I OSK 1010/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska Sędzia NSA del. Janusz Furmanek Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 827/12 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Szczecinie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] Spółki z o.o. w Szczecinie na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wyrokiem z 17 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 827/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w Szczecinie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z [...] czerwca 2012 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie z [...] kwietnia 2012 r. nr [...]. Postanowieniami tymi odmówiono Spółce przyznania wynagrodzenia za przechowywanie w dacie od 31 maja 2008 r. do 28 lutego 2012 r. pojazdu marki [...]. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Samochód [...] został umieszczony przez organ Policji – w związku z dochodzeniem o popełnieniu przestępstwa kradzieży z włamaniem – na parkingu Spółki 27 stycznia 2008 r., na mocy umowy zawartej między Policją a Spółką 22 sierpnia 2007 r., obowiązującej do 31 grudnia 2008 r. Właścicielowi pojazdu wydano zezwolenie na jego odebranie 29 lutego 2008 r., o czym zawiadomiono Spółkę 30 maja 2008 r. Za okres od 27 stycznia 2008 r. do 30 maja 2008 r. Spółka otrzymała zapłatę zgodnie z wystawioną przez siebie fakturą. Postanowieniem, z [...] stycznia 2012 r. [...], Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum orzekł o likwidacji niepodjętego depozytu, a w związku z tym pojazd został odebrany z parkingu 28 lutego 2012 r. i przekazany do stacji recyklingu. Spółka wystąpiła o przyznanie wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu za okres od 31 maja 2008 r. do 28 lutego 2012 r. Organy skarbowe odmawiając przyznania tego wynagrodzenia, stwierdziły, że Spółka nie dochowała należytej staranności, chociaż, jakkolwiek w dacie przyjęcia pojazdu na parking posiadał on uszkodzenia – zarysowania, zadrapania, brak powietrza w tylnym lewym kole, brak tablic rejestracyjnych i kierownicy (protokół przejęcia) – to w dniu odbioru uszkodzone były drzwi przednie prawe, lampa zespolona tylna prawa, zderzak przedni błotnika przedniego prawego, płat dachu, lusterko zewnętrzne prawe, brakowało w nim stacyjki zapłonu, zamka drzwi tyłu nadwozia, a wartość samochodu była zerowa (fotografie, opinia techniczna biegłego skarbowego). Przechowywanie zatem organy uznały za naruszające warunki umowy, jak i przepisy o zachowaniu należytej staranności. W skardze Spółka podniosła, że wobec obowiązujących przepisów nie miała możliwości dochodzenia swoich praw bezpośrednio od właściciela pojazdu, na drodze cywilnej, a choć zapis o dochodzeniu roszczenia od właściciela pojazdu był zawarty w umowie to jednak sprzeczny był z przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a właściciel zrzekł się pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, co również uniemożliwiało dochodzenie od niego roszczeń. Podkreśliła też, że pojazd był uszkodzony w stopniu znacznym w momencie przyjęcia na parking, a przez okres 4 lat dozoru na dalsze uszkodzenia wpłynęło długotrwałe oddziaływanie czynników atmosferycznych, korozja, przechowywanie na otwartym placu, były to zatem uszkodzenia naturalne i nie świadczące o nieprawidłowym wykonaniu dozoru. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, iż w przypadku pojazdu zajętego przez Policję dla potrzeb postępowania karnego, którego właścicielem następnie stał się Skarb Państwa, na podstawie przepisów o likwidacji niepojętych depozytów stosuje się przepisy o przechowywaniu rzeczy ruchomych, zawarte w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z § 3 pkt 1 lit. b/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237) przepisy działu II rozdziału 6 dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie przepisów o rzeczach znalezionych oraz o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy. Podstawę zatem orzekania przez organy stanowił art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu, jakkolwiek zaskarżone postanowienia nie są wolne od wad proceduralnych, w których mieszczą się uchybienia w prawidłowym uzasadnieniu rozstrzygnięcia, to jednak wady te nie miały wpływu na wynik sprawy, bowiem i z rozstrzygnięć i z akt administracyjnych wynika, że skarżąca nie przechowywała powierzonego jej pojazdu z taką starannością, która zapobiegłaby utracie wartości pojazdu do wartości złomu. Nie wymaga postanowień umownych sprawowanie takiej pieczy nad powierzonym mieniem, by jego wartość (i tak już niska) nie uległa całkowitej degradacji. W przypadku gdy to nie umowa określa zasady przechowania rzeczy, przechowawca ma obowiązek przechowywania jej w taki sposób, jaki wynika z właściwości rzeczy i z okoliczności. Przez właściwości rzeczy należy rozumieć zarówno jej skład, cechy fizyczne, ale również przeznaczenie, czy wartość. Obowiązkiem przechowawcy jest dostosowanie sposobu przechowania do wszystkich właściwości rzeczy. Drugim kryterium wyznaczającym sposób przechowania są okoliczności. Odnieść je należy do okoliczności faktycznych towarzyszących zawarciu, a następnie wykonaniu umowy, mogących wpłynąć na stan rzeczy. Na przechowawcy ciąży obowiązek uwzględnienia wszelkich okoliczności, mających znaczenie dla realizacji obowiązku zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym (np. warunki atmosferyczne, ryzyko kradzieży czy uszkodzenia rzeczy). Zarówno właściwości rzeczy, jak i okoliczności powinny zostać przez przechowawcę łącznie uwzględnione dla ustalenia sposobu przechowania. Zasadnie zatem organ odmówił skarżącej Spółce przyznania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu, albowiem stan pojazdu, świadczył o tym, że powierzony pojazd był przechowywany w sposób, który spowodował jego całkowitą degradację, czyli daleki od staranności wymaganej przy przechowywaniu rzeczy tego rodzaju, Spółka nie zabezpieczyła pojazdu ani przed opadami atmosferycznymi, ani przed pozbawieniem go przez osoby trzecie istotnych dla właściwości tej rzeczy części – skonkludował Wojewódzki Sąd. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka [...] Sp. z o.o., prawidłowo reprezentowana, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarga kasacyjna oparta została o obie podstawy z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", a wyrokowi zarzucono: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego: – art. 102 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 pkt 1 lit. b i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędne zastosowanie i nieuzasadnione uznanie, iż skarżąca nie dopełniła swoich obowiązków wynikających z tego przepisu, 2. Naruszenie przepisów postępowania: – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i lit. c/ p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ II instancji powołanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz wskazanego w skardze naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w tym: ■ naruszenie art. 138 § 1 ust. 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, mimo istnienia przesłanek do uchylenia tego postanowienia; ■ naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w sposób wyczerpujący do wszelkich zarzutów skarżącej oraz niedokonanie wyczerpującej analizy wszelkich przedstawionych w sprawne dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz nie wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji; ■ naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 228 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; ■ naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie przez organ administracji w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń, w szczególności przyjęcie, iż dozór był wykonywany w sposób nieprawidłowy, w sytuacji, gdy przekazany do przechowywania pojazd już w chwili przekazania na parking był bardzo uszkodzony; – art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w sposób wyczerpujący do wszelkich zarzutów skarżącej oraz niedokonanie wyczerpującej analizy wszelkich przedstawionych w sprawie dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w tym w szczególności brak oceny charakteru uszkodzeń pojazdu i przyczyny ich powstania. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie naruszył przepisów wskazanych w jej podstawach. Zasadnie zarówno organy, jak i Wojewódzki Sąd zakwalifikowały roszczenie [...] Sp. z o.o. w Szczecinie jako to, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – "dalej ustawa" – na podstawie bowiem § 3 pkt 1 lit. b/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stasowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2011 r. Nr 46, poz. 237) przepisy działu II rozdziału 6 tej ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie przepisów o rzeczach znalezionych oraz o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy. Po wygaśnięciu bowiem umowy pomiędzy skarżącą Spółką a Policją i orzeczeniu Sądu o likwidacji niepodjętego depozytu te właśnie przepisy miały zastosowanie do załatwienia wniosku Spółki o zapłatę wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu marki [...]. Stosownie do art. 102 § 2 ustawy dozorca ma prawo do wynagrodzenia za przechowywanie ruchomości, skoro przepis ten stanowi, że organ przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Przy ustalaniu wysokości tego wynagrodzenia organ powinien uwzględnić – jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 września 2014 r. I OSK 217/13 (dotyczącym zresztą również roszczenia [...] Sp. z o.o. w Szczecinie) – "zakres obowiązków dozoru i okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad zajętą nieruchomością oraz wielkości składowanego przedmiotu i powierzchnią niezbędną do jego składowania w sposób stosowny do jego właściwości". Dozorca, który ma prawo domagania się wynagrodzenia, ustalonego wg tych kryteriów, ma określone obowiązki, związane z przechowywaniem ruchomości. Obowiązki te określa art. 102 § 1 ustawy. Zgodnie z nim jest on obowiązany przechowywać ruchomość z taka starannością, aby nie straciła na wartości, wydać rzecz na wezwanie organu, zawiadomić organ o zamierzonej zmianie miejsca przechowywania. Uprawnieniu zatem dozorcy żądania wynagrodzenia od organu za wykonywanie dozoru odpowiada obowiązek dozorcy przechowywania rzeczy ze starannością, zapobiegającą utracie jej wartości. Przechowywanie ruchomości ze starannością zapobiegającą utracie jej wartości polegać powinna na tym, aby rzecz nie uległa uszkodzeniu, zniszczeniu, zaginięciu, czynności dozoru muszą zatem być dostosowane do właściwości rzeczy przechowywanej. Dopiero wywiązanie się należyte z tego obowiązku, a zatem czuwanie nad niepogorszeniem się wartości ruchomości, skutkuje zapłatą za wykonywany dozór, w ramach której mieści się zarówno zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru – czynności dozoru i zabezpieczające ruchomości – jak i wynagrodzenie za dozór. Brak któregokolwiek z elementów prawidłowego, starannego sprawowania dozoru – przechowywania ruchomości może powodować nieprzyznanie zapłaty, o której mowa w art. 102 § 2 ustawy z uwagi na niespełnienie wymogów wskazanych w jej art. 102 § 1. W sprawie z akt jej wynika, że przekazany do przechowania skarżącej Spółce samochód [...] był uszkodzony i co do tego nie ma żadnych wątpliwości, bowiem uszkodzenia te zostały opisane w dacie przyjęcia pojazdu na parking. Jednak w dacie odbioru samochodu z parkingu był on w stanie tak zdewastowanym, że wartość jego była zerowa, na taką wycenił ją biegły skarbowy. Skarżąca Spółka nie kwestionuje stanu dewastacji pojazdu w dacie odbioru, ale twierdzi, że wpływ na taki stan mogły mieć okoliczności również od niej niezależne, w tym okres przechowywania i wiek samochodu. Można by zgodzić się z takim twierdzeniem, gdyby uszkodzenia samochodu w dacie odbioru z parkingu były identyczne z tymi, jakie miał on w dacie przyjęcia go na parking. Jednak uszkodzenia samochodu nie miały raczej nić wspólnego z jego wiekiem i okresem przechowywania. Przy przyjęciu na parking był on zarysowany, zadrapany, nie miał powietrza w lewym tylnym kole, tablic rejestracyjnych i kierownicy, a w chwili odbioru – uszkodzone drzwi przednie prawe, lampę zespoloną tylną prawą, zderzak przedni błotnika przedniego prawego, płat dachu, lusterko zewnętrzne prawe, nie było w nim stacyjki zapłonu i zamka drzwi tyłu nadwozia. Taki stan pojazdu świadczy tylko o tym, że Spółka nie wykonywała obowiązku przechowania samochodu ze starannością zapobiegającą utracie wartości. Gdyby spadek wartości wynikał tylko z wieku samochodu i uszkodzeń, które miał w dacie przyjęcia go na parking wynagrodzenie za dozór przysługiwałoby, bowiem ewentualny spadek wartości samochodu wynikałby z okoliczności niezależnej od Spółki – wieku samochodu. W stanie jaki miał miejsce w sprawie organy skarbowe miały podstawy odmowy wypłaty wynagrodzenia, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy wobec nie wykonania obowiązków dozoru, wskazanych w art. 102 § 1 ustawy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 i 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).