II FZ 273/13

Dnia 20 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1318/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 15 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1318/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił S. S.A. z siedzibą w G. – dalej jako "Spółka", przyznania prawa pomocy, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 15 października 2012 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, iż Spółka wskazała, że jej kapitał podstawowy wynosił 19 425 000 zł, wartość środków trwałych na dzień 31 października 2012 r. – 26 672 668,31 zł (według bilansu za rok 2011 – 28 296 503,54 zł), ostatni rok obrotowy według bilansu Spółka zakończyła stratą netto – 17 417 502,06 zł, w złożonym za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. zeznaniu podatkowym CIT-8 wykazała stratę w wysokości 3 906 501,13 zł, deklarując przychody w kwocie 14 991 267,48 zł i koszty ich uzyskania w kwocie 18 897 768,61 zł, w okresie od sierpnia do października 2012 r. Spółka dla potrzeb podatku VAT zadeklarowała przychody z tytułu dostawy towarów i usług w kwotach: 1 271 992 zł, 1 309 944 zł i 1 809 644 zł, zaś do 31 października 2012 r. osiągnęła przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów, produktów i zmiany ich stanu w łącznej wysokości 14 506 265,98 zł oraz przychody finansowe w łącznej wysokości 62 946,30 zł i poniosła koszty (operacyjne i finansowe) w wysokości 22 520 565,51 zł, Spółka na dzień 30 listopada 2012 r. posiadała zadłużenie w łącznej kwocie 51 187 306,69 zł, na które składają się należności wobec dostawców (2 476 548,92 zł), z tytułu zobowiązań publicznoprawnych i utworzonych rezerw (wraz z odsetkami – 17 279 403,31 zł; zaległości podatkowe Spółki wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi wynoszą 11 903 249 zł) oraz pożyczek (wraz z odsetkami – 29 617 871,27 zł), na rachunkach bankowych Spółka zgromadziła na dzień 30 listopada 2012 r. środki w łącznej kwocie 483 114,30 zł, zaś – według oświadczenia na dzień jego złożenia – Spółka na kontach posiadała środki w łącznej kwocie 564 613,51 zł. Spółka podniosła, że aktualnie z osiąganych przychodów jest w stanie regulować jedynie zobowiązania wobec ZUS, pracowników, dostawców mediów oraz kontrahentów, z którymi zawarła umowy na świadczenie usług przeładunkowo – magazynowych towarów, na realizację wszystkich zobowiązań brakuje jej środków finansowych w kwocie około 1 150 000 zł. Z tych przyczyn jest w stanie uiścić tytułem wpisu kwotę nie wyższą niż 3 000 zł. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka wniosła o jego zmianę w całości poprzez przyznanie wnioskowanej pomocy prawnej przez Sąd. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazując na regulację zawartą w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." stwierdził, iż Spółka przedstawiła swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, w taki sposób by potwierdzała, że nie ma ona realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu całokształt ustalonych i wskazanych okoliczności nie pozwalał na dokonanie pełnej oceny jej możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest ona w stanie uiścić koszty sądowe, ale także skutkuje uznaniem za niewiarygodne złożonego przez nią oświadczenia. Sąd oświadczenie Spółki uznał za niewiarygodne, nadal budzące uzasadnione wątpliwości, jak również sprzeczne z ustaleniami dokonanymi z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych przy sprawie. W konsekwencji w ocenie Sądu brak było podstaw, aby przyjąć, że Spółka nie może ponieść niezbędnych kosztów sądowych. Dalej Sąd zaakcentował, iż Spółka nie może dyskrecjonalnie ustalać hierarchii swoich wierzycieli, z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 245 oraz 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. Spółka podniosła, iż postanowienie zawiera w sobie wewnętrzną sprzeczność, zwróciła uwagę na trudności związane ze spieniężnieniem majątku jak i na swoją kondycję finansową. W ocenie Spółki udowodniła swój trudną sytuację majątkową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od zawartej w art. 199 P.p.s.a. generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Ciężar dowodu spoczywa więc na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Aby przyznanie prawa pomocy osobie prawnej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody W rozpoznawanej sprawie WSA w Gdańsku rozpoznał wniosek Spółki w prawidłowy sposób, gdyż wydając rozstrzygnięcie wskazał, że Spółka nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Sąd prawidłowo też i w sposób wyczerpujący, z zachowaniem wymogów wskazanych w art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia z jakich względów odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych obrotów, jakie realizuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, posiadanych środków pieniężnych na rachunkach bankowych, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Zauważyć należy, iż wobec znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka (Spółka do 31 października 2012 r. osiągnęła przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów, produktów i zmiany ich stanu w łącznej wysokości 14 506 265,98 zł oraz przychody finansowe w łącznej wysokości 62 946,30 zł), a także wartości jej majątku trwałego (wartość środków trwałych na dzień 31 października 2012 r. – 26 672 668,31 zł) brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Prawidłowa jest ocena Sądu pierwszej instancji, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych Spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, które akcentuje Spółka, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z obowiązku opłacenia wpisu od skargi. Rację ma więc Sąd pierwszej instancji, iż Spółka nie może dyskrecjonalnie ustalać hierarchii swoich wierzycieli, z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do Spółki majątku trwałego - 26 672 668,31 zł. Odnośnie do argumentu Spółki o trudnościach wyzbycia się elementów infrastruktury portowej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdzenie to należy uznać za bezzasadne, wziąwszy pod uwagę treść przedłożonego bilansu i wartość aktywów. Spółka dysponuje choćby środkami transportu o wartości 96 784,02 zł. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację Spółki, że spieniężenie majątku może pozbawić ją narzędzi, dzięki którym może w ogóle kontynuować działalność. W tym świetle kwota wpisu sądowego w tej sprawie jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej Spółki, a podobna ocena odnosi się także do innych kosztów, które ewentualnie mogą w tej sprawie wystąpić. Reasumując, analiza możliwości płatniczych spółki doprowadziła Sąd pierwszej instancji do słusznego wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. Uzasadnienie sądu w tym zakresie świadczy o rozpoznaniu przez Sąd wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy w sposób rzetelny i nie naruszający zasad postępowania. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.