III SA/Kr 1115/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia 2 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 2 sierpnia 2010 r., znak: [...], Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity, Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) - utrzymał mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji - Burmistrz Gminy A - decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...], orzekł o odmowie wymeldowania L. B. z miejsca stałego pobytu. W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 2 lipca 2009 r. A. M., jako nowy właściciel nieruchomości C 59, wniósł podanie o anulowanie zameldowania na pobyt stały L. B. w budynku na tej nieruchomości wyjaśniając, że w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego taki obiekt na niej nie istnieje, a ponadto w dacie zameldowania L. B. nie mieszkała w tym obiekcie. Organ wskazał, że z zeznań złożonych do protokołu przez F. B. - ojca L. B. - wynika, że budynek o nr 59 był zamieszkały przez niego i jego rodzinę od 1995 r. Zawiadomieniem z dnia 5 grudnia 2001 r. został nadany numer dla nieruchomości C 59, jednak numer ten dotyczy działki. Niemniej jednak, pismem z Komisariatu Policji z dnia 1 sierpnia 2009 r. potwierdzono fakt, że L. B. mieszka pod adresem C 59, a więc budynek taki istnieje. Dalej organ wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 8 kwietnia 2008 r. władzę rodzicielską nad wówczas małoletnią L. B. powierzono ojcu F. B. Fakt, że L. B. mieszka pod wskazanym adresem został również potwierdzony przez kuratora zawodowego M. G., która odwiedzała swoją podopieczną w budynku w C 59. Organ wskazał również, że L. B. w zeznaniach złożonych do protokołu w dniu 28 września 2009 r. wyjaśniła, że w dniu zameldowania mieszkała w przedmiotowej nieruchomości a także, że w budynku tym posiada swoje rzeczy osobiste i wspólnie z ojcem prowadziła gospodarstwo domowe do momentu kiedy budynek został zniszczony przez nowego właściciela, tj. do czerwca 2009 r., a ona została zabrana do szpitala. Następnie organ przytoczył treść art.15 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wskazując, że przez opuszczenie miejsca stałego pobytu w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć dobrowolne zaniechanie dalszego zamieszkiwania w nim, w wyniku którego miejsce to przestało być miejscem koncentracji życiowych interesów osoby w nim zameldowanej. W dniu 12 kwietnia 2010 r. A. M. sprecyzował swój wniosek wnosząc o wydanie decyzji o wymeldowaniu L. B. zamiast o anulowaniu czynności jej zameldowania. Organ wskazał zatem, że materiał dowodowy z postępowania o anulowanie czynności materialno – technicznej zameldowania stał się materiałem dowodowym postępowania o wymeldowanie L. B. W ocenie organu I instancji, materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie świadczy o tym, że L. B. mieszkała na nieruchomości C 59. Ponadto, organ ustalił, że nie opuściła ona miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny, lecz została zabrana do szpitala w dniu 16 czerwca 2009 r. Lokal mieszkalny po wyjściu ze szpitala nie nadawał się do zamieszkania z uwagi brak m.in. drzwi i okien, co stało się na skutek działań nowego nabywcy. W związku z powyższym organ orzekł o odmowie wymeldowania L. B. z miejsca stałego pobytu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. M. podnosząc, że przed wydaniem decyzji przez organ I instancji nie został wezwany do zapoznania się z materiałem dowodowym i nie miał możliwości wypowiedzenia się na jego temat. Wskazał na naruszenie art. 10 k.p.a. Ponadto skarżący powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2005 r. II SA/Wa 1847/05 w którym sąd ten stwierdził, że obowiązek organu może być uznany jedynie wtedy gdy, organ wezwie stronę i wyznaczy jej taki termin zapoznania się z aktami, który w sposób rzeczywisty pozwoli na zapoznanie się z materiałem dowodowym zabranym w sprawie i merytoryczne ustosunkowanie się do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący wskazał również na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2001 r. oraz z dnia 4 kwietnia 1997 r. Wniósł o uchylenie decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wyjaśnienia składane przez świadków M. G. - kuratora Sądu, K. G. - dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej w M, w której przebywała L. B. oraz ojca L. B. – F. B., są zgodne ze stanowiskiem strony – L. B. Wynika z nich jednoznacznie, że L. B. po opuszczeniu placówki opiekuńczo-wychowawczej w M - w dniu 10 kwietnia 2008 r. - skoncentrowała swoje sprawy życiowe pod adresem C 59. Fakt, że w/w aktualnie przebywa poza lokalem, w którym zameldowana jest na pobyt stały wynika z konieczności podjęcia leczenia szpitalnego oraz jest następstwem bezprawnych działań osób trzecich, które uniemożliwiły korzystanie z przedmiotowej nieruchomości (wymontowano drzwi, okna oraz rozebrano dach budynku). Organ zaznaczył, że pobyt w szpitalu jest jedynie czasową zmianą miejsca pobytu, która nie daje podstaw do wymeldowania. Brak możliwości powrotu do lokalu nr 59 w C z powodu złego stanu technicznego budynku również nie uprawnia do podjęcia decyzji o wymeldowaniu, albowiem fakt nieprzebywania w miejscu zameldowania na pobyt stały nie wynika z woli L. B. W ocenie organu II instancji nie ma zatem podstaw do wydania decyzji orzekającej o wymeldowaniu L. B. z miejsca pobytu stałego, z lokalu nr 59 w C. Odnosząc się do zarzutu A. M., właściciela przedmiotowej nieruchomości, dotyczącego naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu organ odwoławczy stwierdził, że jest on bezzasadny. W dniu 24 maja 2010 r. w Urzędzie Miejskim w A odbyła się rozprawa administracyjna, w której uczestniczył A. M. oraz jego pełnomocnik A. M. – M. G. A. M. został wówczas przesłuchany do protokołu, pod odpowiedzialnością karną, miał również możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Po zakończeniu rozprawy administracyjnej w sprawie nic się nie zmieniło, nie wpłynął nowy materiał dowodowy, który dawałby organowi I instancji podstawę do ponownego wezwania stron w oparciu o przepis art. 10 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, postąpiono właściwie wydając w dniu 4 czerwca 2010 r. decyzję administracyjną. Ponowne wezwanie stron w oparciu o wyżej powołaną normę prawną przedłużałoby bezzasadnie postępowanie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. M., działając przez profesjonalnego pełnomocnika. W skardze zarzucono organom naruszenie art. 10 k.p.a. Podniósł, że decyzja organu I instancji wydana została bez uprzedniego wezwania go lub jego pełnomocnika do zapoznania się z materiałem dowodowym i do wypowiedzenia się na jego temat. Skarżący wskazał na orzeczenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1847/05 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 1997r. sygn. akt III SA/1795/95. Podniósł, że w dniu 24 maja 2010 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna przed organem I instancji, po której organ nieoczekiwanie wydał decyzję, pozbawiając go prawa do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji na temat zabranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Przez takie działanie organu skarżący nie miał możliwości powołać się na wyrok Sądu Rejonowego z dnia 14 maja 2010 r. sygn. akt [...], którego odpis wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi w dniu 21 czerwca 2010 r., a którym to wyrokiem oddalono powództwo posesoryjne F. B. w zakresie wydania kluczy do kłódek w bramie ogrodzeniowej. Skarżący wniósł, więc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia: prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji w niniejszej sprawie stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej do Sądu decyzji stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01 (OTK – 1 2002/3/34), stwierdzającego niezgodność z przepisami Konstytucji RP przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, instytucja wymeldowania (zameldowania) nabrała charakteru wyłącznie rejestrującej stan faktyczny, oderwany od istnienia lub nie istnienia podstaw prawnych do przebywania w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Organ gminy wydając decyzję o wymeldowaniu nie bada zatem kwestii uprawnień strony do lokalu. Jedyną wobec tego przesłanką warunkującą wymeldowanie osoby z miejsca stałego pobytu jest dobrowolne i trwałe opuszczenie przez nią tego miejsca. Przesłanka ta jest spełniona, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. "Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności(...)" (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z 16 grudnia 2009 r.; sygn. akt IV SA/Wr 512/09; LEX nr 583460). W rozpatrywanej sprawie zgodzić się więc należy ze stanowiskiem organów obu instancji, że przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy do wymeldowania L. B. z miejsca stałego pobytu nie zaistniała. Zdaniem Sądu organy administracji publicznej dokonały prawidłowej oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego i z zachowaniem określonych w procedurze reguł tej oceny (art. 80 k.p.a.). Istotnie nie doszło bowiem do opuszczenia przez stronę miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż opuszczenie przez nią lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, lecz zostało wymuszone sytuacją od niej niezależną, bo związaną ze złym stanem jej zdrowia - podjęciem leczenia szpitalnego – a więc koniecznością przebywania w miejscu, gdzie możliwe było zapewnienie jej prawidłowej opieki w czasie choroby. Trafny jest zatem pogląd ukształtowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 29 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 449/08, LEX nr 484009). Zasadnie też stwierdzają organy, że L. B., nie mogła także powrócić do miejsca stałego pobytu wskutek działań, jak to odzwierciedla materiał dowodowy, osób trzecich, sprowadzających się do uszkodzenia substancji budynku – stałego miejsca zamieszkania - uniemożliwiających w nim dalsze zamieszkiwanie. Zarzuty pełnomocnika skarżącego naruszenia przez organy przepisów procedury administracyjnej, a to w szczególności art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie skarżącemu złożenia przed wydaniem decyzji w I instancji końcowego oświadczenia, nie znajdują uzasadnienia. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie stanowi automatycznie podstawy do uchylenia decyzji, jeśli nie towarzyszy mu takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego rozwijających zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i zapewniających jej realizację, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W tym przypadku materiał dowodowy sprawy o anulowanie czynności materialno – technicznej zameldowania, wskutek sprecyzowania żądania skarżącego na żądanie wymeldowania L. B. z miejsca stałego pobytu, stał się materiałem dowodowym sprawy o jej wymeldowanie i był doskonale znany skarżącemu i jego pełnomocnikowi, którzy brali czynny udział w toku postępowania w pierwotnym przedmiocie. Żadnych natomiast dodatkowych dowodów organ I instancji nie przeprowadzał. Dopiero więc wykazanie, przez pełnomocnika skarżącego, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, dawałoby podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (por. wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 1055/08, LEX nr 478703). Także nie uwzględnienie treści wyroku sądu powszechnego oddalającego powództwo posesoryjne F. B. nie mogło mieć znaczenia dla oceny zaistnienia przesłanki dobrowolnego opuszczenia przez L. B. miejsca stałego pobytu przez to, że nie dotyczy on oddalenia powództwa w stosunku do L. B. Podkreślić należy, że: "Celem postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego nie jest też eksmisja osoby faktycznie zamieszkującej w lokalu, nie posiadającej do niego tytułu prawnego." (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 26 maja 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2285/07; LEX nr 489220). Cel ten skarżący mógł realizować tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym. Wobec powyższego nie można organom administracji, orzekającym w niniejszej sprawie, postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego – ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.