II OSK 1938/11

Dnia 14 lutego 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski /spr./ Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 maja 2011r. sygn. akt III SA/Łd 73/11 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. II OSK 1938/11 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 10 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. W. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Prezydent Miasta. L. orzekł o wymeldowaniu J. W. z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. S. [...] m. [...] w L., uznając, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że postępowanie dotyczące wymeldowania J. W. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w L. zainicjowane zostało przez Administrację Nieruchomościami L. Do wniosku załączono kserokopię wypowiedzenia J. W. umowy najmu lokalu mieszkalnego wskazując, iż wywołało ono skutki prawne wobec najemcy z dniem 31 grudnia 2010 r. oraz oświadczenia osób zamieszkujących w tym samym budynku wskazujące na niezamieszkiwanie J. W. w przedmiotowym lokalu. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że J. W. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od kilkunastu lat, a lokal ten opuścił dobrowolnie i od około 5 lat przebywa w prywatnym mieszkaniu swojej znajomej. W oparciu o zeznania J. W. i wyniki kontroli meldunkowej przeprowadzonej 18.08.2010 r. organ ustalił, że mieszkanie przy ul. S. jest niezamieszkane, jest zdewastowane, okno jest zabite deskami. W odwołaniu od powyższej decyzji J. W. podniósł, że stan faktyczny został błędnie ustalony, gdyż nie opuścił on przedmiotowego lokalu. Wojewoda L., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że brak podstaw, aby przyjąć, że lokal nr [...] przy ul. S. [...] w L. jest miejscem stałego pobytu J. W.. W ocenie organu odwoławczego, okoliczności istotne dla sprawy, przede wszystkim dotyczące opuszczenia lokalu i korzystania z niego, zostały wyjaśnione przez organ I instancji w sposób wyczerpujący, a ocena dowodów została przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Fakt, iż w spornym lokalu znajdują się niektóre rzeczy strony, nie ma wpływu na wynik sprawy, bowiem miejscem pobytu jest faktyczne miejsce koncentracji wszelkich spraw życiowych, a nie miejsce przechowywania rzeczy. Również fakt sporadycznego pojawiania się J. W. w miejscu pobytu stałego nie może świadczyć o tym, że nie opuścił on miejsca pobytu stałego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, J. W. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych co do korzystania przez niego ze spornego lokalu. Skarżący wskazał, że od "bardzo wielu lat" w lokalu tym "znajduje się jego miejsce pobytu i przebywania". Pod tym adresem ma swoje rzeczy i adres podawał dotychczas, jako adres korespondencyjny. Regularnie opłaca także czynsz za lokal. Okoliczność, że nie jest w tym lokalu codziennie nie oznacza, że nie ma tam miejsca stałego pobytu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W dniu 27 kwietnia 2011 r. Administracja Nieruchomościami L. poinformowała, że nieruchomość przy ul. S. [...] została przekazana właścicielom. Wobec powyższego W. G., działająca jako współwłaścicielka i pełnomocnik pozostałych współwłaścicieli nieruchomości dopuszczona do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania, wniosła o oddalenie skargi. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Ustalenie zamiaru strony ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia owego zamiaru. Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, iż J. W. opuścił trwale i dobrowolnie lokal przy ul. S. [...]. Poczynione ustalenia faktyczne, w ocenie tegoż Sądu, świadczą o zerwaniu więzów z dotychczasowym miejscem pobytu stałego i skoncentrowaniu swoich spraw życiowych w miejscu faktycznego zamieszkania. Spełnione zostały zatem przesłanki do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa przejawiające się w wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji poprzez oddalenie skargi w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i uznanie, że skarżący dobrowolnie i na trwałe opuścił lokal przy ul. S. [...], w sytuacji gdy lokal ten stanowi istotne i podstawowe dla skarżącego miejsce jego przebywania i odbioru wszelkiej korespondencji, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w postępowaniu administracyjnym wadliwie zinterpretowano zeznania J. W. oraz błędnie oceniono pozostałe dowody świadczące o rzekomym opuszczeniu na stałe, dobrowolnie i trwale przedmiotowego lokalu. Okoliczność, że skarżący przebywa w różnych miejscach nie świadczy, że zaprzestał stałego korzystania z lokalu przy ul. S. [...]. Przeciwnie, lokal ten jest dla skarżącego głównym miejscem przechowywania jego rzeczy, miejscem do odbioru korespondencji oraz miejscem, za które ponosi opłaty czynszowe i eksploatacyjne. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, wadliwa ocena dowodów przez organy administracyjne spowodował negatywne rozstrzygnięcie dla skarżącego i w konsekwencji oddalenie skargi przez Sąd I instancji. Powołując takie argumenty w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej, jej autor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treść art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą, osoba która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku niedopełnienia powyższego obowiązku – zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy – organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby. Kwestionowana przed sądem administracyjnym decyzja Wojewody L. o wymeldowaniu J. W., wydana została na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, a zatem badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd I instancji zobowiązany był stwierdzić, czy orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że spełniona została przesłanka zastosowania tego przepisu, tj. ustanie przebywania w lokalu. Ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się natomiast pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę, stanowiącego dotychczasowe miejsce pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i dobrowolne, tj. wynika z własnej woli. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może przy tym nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Dla kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, istotne znaczenie ma również okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym mieszkaniu. Jeżeli przez dłuższy czas skarżący, będąc zameldowany w przedmiotowym lokalu, mieszkał w innym lokalu, to tym samym dał wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie wbrew przepisom ustawy jest nadal zameldowany. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że J. W. opuścił lokal przy ul. S. [...], a opuszczenie nosi cechy dobrowolności i trwałości. Poza sporem pozostaje fakt, iż skarżący sam oświadczył, że przez 15 lat zamieszkiwał u swojej siostry i tam koncentrował swoje życie osobiste, a od około 5 lat przebywa u znajomej, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materialne dowodowym, na który składają się m.in. zeznania świadków. Co więcej, podkreślenia wymaga, że stan lokalu nie wskazuje na jego zamieszkiwanie, a skarżący oświadczył, iż w lokalu przebywa sporadycznie, a do samego mieszkania "czuje wstręt". Istota zarzutów skarżącego kasacyjnie sprowadza się natomiast do tego, że w jego ocenie nie można stwierdzić faktu trwałego opuszczenia lokalu przy ul. S. [...], w sytuacji gdy skarżący traktuje sporny lokal, jako główne miejsce przechowywania swoich rzeczy, odbioru korespondencji a także opłaca należności czynszowe i eksploatacyjne. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Sporadyczne przebywanie w mieszkaniu przy ul. S. (z akt sprawy wynika, że wizyty trwają z reguły bardzo krótko), przechowywanie rzeczy (jak wynika z zeznań świadków – części samochodowych i motocyklowych) i odbieranie korespondencji nie mogą świadczyć, że skarżący przebywa w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 6 października 2011 r., II OSK 1478/10, miejsce stałego pobytu to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty. Sama zatem okoliczność, iż w mieszkaniu tym znajdują się rzeczy należące do skarżącego, podczas gdy on sam nie przebywa w lokalu, nie może stanowić dowodu, że skarżący stale tam zamieszkuje. Opuszczenie lokalu nie musi być bowiem połączone z jego opróżnieniem ze wszystkich rzeczy należących do opuszczającego lokal. Pozostawienie rzeczy nawet o charakterze osobistym nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornym lokalu. Reasumując, za bezzasadne uznać należy zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że prowadząc postępowanie administracyjne zmierzające do ustalenia, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do wymeldowania J. W. z lokalu przy ul. S. [...] organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a oświadczenia strony zostały ocenione prawidłowo w kontekście całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Z przedstawionych powyżej względów, wobec braku wskazania takich podstaw skargi kasacyjnej, które pozwalałyby na jej uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.