I OZ 752/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 692/12 odmawiające zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 692/12 w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 27 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 692/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił M. W. zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 692/12. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca 9 listopada 2012 r. nadała do WSA wniosek PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po rozpatrzeniu sprzeciwu M.W. od postanowienia referendarza sądowego z 19 grudnia 2012 r., WSA postanowieniem z 18 lutego 2013 r. odmówił przyznania M. W.prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 maja 2013 r., sygn. I OZ 306/13 oddalił zażalenie skarżącej. Kolejno skarżąca 12 sierpnia 2013 r. nadała do WSA wniosek PPF z takim samym żądaniem jak wyżej. Postanowieniem z 20 sierpnia 2013 r. WSA odmówił zmiany postanowieniem WSA z 18 lutego 2013 r. Po rozpatrzeniu zażalenia M. W. NSA postanowieniem z 9 października 2013 r., sygn. I OZ 865/13 oddalił ten środek zaskarżenia. M. W. w dniu 23 lipca 2014 r. złożyła w WSA wniosek PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jest to zatem już trzeci wniosek PPF skarżącej złożony do WSA w tym samym przedmiocie. M. W. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem A.. Ich miesięczny dochód to łącznie kwota 2827 zł z tytułu uzyskiwanych świadczeń rentowych (w tym jej w kwocie 1205 zł oraz jej męża w wysokości 1622 zł). Na posiadany majątek rodziny składają się: dom o powierzchni 64 m.kw oraz działka siedliskowa o powierzchni 0,21 ha. Jako koszty utrzymania domu wskazała kwotę 3500 zł (gaz, prąd, woda, telefon, kanalizacja, opał). Z czego koszty wyżywienia 100 zł miesięcznie, zakupu odzieży, środków czystości 600 zł. Podkreśliła, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów opłaty kasacyjnej i zatrudnienie adwokata do sporządzenia skarg kasacyjnej. Nadto podkreśliła, że musi zapewnić mężowi rehabilitację kręgosłupa, na którą nie posiadają środków. Rozpoznając wniosek skarżącej, Sąd I instancji wskazał, iż należy go uznać za żądanie zmiany wymienionego wyżej postanowienia WSA z 20 sierpnia 2013 r. w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Następnie Sąd I instancji stwierdził, że M. W., złożyła wniosek identyczny do wcześniejszego wniosku o przyznanie jej prawa pomocy. Skarżąca nie wskazała jednak na pogorszenie sytuacji rodzinnej czy majątkowej. Przeciwnie, w zakresie uzyskiwanych dochodów jej i męża podała, że obecnie wynoszą one 2827 zł, czyli nastąpił wzrost o odpowiednio 18 zł i 26, który nie ma w niniejszej sprawie znaczenia z uwagi na wzrost kosztów utrzymania siebie i zajmowanego mieszkania. W pozostałym zakresie skarżąca wskazała jedynie fakt ponoszenia przez nią znacznych wydatków związanych z leczeniem męża. Nie podała jednak w tym zakresie nowych danych w porównaniu z sytuacją zdrowotną dotychczas - przedstawione w toku postępowania przed WSA i NSA. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, kwestia przyznania Marii Wilczyńskiej prawa pomocy w niniejszej sprawie była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Rzeszowie oraz Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił zażalenia skarżącej na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji skarżąca powinna więc wykazać, że jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, gdyż ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy zmierza w istocie do weryfikacji poprzednich orzeczeń, wskutek zmiany okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy (art. 165 P.p.s.a.). W sprawie niniejszej należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, że ze złożonego przez skarżącą wniosku nie wynika, aby jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy. W niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był ustalić, jaka była sytuacja materialna skarżącej w dacie wydania wcześniejszych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy, a jaka w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Biorąc pod uwagę aktualny dochód miesięczny skarżącej i jej męża, wykazany we wniosku, w kwocie 2827 zł, stwierdzić należy, że przy racjonalnym gospodarowaniu umożliwia on partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił oddalić zażalenie.