnia 2013 r. oddalającym zażalenie skarżącego, Sądy wyraźnie wskazały jako przesłankę odmowy uwzględnienia wniosku, okoliczność nieprzedstawiania przez skarżącego dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową. W ocenie Sądu, skarżący w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy powołał się de facto na te same okoliczności. Skarżący ponownie został wezwany o złożenie dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową oraz o dane o stanie rodzinnym. Wezwanie to, poza wskazaniem na podobne dochody, jednak już bez określenia ich wysokości, nie zostało przez skarżącego wykonane. Nadal zatem Sąd nie dysponuje dostateczną wiedzą, aby ocenić, czy skarżący znajduje się w takiej sytuacji, że udzielenie mu prawa pomocy w zakresie częściowym jest zasadne. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. W.. Wnosząc o jego zmianę wyjaśnił, że sprawuje opiekę nad chorą matką. Nie jest w stanie pokrywać jakichkolwiek kosztów związanych ze sprawowanymi obowiązkami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie posiada usprawiedliwionej podstawy. Podstawą zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy jest wykazanie, że doszło w sprawie do zmiany okoliczności (art. 165 p.p.s.a.). Poprzez "zmianę okoliczności" należy na gruncie postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy rozumieć sytuację, w której zdolność strony do ponoszenia kosztów postępowania uległa pogorszeniu w stopniu nakazującym uznanie, że dotychczasowe stanowisko sądu odnoszące się do możliwości płatniczych składającego wniosek może być nieadekwatne w stosunku do aktualnie występujących w sprawie nowych okoliczności. Powyższe warunki nie występuje w niniejszej sprawie. Należy bowiem podzielić stanowisko sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w zakresie, w jakim Sąd I instancji przyjął, że skarżący nie wykazał, by w świetle nowych okoliczności faktycznych, nieuwzględnionych w poprzednim postępowaniu, ocena jego sytuacji majątkowej była nieadekwatna i z tej przyczyny nie mogła stanowić podstawy do uznania, iż posiada środki do uiszczenia wymaganych kosztów sądowych. Zasadniczą podstawą powyższej oceny jest stwierdzenie, że zobowiązaniem składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, niedoznającym jakiegokolwiek wyjątku, pozostaje przedstawienie na żądanie Sądu wszystkich informacji odnoszących się do sytuacji materialnej i rodzinnej, które mogą mieć wpływ na zdolność wnioskodawcy do partycypowania w kosztach postępowania. Brak wywiązania się z tego wymogu, co prawidłowo stwierdził Sąd w zaskarżonym postanowieniu, nie pozwala na dokonanie tak oceny, czy wnioskodawcy może zostać przyznane prawo pomocy, jak również, czy wcześniej podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy powinno podlegać zmianie. Odmienne zapatrywanie prowadziłoby do uznania, że podstawą podejmowania przez sąd administracyjny orzeczeń w tym zakresie mogą stanowić okoliczności dotyczące sytuacji materialnej strony przedstawione przez nią w sposób dowolny. Fragmentaryczność przedstawianych wyjaśnień, jak też subiektywny stosunek strony do oceny swojej sytuacji finansowej jako niepozwalającej jej na ponoszenie kosztów postępowania nie może stanowić z tej przyczyny wystarczającej podstawy do merytorycznego rozstrzygania przez Sąd o tym, czy partycypowanie w kosztach postępowania mogłoby doprowadzić do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. W sytuacji, gdy skarżący występując z wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2014 r. nie przedstawił dokumentów, o które został wezwany, uniemożliwiając dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jego sytuacji finansowej, nie ma podstaw do podważenia prawidłowości podjętego przez Sąd I instancji postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.