I OZ 1101/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 3/13 o oddaleniu wniosku o wyłączenie: sędzi NSA Anny Orłowskiej, sędzi WSA Elżbiety Kowalik-Grzanki, sędzi WSA Jolanty Sudoł, sędzi WSA Aliny Dominiak, sędzi WSA Felicji Kajut oraz sędziego WSA Bartłomieja Adamczaka od rozpoznawania sprawy w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 27 września 2013 r., III SA/Gd 3/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek L. B. o wyłączenie: sędzi NSA Anny Orłowskiej, sędzi WSA Elżbiety Kowalik-Grzanki, sędzi WSA Jolanty Sudoł, sędzi WSA Aliny Dominiak, sędzi WSA Felicji Kajut oraz sędziego WSA Bartłomieja Adamczaka od rozpoznawania sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca złożyła już 28 stycznia 2013 r. wniosek o wyłączenie sędziów: Jolanty Sudoł, Anny Orłowskiej i Elżbiety Kowalik-Grzanki w sprawie ze skargi na decyzję z [...] listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 marca 2013 r., I OZ 184/13 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 lutego 2013 r. o oddaleniu wniosku w tym przedmiocie. W piśmie z 9 września 2013 r. złożonym do sprawy o sygnaturze akt III SA/Gd 822/12 zawarty został kolejny wniosek o wyłączenie, obejmujący sędziów: Jolantę Sudoł, Annę Orłowską i Elżbietę Kowalik-Grzankę a ponadto Felicję Kajut, Alinę Dominiak i Bartłomieja Adamczaka. Zdaniem skarżącej, wątpliwość co do bezstronności sędziów uzasadnia złożenie przez nich podpisów pod orzeczeniami w sprawach o sygn. akt III SA/Gd 389/12, III SA/Gd 822/12 oraz III SA/Gd 3/13. Skarżąca wskazała, że orzeczenia te naruszają art. 6 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 2 i art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazani sędziowie złożyli 26 września 2013 r. oświadczenia, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia z mocy ustawy, o których mowa w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. oraz brak podstaw do wyłączenia na podstawie art. 19 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając wniosek zaznaczył, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne odczucia strony skarżącej. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wnika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 tej ustawy. W odniesieniu do wskazanych przez skarżącą sędziów Sąd nie dopatrzył się we wniosku przesłanek, które uzasadniałyby ich wyłączenie. Podkreślił, że przesłanką taką nie jest subiektywne przeświadczenie skarżącej o zasadności złożonego wniosku. W zażaleniu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wskazując na jego nieważność i powołując art. 183 § 2 pkt 4 i 5 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zwróciła się z wnioskiem o wyłączenie sędziów: Zdzisława Kostki, Joanny Zdzienickiej-Wiśniewskiej, Tamary Dziełakowskiej, Włodzimierza Rymsa, Zofii Flasińskiej, Marka Stojanowskiego i Anny Lech, o pociągnięcie sędziów do odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz karnej, a także o spełnienie obowiązku nałożonego przez art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego. W uzasadnieniu, skarżąca zaznaczyła, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutów przedstawionych sędziom we wniosku o wyłączenie. W jej ocenie, wniosek nie tylko uprawdopodabnia istnienie ustawowych przesłanek wyłączenia, ale również precyzyjnie wskazuje obiektywne okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności, prawości i uczciwości sędziów. W szczególności, skarżąca zaznaczyła, że przywołany przez nią prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku został uzyskany w wyniku poświadczenia nieprawdy. Sędziowie złożyli fałszywe oświadczenia, że nie zachodzą podstawy uzasadniające wniosek o ich wyłączenie i nie odnieśli się do postawionych w nim zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny mógł badać wyłącznie zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 września 2013 r. o odmowie wyłączenia wskazanych sędziów, zawarty w pierwszym punkcie pisma z 11 października 2013 r. Zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca podkreśla, że przywołany przez nią prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 13 września 2012 r., III SA/Gd 389/12, został uzyskany w wyniku poświadczenia nieprawdy a sędziowie złożyli fałszywe oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia. Nie przedstawia jednak na to dowodów, np. prawomocnego wyroku stwierdzającego popełnienie takiego przestępstwa. Kwestionowanie prawidłowości orzeczeń Sądu pierwszej instancji – w tym wypadku wyroku – może nastąpić poprzez wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nie w drodze wniosku o wyłączenie sędziego. Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera sposoby wyrażania niezadowolenia stron postępowania z różnych aspektów funkcjonowania sądów administracyjnych i zasady postępowania w takich sprawach. W szczególności, ustawa wskazuje, w jakich wypadkach sędzia podlega wyłączeniu obowiązkowo, a w jakich wyłączenie zależy od uzasadnionej wątpliwość co do jego bezstronności (art. 18 i 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Naczelny Sąd podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że samo przekonanie skarżącej, że sędziowie poświadczają nieprawdę i składają fałszywe oświadczenia nie jest wystarczające do uwzględnienia wniosku o wyłączenie i nie uzasadnia wątpliwości co do ich bezstronności. Użyte w art. 19 p.p.s.a. określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego (por. np. postanowienie NSA z 30 czerwca 2009 r., II GZ 144/09). W doktrynie wskazuje się, że są to "takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem sądu (oceny), że prawdopodobnym jest, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywnym. Nie wystarczy zatem subiektywne przekonanie wnoszącego wniosek o wyłączenie sędziego, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane np. faktem, że orzekał on już kiedyś w jego sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla niego orzeczenie" (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 19, teza 2). Odnosząc się do zarzutu dotyczącego oświadczeń złożonych przez sędziów o braku podstaw do ich wyłączenia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawdziwość wskazanych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Jednolicie akceptowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71 (OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55), że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Dlatego też, wniosek skarżącej złożony 26 września 2013 r. o wyłączenie sędziów podlegał oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.