II FZ 564/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. i M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2243/12 w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2243/12 w sprawie ze skargi P. B. i M. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2243/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie P. B. oraz M. B. (dalej "Skarżący") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2243/12 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie ze skargi P. B. oraz M. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 maja 2012 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 15 maja 2013 r. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną na wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2243/12, którym oddalono skargę Skarżących na postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 maja 2012 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Skarżących z uwagi na to, że skarga kasacyjna wniesiona została z naruszeniem wymogu sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Pismem z dnia 6 czerwca 2013 r. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie i jednocześnie zawarli w nim wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2013 r., sygn. akt II FZ 786/13. W dniu 16 października 2013 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydał zarządzenie o wezwaniu Skarżących do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący pismem z dnia 29 października 2013 r. ponownie złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany postanowienia z dnia 6 sierpnia 2013 r. Pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1634/13. Pismem z dnia 19 lutego 2014 r. Skarżący zostali wezwani do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 16 października 2013 r. w sprawie uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieuiszczenie wpisu we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie zażalenia. Wezwanie to doręczono Skarżącym w dniu 25 lutego 2014 r. Jak wynika z dokumentacji księgowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczącej opłat sądowych, do dnia 7 marca 2014 r. Skarżący, mimo pouczenia, nie uiścili należnego wpisu od zażalenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący pismem z dnia 4 marca 2014 r. złożyli kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił – jako nieopłacone - zażalenie z dnia 6 czerwca 2013 r. na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku z merytorycznym i prawomocnym rozstrzygnięciem (postanowienie z dnia 6 sierpnia 2013 r.) odmawiającym przyznania prawa pomocy, termin do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia upływał w dniu 4 marca 2014 r. - wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł doręczone zostało bowiem obu Skarżącym w dniu 25 lutego 2014 r. z jednoczesnym pouczeniem, że kwotę wpisu sądowego należy uiścić w terminie 7 dniu od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Sąd powołał się przy tym na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy wniesiony on został po merytorycznie i prawomocnie rozstrzygniętym uprzednim wniosku w tym przedmiocie; ponowne złożenie wniosku, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może bowiem uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. W zażaleniu od ww. postanowienia Skarżący wnieśli o jego uchylenie i nadanie sprawie biegu, wskazując po raz kolejny na niemożność dochodzenia swoich praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Na wstępie podnieść należy, że kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma pogląd, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, a który wyrażany był wcześniej tak w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 1999r., sygn. I CKN 1461/98, publ. OSNC 1999, nr 11, poz. 196 ; postanowienie SN z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. I CKN 1064/97, publ. OSNC 1999, nr 9, poz. 153), jak również w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349) - zgodnie z nim ponowne złożenie wniosku, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w niniejszej sprawie wniosek Skarżących z dnia 6 czerwca 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych został merytorycznie i prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem Sądu z dnia 6 sierpnia 2013 r. (odmowa przyznania prawa pomocy). Co za tym idzie, rozstrzygnięcie powyższej kwestii wpadkowej uzyskało moc wiążącą między innymi wobec Sądu, który je wydał. Z uwagi na fakt, iż nie dotyczy ono istoty sprawy, nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jednakże posiada w pełni przymiot prawomocności (postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 252/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). Z powyższego wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 P.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego. Postanowienie odmiennie rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa pomocy mogłoby zapaść jedynie przy spełnieniu przesłanki określonej w art. 165 P.p.s.a., który pozwala dokonać tego w sytuacji zmiany okoliczności sprawy. Należy podkreślić również, że Skarżący w zażaleniu w żaden sposób nie odnieśli się do kwestii poruszonych przez Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.