II SA/Wa 2215/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.) Sędziowie WSA Danuta Kania Andrzej Kołodziej Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz P. B. kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. [...] P. B. orzeczeniem Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w G. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., zatwierdzonym przez Okręgową Komisję Lekarską przy Komendzie Głównej Straży Granicznej, został uznany za całkowicie niezdolnego do służby i zaliczony do III grupy inwalidzkiej. Orzeczono, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w Straży Granicznej. W związku z powyższym Komendant Główny Straży Granicznej rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 45 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.) zwolnił funkcjonariusza ze służby stałej w Straży Granicznej z dniem [...] czerwca 2011 r. Funkcjonariusz złożył odwołanie od powyższego rozkazu, w którym wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania w pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołujący wskazał, iż został on orzeczeniem komisji lekarskiej uznany za całkowicie niezdolnego do służby ale jego inwalidztwo ma charakter czasowy, bowiem komisja wyznaczyła badanie kontrolne w kwietniu 2014 r. Zatem w jego sprawie nie została spełniona przesłanka do zwolnienia ze służby określona w art. 45 ust 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Ponadto odwołujący zarzucił organowi niezastosowanie art. 47 ust 1 cytowanej ustawy, który wskazuje, że zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 i ust. 2 pkt 1 i 3-7 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że funkcjonariusz zgłosi pisemne wystąpienie ze służby. Tymczasem w niniejszej sprawie funkcjonariusz zaprzestał służby z powodu choroby z dniem [...] maja 2011 r., a zatem rozkaz o zwolnieniu nie powinien być wydany przed dniem [...] maja 2012 r. Po rozpatrzeniu odwołania funkcjonariusza Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i ustalił nowy termin zwolnienia ze służby na dzień [...] sierpnia 2011 r., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazując na treść art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, zgodnie z którym obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza następuje w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską, stwierdził, iż przepisy ustawy nie przewidują żadnych wyjątków i możliwości zaniechania zwolnienia na skutek prawomocnego orzeczenia. W niniejszej sprawie uzasadnieniem rozwiązania stosunku służbowego jest fakt stwierdzenia całkowitej niezdolności do służby funkcjonariusza w Straży Granicznej przez komisję lekarską wykluczający możliwość pełnienia przez niego służby. Odnosząc się natomiast do zarzutu niezastosowania przez organ przepisu art. 47 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej organ zauważył, że zwolnienie funkcjonariusza ze służby m.in. na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba, że funkcjonariusz zagłosi pisemne wystąpienie ze służby. Wykonanie decyzji o zwolnieniu ze służby ulega wstrzymaniu m.in. do dnia następującego po ostatnim dniu choroby, nie dłużej jednak niż do dnia następnego po upływie 12 miesięcy. Artykuł ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy funkcjonariusz od jakiegoś czasu nie pełni służby z powodu choroby, a następnie komisja lekarska stwierdza jego całkowitą niezdolność do służby i wówczas zwolnienie ze służby nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Funkcjonariusz nie pozostawał na zwolnieniu lekarskim zarówno w dniu wydawania rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., jak również w dacie zwolnienia [...] czerwca 2011 r. Organ stwierdził, że wbrew stanowisku funkcjonariusza, orzeczenie przez komisję lekarską o niezdolności do służby oraz zwolnienie funkcjonariusza od zajęć służbowych przez przełożonego nie jest równoznaczne z zaprzestaniem służby z powodu choroby w rozumieniu art. 47 ust. 1 cyt. ustawy. Ponadto organ wyjaśnił, że strona błędnie interpretuje orzeczenie komisji lekarskiej. Stwierdzenie "całkowitej niezdolności" do służby w Straży Granicznej jest bowiem synonimem "trwałej niezdolności", a okresowy charakter wydanego orzeczenia nie odnosi się w żaden sposób do niezdolności funkcjonariusza do służby w Straży Granicznej określa natomiast datę badania kontrolnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję P. B. wniósł o jej uchylenie w całości i poprzedzającego go rozkazu personalnego Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie przepisu art. 47 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Skarżący wskazał, że wada zaskarżonego rozkazu polega na ewidentnie przedwczesnym jego wydaniu, wbrew cytowanemu przepisowi art. 47 ust.1 ustawy o Straży Granicznej. Nie można zgodzić się z prezentowanym stanowiskiem organu, że artykuł ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy funkcjonariusz od jakiegoś czasu nie pełni służby z powodu choroby, a następnie komisja lekarska stwierdza jego całkowitą niezdolność do służby, bowiem przeczyłby zasadzie ochrony trwałości służbowego stosunku pracy, nadto bezzasadnie faworyzowałby funkcjonariuszy przebywających na zwolnieniu lekarskim przed wydaniem orzeczenia komisji lekarskiej. Na potwierdzenie swego stanowiska skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie stosowania tożsamych przepisów ustawy o Policji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga P. B. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby był art. 45 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Z cytowanego przepisu wynika, że zaistnienia powyższej okoliczności podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby nie zależy od uznania organu, lecz jest jego ustawowym obowiązkiem. W niniejszej sprawie skarżący orzeczeniem Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w Gdańsku nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., zatwierdzonym przez Okręgową Komisję Lekarską przy Komendzie Głównej Straży Granicznej, został uznany za całkowicie niezdolnego do służby i zaliczony do III grupy inwalidzkiej. Zatem niewątpliwie ziściła się przesłanka z art. 45 ust 1 pkt 1 cytowanej ustawy do zwolnienia P. B. ze służby. Fakt ten jest bezsporny. Strony pozostają natomiast w sporze, co do zastosowania w niniejszej sprawie art. 47 ust 1 ustawy o Straży Granicznej, a co za tym idzie ustalenia daty z jaką należało dokonać tego zwolnienia. Stosownie do treści art. 47 ust 1 cytowanej ustawy zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 i ust. 2 pkt 1 i 3-7 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że funkcjonariusz zgłosi pisemne wystąpienie ze służby. Oznacza to, że z funkcjonariuszem niezdolnym do służby nie można bez jego zgody rozwiązać stosunku służbowego przed upływem powyższego okresu. Przesłanki obligujące organ do przestrzegania tego zakazu zostały określone dość precyzyjnie. Nie mogą podlegać jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej i to w sposób naruszający oczywiście ochronną funkcję omawianej regulacji. W ocenie Sądu stanowisko organu, że cytowany powyżej przepis ma zastosowanie tylko w przypadku przebywania funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim nie znajduje uzasadnienia, ponieważ przepis art. 47 ust 1 traktuje o "zaprzestaniu służby z powodu choroby", a nie "o przebywaniu na zwolnieniu lekarskim". Istotne jest bowiem to, czy funkcjonariusz został uznany za niezdolnego do służby oraz, czy zaprzestał pełnienia tej służby z powodu choroby. Nie ma natomiast żadnego znaczenia czy legitymuje się on zwolnieniami lekarskimi. Fakt nieotrzymywania zwolnień lekarskich nie dowodzi bowiem, że funkcjonariusz nie jest niezdolny do służby z powodu choroby (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 1338/05, wyrok NSA z dnia 3 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 836/05 oraz wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 2015/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, orzeczenia te dotyczą tożsamego przepisu art. 43 ust 1 ustawy o Policji, ustanawiającego 12 miesięczny okres chroniący przed zwolnieniem ze służby m.in. w wypadku funkcjonariuszy, którzy zostali uznani orzeczeniem komisji lekarskiej trwale niezdolnymi do służby, jeśli zaprzestali służby z powodu choroby i nie zgłosili pisemnego wystąpienia ze służby). W niniejszej sprawie skarżący zaprzestał pełnienia służby na skutek orzeczenia komisji lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2011 r. o niezdolności do służby, w wyniku czego został on zwolniony od zajęć służbowych do czasu zwolnienia ze służby (k-122 akt administracyjnych). Bezspornym jest również fakt, że skarżący nie zgłaszał pisemnego wystąpienia ze służby. Zatem w niniejszej sprawie należy uznać, iż organ niezasadnie pominął w rozstrzygnięciu art. 47 ust 1 cytowanej ustawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego w zakresie naruszenia art. 45 ust 1 pkt 1 cytowanej ustawy, poprzez uznanie, że "całkowita niezdolność do służby" jest synonimem "trwałej niezdolności do służby" należy wskazać, iż jest on bezzasadny. Słusznie organ wywodzi, że wykładnia przepisów § 13 i § 23 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 z późn. zm.) w odniesieniu do art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej musi prowadzić do wniosku, że komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji nie mogą wydać orzeczenia o "trwałej niezdolności" funkcjonariusza do służby. Zgodnie z § 13 powoływanego rozporządzenia, orzeczenia komisji mogą zawierać następujące rozstrzygnięcia: "zdolny do służby", "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", "zdolny do służby na zajmowanym stanowisku", "całkowicie niezdolny do służby". Jednocześnie mając na uwadze treść § 23 powołanego rozporządzenia, należy uznać, że określenia "całkowita niezdolność", "czasowa niezdolność" i "trwała niezdolność" zostały przez ustawodawcę użyte zamiennie, w tym samym znaczeniu. Należy także mieć na uwadze, że ocena zdolności, o której mowa w § 13 ust. 1 pkt 5 cytowanego rozporządzenia, tzn. całkowicie niezdolny do służby, oznacza, że badana osoba ze względu na schorzenia nie może w ogóle pełnić służby. Zatem sytuacja taka odpowiada użytemu przez ustawodawcę w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej pojęciu trwałej niezdolności do służby. Reasumując zarówno decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej, jak i decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji niezachowujące trybu przewidzianego w art. 47 ust 1 ustawy o Straży Granicznej są nieprawidłowe, dlatego też podlegają uchyleniu, a organy ponownie rozpoznając sprawę wezmą pod uwagę wytyczne Sądu zawarte w powyższym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.