II OSK 1268/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-12-16
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska-Szary, Jerzy Stelmasiak, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym, sprawujący jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną, ma uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zażalenia i stosowania środków egzekucyjnych, w tym wydawania orzeczeń reformatoryjnych, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności i zakazu reformationis in peius?Ratio decidendi
Organ nadzoru, będący jednocześnie organem odwoławczym w postępowaniu egzekucyjnym, jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia i wydawania orzeczeń reformatoryjnych, zgodnie z odpowiednio stosowanymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Działanie to nie narusza zasady dwuinstancyjności ani zakazu reformationis in peius, ponieważ organ odwoławczy działa jako organ egzekucyjny i ma kompetencje do reformowania orzeczeń organu pierwszej instancji, o ile nie narusza to prawa w sposób rażący lub interesu społecznego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia grzywny w celu przymuszenia na A. i S. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) za niewykonanie obowiązku uszczelnienia przewodów dymowych i wentylacyjnych. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (PWINB) uchylił postanowienie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił postanowienie PWINB, uznając, że nie zaszły przesłanki do wydania postanowienia kasacyjnego. NSA oddalił skargę kasacyjną PWINB.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 grudnia 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary /spr./ sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Marek Wroczyński Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 1153/12 w sprawie ze skargi A. S. i S.S. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 lutego 2013r., sygn. akt II SA/Rz 1153/12, po rozpoznaniu skargi A. i S. a na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (PWINB) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r. w całości, nakazując jednocześnie A. i S. wykonanie uszczelnienia użytkowanych przez nich przewodów dymowych i wentylacyjnych w trzonie kominowym obsługującym lokale nr [...] i nr [...] w budynku nr [...] w miejscowości K..
W dniu 3 lutego 2012 r. PINB w B. przeprowadził kontrolę wykonania ww. obowiązku, w wyniku której ustalono, że obowiązku tego nie wykonano. Następnie pismem z 7 lutego 2012 r. wezwał A. i S. do wykonania nakazu wynikającego z decyzji PWINB z dnia [...] października 2011 r. - w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma, wskazując równocześnie, iż niewykonanie obowiązku we wskazanym terminie spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Wobec niezastosowania się do treści pisma PINB w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nałożył na A. i S. w pkt 1 grzywnę w wysokości 10 stawek dziennych równych jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 r., ustalonego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13.09.2011 r. (Dz. U. Nr [...]92, poz. 1141) w kwocie 500 zł (10 x 1/30 x 1.500 zł) w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] lipca 2012 r., natomiast w pkt 2 obowiązek uiszczenia opłaty za czynności egzekucyjne polegające na wydaniu niniejszego postanowienie w kwocie 50 zł (10 % od kwoty nałożonej grzywny).
W uzasadnieniu organ powołał się na art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Zwrócił też uwagę na art. 121 § 2 u.p.e.a., według którego grzywna nie może przekroczyć 10.000 zł.
A. i S. zaskarżyli powyższe postanowienie stwierdzając, iż nie mają zamiaru uiścić nałożonej na nich grzywny, jako że nie czują się winni zaistniałej sytuacji. Podnieśli, że wszystko było w porządku dopóki sąsiedzi – państwo Wiśniowscy nie podwyższyli komina.
Po rozpoznaniu zażalenia PWINB w Rzeszowie postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., uchylił w całości postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W ocenie PWINB, kwestionowane postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 124 § 2 k.p.a., w świetle którego postanowienie, na które służy zażalenie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Postanowienie organu I instancji przedstawia wprawdzie sposób wyliczenia wysokości nałożonej grzywny, jednak nie znajduje on oparcia w przepisach prawa. Organ podniósł, że ustalenie wysokości grzywny w niniejszej sprawie winno nastąpić w oparciu o art. 121 u.p.e.a., który reguluje sposób jej ustalenia i wyliczenia, w tym w sposób szczegółowy, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wynikającego z ustawy Prawo budowlane. Określa on górną granicę grzywny, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę w ustaleniu jej konkretnej wysokości. W takiej zaś sytuacji, rozstrzygnięcie organu winno być poprzedzone wyczerpującym postępowaniem zakończonym postanowieniem uzasadniającym wysokość nałożonej grzywny. Organ powinien więc wskazać przesłanki, jakimi kierował się określając wysokość tej grzywny. PWINB podkreślił, że przedmiotowa grzywna nie ma charakteru sankcji karnej, a jej jedynym celem jest przymuszenie zobowiązanych do wykonania określonego nakazu. Dlatego też by była skuteczna musi być odpowiednio dolegliwa, zwłaszcza, że zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a. można ją nałożyć tylko jednorazowo. PWINB zwrócił uwagę, iż przy określaniu wysokości grzywny organ winien mieć na względzie postępowanie zobowiązanych po orzeczeniu nakazu wykonania uszczelnienia przewodów dymowych i wentylacyjnych, przyczyny jego niewykonania oraz upływ czasu, w jakim zobowiązani zwlekają z wykonaniem nałożonego na nich obowiązku.
Skargą A. i S. zaskarżyli powyższe postanowienie podnosząc argumenty zawarte uprzednio w zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zaszły przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a.
Sąd podkreślił, że PWINB w Rzeszowie zarzucił PINB w B. wydanie postanowienia z naruszeniem art. 124 § 2 k.p.a. Przepis ten nakłada obowiązek sporządzenia uzasadnienia postanowienia, na które służy zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz wydanego na skutek zażalenia. Zgodnie natomiast z odesłaniem zawartym w art. 126 k.p.a., nakazującym odpowiednie stosowanie do postanowień art. 107 § 2 - 5 k.p.a. dotyczącego uzasadniania decyzji, uzasadnienie postanowienia winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom, natomiast uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Zarzucając naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. PWINB odwołał się do treści art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który reguluje sposób ustalenia grzywny w celu przymuszenia i jej wyliczenia. W przypadku, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie egzekucja dotyczy spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego, innego niż rozbiórka budynku lub jego części, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (art. 121 § 4 u.p.e.a.), a jej wysokość nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł.( art. 121 § 2 u.p.e.a.). W zaskarżonym postanowieniu PWINB w Rzeszowie wskazał, że skoro ustawodawca pozostawił organowi egzekucyjnemu swobodę w ustaleniu wysokości konkretnej grzywny, to rozstrzygnięcie winno wskazywać przesłanki, jakimi kierował się organ określając wysokość tej grzywny. PWINB zwrócił też uwagę, iż przy określaniu wysokości grzywny organ winien mieć na względzie postępowanie zobowiązanych po orzeczeniu nakazu wykonania uszczelnienia przewodów dymowych i wentylacyjnych, przyczyny jego niewykonania oraz upływ czasu, w jakim zobowiązani zwlekają z wykonaniem nałożonego na nich obowiązku. W ocenie Sądu uwagi te są właściwe, niemniej jednak nie powinny skutkować wydaniem postanowienia o charakterze kasacyjnym. Z akt administracyjnych sprawy, w tym pism składanych w toku postępowania przez skarżących, wynikają przyczyny niewykonania przez nich obowiązku podlegającego egzekucji. Skarżący wyraźnie wskazują, że nie czują się winnymi zaistniałej sytuacji, uważają, że za stan techniczny przewodów dymowych i wentylacyjnych odpowiadają ich sąsiedzi pp. Wiśniewscy i to na nich powinien zostać nałożony obowiązek uszczelnienia tych przewodów w trzonie kominowym lokali nr [...] i [...] w budynku nr [...] w K. Okoliczności te powinny być zatem wzięte pod uwagę przez organ II instancji rozpatrujący zażalenie skarżących.
Reasumując Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., a w tej sytuacji wydanie postanowienia o charakterze kasacyjnym nastąpiło z naruszeniem tego przepisu. Naruszenie to Sąd ocenił jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Następnie wskazał, że w postępowaniu ponownym organ odwoławczy, kierując się obowiązkiem kompleksowego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, oceni zgromadzony materiał dowodowy, uwzględniając uwagi zawarte w niniejszym wyroku, a także zasady wynikające z art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wyda postanowienie odpowiadające prawu.
Skargą kasacyjną Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 139 k.p.a. poprzez uznanie, że Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego jako organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną prowadzoną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., uchylając postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. postanowienie organu egzekucyjnego o zastosowaniu środka egzekucyjnego i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasady orzekania kasacyjnego w postępowaniu administracyjnym w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy - bez dostatecznego rozważenia, czy w stanie faktycznym sprawy oraz uwzględniając fakt, że postanowienie pierwszej instancji zapadło w toku postępowania egzekucyjnego - jest możliwe wydanie orzeczenia merytorycznego przez organ odwoławczy, który spełni funkcję przymuszającą do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym i to bez naruszenia określonego przepisem art. 139 k.p.a. zakazu orzekania na niekorzyść strony składającej zażalenie;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 7 § 1 i § 2 , art. 23 § 1 oraz art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieuwzględnienie specyfiki postępowania egzekucyjnego i zobowiązanie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną tj. Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, do stosowania środków egzekucyjnych w postępowaniu administracyjnym.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Postawione w niej zarzuty zmierzają do wykazania, że w postępowaniu egzekucyjnym organ odwoławczy sprawujący równocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną nie ma uprawnień do merytorycznego rozpoznania zażalenia i stosowania środków egzekucyjnych ( nie działa jako organ egzekucyjny ), w szczególności z tego względu, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony ( art. 139 k.p.a.).
Stanowisko skarżącego kasacyjnie organu nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach i nie może być uwzględnione.
Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.
Z uregulowań zawartych w art. 23 § 1 u.p.e.a. wynika, że nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Z kolei § 4 tego przepisu stanowi, że organy sprawujące nadzór są jednocześnie: 1) organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne; 2) organami sprawującymi kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne.
Powyższe wskazuje jednoznacznie, że organ nadzoru będący równocześnie organem odwoławczym dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne jest uprawniony m. innymi do rozpoznania zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia (art. 122 § 3 u.p.e.a.). Jednocześnie przepis ten ( jak również inne przepisy u.p.e.a.) nie zawiera żadnych wyłączeń co do zakresu rozstrzygnięć jakie może wydać organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym po rozpatrzeniu zażalenia. Nie sposób więc zgodzić się ze stanowiskiem skargi kasacyjnej że określone w art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a. uprawnienia organu odwoławczego nie dają temu organowi możliwości wydania orzeczenia merytorycznego, które spełni funkcję przymuszającą do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem, że organ odwoławczy w postępowaniu odwoławczym nie działa jako organ egzekucyjny.
Jak podkreśla się w doktrynie ( por. Piotr Pietrasz, komentarz do art. 18 u.p.e.a. LEX, teza 11) w postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednie zastosowanie znajduje większość przepisów rozdziału 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, odnoszącego się do decyzji. Odpowiednie stosowanie tych przepisów odbywa się w dwojaki sposób, mianowicie poprzez odesłanie podwójne i pojedyncze. Pierwsze odbywa się poprzez odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a. i w art. 126 k.p.a. (dotyczy to art. 107 § 2 i 3, art. 109-113 k.p.a.). Drugie odbywa się tylko poprzez art. 18 u.p.e.a. i odnosi się do pozostałych przepisów rozdziału 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem art. 104 oraz 108 k.p.a.
Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o odwołaniach zrealizowano poprzez podwójne odpowiednie odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a. i w art. 144 k.p.a. Odesłanie to odnosi się zatem do spraw nieuregulowanych w rozdziale 11 o zażaleniach. Odpowiednie zastosowanie znajduje większość przepisów tego rozdziału, a mianowicie: art. 127, 128, 129 § 1, art. 131-134, 136-140 k.p.a.
Należy w pełni podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 25 kwietnia 2003 r., III SA 2585/02 ( LEX nr [...]48901), zgodnie z którym w postępowaniu zażaleniowym organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia ma kompetencje przewidziane w art. 138 § 1 i 2 k.p.a., czyli merytoryczno-reformacyjne i kasacyjne, co oznacza, że zobowiązany jest do wydania jednego z rodzajów rozstrzygnięć określonych w tym przepisie. Uzasadniając to stanowisko Sąd wskazał, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują kwestii związanych z rodzajem rozstrzygnięć jakie mogą być podjęte przez organ odwoławczy na skutek rozpatrzenia środków zaskarżenia składanych przez uprawnione podmioty w toku postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji organ odwoławczy na skutek rozpatrzenia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wniesionego na podstawie art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązany jest do wydania jednego z rodzaju rozstrzygnięć określonych w przepisie art.138 w związku z art.144 k.p.a. Przepis ten przewiduje możliwość utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji lub wydania orzeczenia reformatoryjnego bądź kasacyjnego, a także umorzenie postępowania odwoławczego. Pogląd co do posiadania przez organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym kompetencji merytoryczno-reformacyjnych i kasacyjnych przewidzianych w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. jest jednolicie prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych ( por. wyrok NSA z 20 marca 2012, II OSK 19/11; wyroki WSA w Poznaniu : z dnia 21 lipca 2011 r., II SA/Po 140/11; z dnia 18 listopada 2010 r. ).
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej, że odpowiednie stosowanie art. 15 oraz 138 k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym polegać powinno na tym, że organ odwoławczy bada jedynie zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia wierzyciela lub organu egzekucyjnego, nie mając w tym zakresie kompetencji do dokonywania zmian, gdyż nie jest organem egzekucyjnym wskazać należy, że odwołania (zażalenia) są traktowane jako środki zaskarżenia o charakterze dewolutywnym, co wiąże się z przeniesieniem właściwości do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. W konsekwencji w sprawach odwoławczych organ rozstrzygający jest innym organem niż przewidziany ustawami szczegółowymi do załatwienia sprawy. Zasada ta nie została wyeliminowana w postępowaniu egzekucyjnym. Wprost przeciwnie, znajduje potwierdzenie w art. 17 i 23 § 4 u.p.e.a.
Uznać zatem należy, że organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym działa jako organ egzekucyjny i jest uprawniony do wydawania orzeczeń reformatoryjnych określonych w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Przeciwko dopuszczalności wydawania przez organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym orzeczeń reformatoryjnych nie może przemawiać także powołanie się na zasadę dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 15 k.p.a. Ustawodawca przyjmując przepis art. 138 § 2 k.p.a. miał świadomość istnienia w tym samym akcie prawnym przepisu art. 15 k.p.a., zatem istnienia tego przepisu nie można uznać za wystarczające uzasadnienie zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Przesłanki zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. nie może w żadnym przypadku stanowić deklarowana przez organ odwoławczy chęć obejścia zasady zakazu reformationis in peius sformułowanej w art. 139 k.p.a., znajdującej zastosowanie do zażaleń w związku z treścią art. 144 k.p.a. Przepis art. 139 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść odwołującego się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2007r., II OSK 1270/06, Lex nr [...]5295, iż sformułowana w przywołanym przepisie instytucja zakazu reformationis in peius należy do podstawowych gwarancji prawnych, służy ochronie interesów strony, która odwołała się od decyzji. Decydując się na odwołanie strona nie powinna mieć obaw przed ewentualnością pogorszenia swej sytuacji w drugiej instancji. Zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 k.p.a. tylko po to, by doprowadzić do nałożenia na odwołujących się zobowiązanych grzywny w celu przymuszenia w wyższej wysokości i to w sytuacji, gdy grzywna nałożona przez organ I instancji mieści się w granicach określonych przepisem art. 121 § 2 u.p.e.a. stanowi istotne naruszenie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. i zasad postępowania administracyjnego określonych w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Skarżący kasacyjnie organ nie twierdzi przy tym, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Zgodnie z obowiązującym od 2011 r. art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek:
1) gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania,
2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Trafnie wskazuje Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, że przesłanki te nie zostały spełnione w badanej sprawie. Wadliwość postępowania pierwszoinstancyjnego stwierdzona przez organ odwoławczy sprowadzała się nie do braków w materiale dowodowym czy naruszeń prawa przy jego gromadzeniu, ale tylko do zbyt małej wnikliwości w ocenie tego materiału dowodowego czy niedostatków samego uzasadnienia w tym zakresie. Organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z obowiązującą zasadą dwuinstancyjności ma za zadanie ponownie zbadać sprawę w jej całokształcie i wydać rozstrzygnięcie z uwzględnieniem zasady zakazu reformationis in peius sformułowanej w art. 139 k.p.a.
Za niezasadne w związku z tym należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 139 k.p.a. jak również art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 7 § 1 i § 2 , art. 23 § 1 oraz art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Mając powyższe na uwadze, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło