II OSK 966/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-11-05
Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Paweł Miładowski, Iwona Bogucka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska może odmówić zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków z powodu nieprawidłowego określenia terminu ich obowiązywania, jeśli ustawa nie statuuje zasady ciągłości taryf?Ratio decidendi
Rada Miejska nie może odmówić zatwierdzenia taryf z powodu nieprawidłowego określenia terminu ich obowiązywania, jeśli ustawa nie statuuje zasady ciągłości taryf, a wskazanie we wniosku terminu obowiązywania nowych taryf od daty późniejszej niż poprzednie nie jest wadliwe. Odmowa zatwierdzenia taryf wymaga wskazania konkretnego przepisu prawa, który został naruszony.Stan faktyczny
Rada Miejska w K. odmówiła zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, przedłożonych przez K. Sp. z o.o., z powodu nieprawidłowego określenia okresu ich obowiązywania. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu początkowo oddalił skargę, ale Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu WSA uwzględnił skargę, stwierdzając naruszenie prawa przez Radę Miejską. NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Rady Miejskiej w K.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 listopada 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ sędzia del. WSA Iwona Bogucka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 34/13 w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Miasta K 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Gminy K na rzecz K Sp. z o.o. z siedzibą w B kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 34/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, uwzględniając skargę K. Systemu Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w B., stwierdził, że uchwała Rady Miejskiej w K. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Miasta K. – została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Zaskarżoną uchwałą Rada Miejska w K. odmówiła zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Miasta K. na okres od 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r., przedłożonych przez K. System Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. z siedzibą w B., z powodu ich niezgodności z przepisami. W § 1 ust. 2 organ stanowiący wskazał, że szczegółowe wyjaśnienie przyczyn odmowy stanowi załącznik do uchwały.
W załączniku będącym uzasadnieniem do takiego stanowiska, Rada wskazała, że po dokonaniu czynności kontrolnych przedłożonej taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, zgodnie z treścią art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", ustaliła, że we wniosku o ich zatwierdzenie (który wpłynął do Urzędu Miejskiego w K. 22 czerwca 2011 r.) dokonano przyjęcia nieprawidłowych danych dotyczących okresu obowiązywania taryf oraz kosztów w przedłożonych taryfach. Wniosek spółki wodociągowej zawierał błąd formalny, ponieważ za okres obowiązywania taryfy przyjęto termin od 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r., a nie od 21 sierpnia 2011 r., co w świetle art. 20 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 10 ustawy, zadaniem organu, należało uznać za nieprawidłowe.
Rada odniosła się ponadto do zasadności złożenia 12 lipca 2011 r. "korekty do wniosku o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków", stwierdzając, że w wyniku weryfikacji przez Burmistrza Miasta K. złożonego wniosku stwierdzono nałożenie nieuzasadnionych kosztów na obywateli Miasta. Zakres zmian w korekcie do wniosku obejmował kluczowe elementy (cenę taryf i marżę zysku), dlatego też wymagane było złożenie nowego wniosku (opinia Wojewody [...] wyrażona w piśmie NK-N.4131.405.2011.JT1-2).
W skardze K. System Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w B., zarzucił omówionej uchwale naruszenie art. 24 ust. 5a w zw. z art. 24 ust. 5; art. 24 ust. 9a w zw. z art. 24 ust. 5; art. 24 ust. 10 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy. Przy tak sformułowanych zarzutach wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
W odpowiedziach na skargę skierowanych przez pełnomocnika Gminy K. oraz Przewodniczącego Rady Miejskiej w K., wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 939/11, oddalił skargę K. Systemu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w B. na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...].
Sąd wskazał, że ustawa przewiduje możliwość przedłużenia obowiązywania taryfy, co oznacza, że okoliczności te nie mogą być pominięte przy sporządzaniu taryf i określeniu początku okresu ich obowiązywania w danym roku. Jeżeli zatem okres obowiązywania dotychczasowych taryf zostanie przedłużony, to bieg terminu obowiązywania nowych taryf powinien rozpocząć się bezpośrednio po upływie przedłużonego terminu obowiązywania dotychczasowych taryf. W innym wypadku tworzyłoby to sytuację, w której po podjęciu uchwały o odmowie zatwierdzenia taryf, co do której nie zapadnie rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody, nie obowiązywałyby żadne taryfy, co w ocenie Sądu pozostawałoby w sprzeczności z wynikającą z ustawy zasadą ciągłości obowiązywania taryf, a tym samym, nie pozwalałoby na realizację jednego z podstawowych celów ustawy, którym jest ochrona odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i opłat. Ponadto Sąd wskazał, że bez znaczenia dla ustalenia początkowego terminu obowiązywania nowej taryfy jest to, że ustawodawca nie określił wprost początku biegu terminu dla przedłużenia dotychczasowych taryf. Zastosowanie wykładni celowościowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że w takiej sytuacji omawiany termin winien rozpocząć swój bieg w dniu następującym po dniu do którego obowiązywała uchwała zatwierdzająca dotychczasowe taryfy. Prawidłowo powinien to być więc planowany dzień wejścia w życie taryf w stosunku do których zaistniała uchwała negatywna. Taka wykładnia zapewnia nieprzerwane obowiązywanie taryf.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że nie zasługuje na akceptację zarzut naruszenia art. 24 ust. 9a ww. ustawy, wskazując, że przepis ten nie był stosowany przez Radę przy podjęciu zaskarżonej uchwały i nie stanowił podstawy dla odmowy zatwierdzenia taryf, tym samym nie mógł być naruszony kwestionowanym aktem. Za odrębną kwestię – nie mieszczą się w granicach niniejszej sprawy – Sąd uznał podnoszoną przez Spółkę kwestię bezczynności Rady w rozpoznaniu wniosku złożonego na podstawie art. 24 ust. 9a ustawy. Jak podkreślił Sąd, w literaturze przedmiotu wskazuje się, że ustawa nie określa skutków niepodjęcia przez radę uchwały w zakresie takiego wniosku. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że bezczynność rady w tym względzie powoduje przedłużenie czasu obowiązywania dotychczasowych taryf. Fakt złożenia przez przedsiębiorstwo ww. wniosku i bezczynności rady w tym zakresie nie ograniczał również działania art. 24 ust. 5a stanowiącego o ustawowym przedłużeniu obowiązywania dotychczasowych taryf o 90 dni.
Końcowo Sąd zgodził się ze skarżącym, że wskazując, jako przyczynę odmowy zatwierdzenia taryf, brak jednoznacznego określenia we wniosku taryfowym kosztów funkcjonowania laboratorium, Rada nie wskazała, który konkretnie przepis prawa został w związku z powyższym naruszony i na czym owo naruszenie polega. Z tego względu Sąd uznał, że nie jest możliwe przeprowadzenie dokładnej kontroli w tym zakresie. Zdaniem Sądu, podstawy do odmowy zatwierdzenia taryf nie mógł też stanowić fakt złożenia przez Spółkę korekty do wniosku o zatwierdzenie taryf. Z przedstawionej dokumentacji wynika, że korekta ta została wniesiona w wyniku weryfikacji wniosku przez organ wykonawczy gminy. W ocenie Sądu, z brzmienia art. 24 ust. 1-3 ww. ustawy przyjąć należy, że nie można wykluczyć takiej możliwości, że w wyniku przeprowadzonej weryfikacji organ wykonawczy gminy stwierdzi konieczność wprowadzania do wniosku poprawek i zwróci się do przedsiębiorstwa o ich złożenie. W niniejszej sprawie takie poprawki do wniosku w związku z weryfikacją przeprowadzoną przez organ wykonawczy zostały dokonane. Z żadnego natomiast przepisu ustawy nie można wywieść, że w takiej sytuacji poprawki do wniosku winny być traktowane jako nowy wniosek. Rada, stawiając w tym względzie zarzuty w zaskarżonej uchwale, nie wskazała, który z przepisów ustawy został naruszony. Niemniej jednak fakt, że Sąd nie podzielił argumentacji Rady w przedstawionym wyżej zakresie, nie wpłynął na ocenę legalności zaskarżonej uchwały. Prawidłowo bowiem Rada wywiodła, że ustalenie terminu obowiązywania taryf nastąpiło z naruszeniem prawa, a ta okoliczność była wystarczająca do podjęcia uchwały o odmowie ich zatwierdzenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł K. System Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w B., podnosząc następujące zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 24 ust. 5a w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków w zw. z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", przez błędną ich wykładnię; art. 24 ust. 9a w zw. z art. 24 ust. 5 ww. ustawy w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię; art. 24 ust. 10 w zw. z art. 24 ust. 1 ww. ustawy w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2199/12, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.
Rozpoznając ww. zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej Sąd stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 24 ust. 9a w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy, natomiast zasadny jest zarzut naruszenia art. 24 ust. 5 w zw. z art. 24 ust. 5a ustawy. Przepis art. 24 ust. 5 stanowi, że rada, w określonym w tym przepisie terminie, może odmówić zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami. Przepisu, który wprost odnosiłby się do sytuacji prawnej i faktycznej, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie i został naruszony przedstawionymi taryfami, Rada nie wskazała. W podstawie prawnej uchwały z dnia 4 sierpnia 2011 r. powołany został jedynie przepis art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ponadto w uzasadnieniu uchwały został wskazany jako naruszony – przez określenie we wniosku o zatwierdzenie taryf nieprawidłowych terminów ich obowiązywania – przepis art. 20 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 10 tej ustawy. W myśl art. 20 ust. 1 przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na 1 rok i taki też wniosek został złożony. Z kolei art. 24 ust. 10 stanowi, że taryfy obowiązują przez 1 rok, z zastrzeżeniem ust. 5a, 5b i 9a. Także ten przepis nie został naruszony. Nie można zatem uznać za prawidłową wykładnię dokonaną przez Radę Miejską w K., tym samym potwierdzenie w zaskarżonym wyroku zgodności uchwały z prawem naruszało wskazane przepisy.
Zdaniem NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie uznał, że ustalenie terminu obowiązywania taryf nastąpiło z naruszeniem prawa, wywodząc to naruszenie ze sformułowanej przez ten Sąd zasady ciągłości taryf. Zasada ta nie została wprost ujęta w przepisach ustawy i nie służy realizacji ochrony przed wzrostem cen i opłat. Oczywiście nie oznacza to, że zachowywanie ciągłości taryf jest bez znaczenia. Ciągłość taryf powinna być respektowana, ale jej naruszenie, zwłaszcza w sytuacji takiej jaka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie skutkuje naruszeniem przepisów prawa, opieranym na rozszerzającej wykładni powoływanych wyżej przepisów. Potwierdzeniem dopuszczalności odstępstw od tej zasady są nie tylko wyjątki wskazane w art. 24 ust. 10 ustawy, ale także uzasadnienie uchwały z dnia 4 sierpnia 2011 r. Wynika z niego, że podstawę odmowy zatwierdzenia taryf stanowi nie tyle przepis art. 24 ust. 5 ustawy, ale błąd formalny, przy czym sama Rada wskazuje na wątpliwości co do sposobu liczenia terminu, od którego miałyby obowiązywać nowe taryfy i podnosi, że w zaistniałej sytuacji powinien być złożony nowy wniosek (co miałoby wpływ na termin wejścia w życie nowych taryf). Stanowisko Wojewody, na które powołuje się Rada nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały, bo żaden przepis nie przewiduje kompetencji nadzorczych w postaci wstępnej oceny uchwały, a organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami. W sytuacji, gdy przepis ustawy odmowę zatwierdzenia taryf wiąże z naruszeniem prawa, to naruszenie to musi zostać powiązane z konkretnymi naruszonymi przepisami prawa, a nie opierać się na rozszerzającej ich wykładni i to w sytuacji, gdy określenie daty, od której mają obowiązywać nowe taryfy może opierać się na różnych zasadach. Ewentualny, krótki brak obowiązującej taryfy – w wyjątkowych sytuacjach – nie powoduje skutków nie dających się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym. Koszty usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obciążają ich odbiorcę. W razie braku taryfy przedsiębiorstwu będzie należało się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 735 § 2 K.c. w zw. z art. 750 K.c. – por. wyroki SN z 25 marca 2010 r., sygn. akt I CSK 449/09 i z 22 września 2005 r., sygn. akt IV CK 91/05 oraz glosy: S. Kani do wyroku NSA z 11 września 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1201/02, Samorząd Terytorialny 2003/11/58-63 oraz B. Rakoczego do wyroku SN z 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt I CSK 149/05, Rejent 2008/11/150-156).
Po zwrocie akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, na rozprawie przed Sądem w dniu 7 lutego 2013 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte, a pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 34/13, uwzględniając skargę wskazał, że w rozpoznawanej sprawie należy mieć na uwadze, że w materii istotnej dla rozpoznania skargi wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznając sprawę obecnie – w myśl art. 190 p.p.s.a. – związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem art. 24 ust. 5 w związku z art. 24 ust. 5a ustawy. Zdaniem Sądu, wskazane naruszenie prawa powoduje, że zaskarżona uchwała nie może ostać się w obrocie prawnym, a w związku z tym, że Sąd wydał wyrok po upływie roku od podjęcia uchwały, należało stwierdzić, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa.
Motywując powyższą ocenę Sąd stwierdził, że w myśl art. 24 ust. 5 ustawy Rada gminy podejmuje uchwałę o zatwierdzeniu taryf, w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku albo o odmowie zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami. Zdaniem Sądu, naruszenie tego przepisu przez Radę Miejską w K. polegało na tym, że ani w treści uchwały, ani w jej uzasadnieniu nie podano precyzyjnie i trafnie, jaki przepis prawa został w taryfach przedstawionych przez skarżącego naruszony. W uzasadnieniu uchwały został wskazany jako naruszony – przez określenie we wniosku o zatwierdzenie taryf nieprawidłowych terminów ich obowiązywania – przepis art. 20 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 10 cytowanej ustawy. W myśl art. 20 ust. 1 przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na 1 rok, a taki wniosek został w istocie złożony. Z kolei art. 24 ust. 10 stanowi, że taryfy obowiązują przez 1 rok, z zastrzeżeniem ust. 5a, 5b i 9a. Także ten przepis nie został w przełożonych do zatwierdzenia taryfach naruszony. W tym stanie rzeczy, nieuprawnione było – w ocenie Sądu – podjęcie uchwały o odmowie zatwierdzenia taryf. Skoro bowiem w taryfach określono prawidłowo (jako 1 rok) czas ich obowiązywania, to Rada Miejska nie miała podstaw, by odmówić ich zatwierdzenia. Sąd rozpatrując skargę na obecnym etapie, w kontekście art. 190 p.p.s.a., podzielił stanowisko, że ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie wprowadza zasady "ciągłości taryf", a przynajmniej z potrzeby tej ciągłości nie można wyprowadzać normy pozwalającej radzie gminy odmówić zatwierdzenia taryf z powodu wystąpienia przerwy między obowiązywaniem jednej, a drugiej taryfy. W tym stanie rzeczy ewentualna przerwa w obowiązywaniu taryf nie mogła być uznana przez Radę Miejską w K. za naruszenie prawa uzasadniające odmowę zatwierdzenia tych taryf. Sąd wskazał, że w zaskarżonej uchwale dokonano błędnej wykładni przepisów art. 24 ust. 1 ustawy w związku z art. 24 ust. 10 ustawy (taryfy obowiązują przez 1 rok, z zastrzeżeniem ust. 5a, 5b i 9a.). Niezasadnie bowiem przyjęto, że taryfy przedstawione do zatwierdzenia nieprawidłowo określają termin ich obowiązywania.
Ponadto Sąd wskazał, że z zasady legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP wynika zasada działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach prawa, to zaś oznacza, że, w sytuacji gdy przepis ustawy wiąże rozstrzygnięcie negatywne w przedmiocie zatwierdzenia taryfy z naruszeniem prawa, naruszenie to musi zostać powiązane z konkretnymi naruszonymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Nie może zasługiwać na aprobatę oparcie się na rozszerzającej czy celowościowej wykładni przepisów i to w sytuacji, gdy określenie daty, od której mają obowiązywać nowe taryfy może opierać się na różnych zasadach. W związku z tym, zdaniem Sądu, wobec stwierdzenia naruszenia prawa w zaskarżonej uchwale, należało akt ten wyeliminować z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu I instancji, słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, że ewentualny krótki brak obowiązującej taryfy nie powoduje skutków nie dających się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym. W tym kontekście jednak Sąd w składzie rozpoznającym obecnie skargę nie podzielił rozważań Sądu II instancji dotyczących potrzeby stosowania w takim wypadku regulacji dotyczących instytucji bezpodstawnego wzbogacenia, albowiem w braku obowiązującej taryfy trwa przecież nadal stosunek zobowiązaniowy miedzy użytkownikiem wodociągu, a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym i to w tym stosunku prawnym należy upatrywać podstawy do ewentualnych "tymczasowych" rozliczeń między stronami umowy. Kwestia ta pozostaje jednak na marginesie rozważań dotyczących zaskarżonej uchwały.
Dalej Sąd nie zaakceptował zarzutu naruszenia w zaskarżonej uchwale przepisu art. 24 ust. 9a w związku z art. 24 ust. 5. Przepis ten przewiduje, że na uzasadniony wniosek przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego rada gminy, w drodze uchwały, przedłuża czas obowiązywania dotychczasowych taryf, lecz nie dłużej niż o 1 rok. Przepis art. 24 ust. 9a ustawy nie stanowił podstawy prawnej podjęcia zaskarżonej uchwały, a tym samym nie mógł być naruszony.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. złożył K. System Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi stosownie do treści art. 188 p.p.s.a.; ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I Instancji, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przez jego błędną wykładnię ujawniającą się w przyjęciu, że skarżący wykazał, że w wyniku podjętej uchwały doszło do naruszenia jego interesu prawnego albo uprawnienia, a zatem skarżący spełnił przesłanki, które uprawniałaby go do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.);
- art. 24 ust. 5a w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez ich błędną wykładnię;
- art. 20 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 10 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przez ich błędną wykładnię.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok, nie naruszył art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ nie można się zgodzić z argumentacją strony skarżącej kasacyjnie, że brak jest po stronie skarżącej Spółki legitymacji procesowej do wniesienia skargi w trybie ww. przepisu.
W myśl art. 6 i art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy ze sfery spraw publicznych powierzonych jej do wykonywania. Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków może przy tym prowadzić przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, po uprzednim uzyskaniu stosownego zezwolenia wydawanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków). W takim przypadku, rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków są prowadzone przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z odbiorcami usług na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków (art. 26 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków).
Ustawodawca przyznał kompetencję do określania taryf opłat za wodę przedsiębiorstwom wodno-kanalizacyjnym (art. 20 ustawy), z tym że uprawnienie do ich zatwierdzenia powierzył radom gmin, które dokonują tego w drodze uchwały (art. 24 ust. 1 ustawy). Realizację tego obowiązku można zatem traktować, jako fragment władztwa rady gminy nad działalnością przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. W tym miejscu wskazać należy, że pojęcie "taryfy", o której mowa w art. 24 ust. 1 ustawy, z uwagi na jej zdefiniowanie w art. 2 pkt 12 ustawy, należy rozumieć, jako zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunki ich stosowania.
Poza tym, że postępowanie taryfowe inicjuje wniosek przedsiębiorstwa, to po załatwieniu tego wniosku przez radę gminy, przepisy prawa nakazują przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu ogłoszenie, zatwierdzonych przez radę taryf, w miejscowej prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty, w terminie do 7 dni od dnia podjęcia uchwały (art. 24 ust. 7).
Taryfę cen i opłat określa przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne na jeden rok, lecz wymaga ona zatwierdzenia w drodze uchwały rady gminy. Zatwierdzanie omawianej taryfy cen i opłat przez radę gminy jest zatem władczym uprawnieniem gminy wynikającym z realizacji nałożonych na nią w drodze ustawy zadań publicznych z zakresu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Skoro zaś na podstawie omawianej taryfy dokonuje się rozliczenia usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne na rzecz odbiorców, to jej zatwierdzenie oddziałuje zatem na prawa przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego i na obowiązki odbiorców w tym zakresie. Oznacza to, że uchwałę rady gminy o zatwierdzeniu omawianej taryfy lub o odmowie jej zatwierdzenia, należy uznać za akt z zakresu administracji publicznej, jako wyraz władczego oddziaływania rady gminy na kształt rozliczeń za usługi ze sfery publicznej pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcami, jako podmiotami zewnętrznymi wobec rady gminy, w żaden sposób niepodporządkowanymi jej funkcjonalnie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1117/06, LEX nr 418149).
W świetle poczynionych rozważań zarzut dotyczący naruszenia art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na gruncie stanu normatywnego wynikającego z postanowień ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, nie budzi wątpliwości, że zaskarżenie niekorzystnej dla siebie uchwały rady gminy, w szczególności dotyczącej podstawowej sfery działalności przedsiębiorstwa wodnokanalizacyjnego, prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, jest zasadniczym interesem prawnym Spółki. W istocie bowiem brak aktualnej taryfy, negatywnie, bezpośrednio i realnie wpływa na ekonomiczną i korporacyjną sferę działania przedsiębiorstwa, czyli narusza jego interes prawny (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 329/13, w którym przesądzono legitymację procesową w tego rodzaju sprawach odniesieniu do podmiotu jakim jest także w niniejszej sprawie K. System Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w B.).
Odnosząc się do pozostały zarzutów skargi kasacyjnej wskazania wymaga, że w okolicznościach niniejszej sprawy na uwagę zasługuje, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w prawomocnym wyroku o sygn. akt II OSK 2199/12. Oznacza to, że strona skarżąca kasacyjnie, celem skutecznego wywiedzenia skargi kasacyjnej, nie może sformułować zarzutów sprzecznych z oceną zawartą w prawomocnym wyroku. W tym też zakresie Sąd I instancji prawidłowo powołał się na treść art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny; a ponadto nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 24 ust. 5a w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków w ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, a strona skarżąca kasacyjnie to pomija, że w zaskarżonej uchwale nie wskazano przepisów, które wprost odnosiłyby się do sytuacji prawnej i faktycznej, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zaskarżona uchwała nie wskazała bowiem konkretnie przepisu, który miałby zostać naruszony w związku z przedstawionymi taryfami. W tym zakresie niewystarczające było powołanie się w zaskarżonej uchwale na art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy. Taka ocena jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ ani w treści uchwały, ani w jej uzasadnieniu nie podano precyzyjnie i trafnie, jaki przepis prawa został w taryfach naruszony. Jak wynika z zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji w tym zakresie w pełni uwzględnił ocenę prawną zawartą w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast wbrew treść art. 190 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie opiera się na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tych względów, zarzut dotyczący naruszenia art. 24 ust. 5a w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.
Podobnie zarzut dotyczący naruszenia art. 20 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 10 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków opiera się na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z tą oceną, w okolicznościach tej sprawy nie można było uznać, że taryfy przedstawione do zatwierdzenia nieprawidłowo określały termin ich obowiązywania. Ocena ta została oparta na stanowisku, zgodnie z którym z przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków nie można wyprowadzić normy prawnej statuującej zasadę "ciągłości taryf". Dlatego Sąd I instancji niewadliwie stwierdził, że przynajmniej z potrzeby "ciągłości taryf" nie można wyprowadzać normy pozwalającej radzie gminy odmówić zatwierdzenia taryf z powodu wystąpienia przerwy między obowiązywaniem jednej a drugiej taryfy. Oznacza to, że wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie w okolicznościach niniejszej sprawy wskazanie we wniosku obowiązywania nowych taryf od dnia 1 września 2011 r. nie było wadliwe. Z tych względów należało uznać zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 10 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło