I OZ 810/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2013 r., sygn. akt IV SO/Wr 7/13 o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie z wniosku M.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie "opieszałości, pozbawienia praw i dyskryminacji" związanych z postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt XIII S 11/12 oddalającym skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie o sygn. akt III RC 248/11, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Oleśnicy, z pozwu P.M. o podwyższenie alimentów i z pozwu wzajemnego skarżącego o obniżenie alimentów postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt IV SO/Wr 7/13, oddalił wniosek M.M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego wniosku o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie "opieszałości, pozbawienia praw i dyskryminacji" związanych z postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt XIII S 11/12 oddalającym skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie o sygn. akt III RC 248/11, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Oleśnicy, z pozwu P.M. o podwyższenie alimentów i z pozwu wzajemnego skarżącego o obniżenie alimentów. Sąd stwierdził, że wniesiona przez M.M. skarga była oczywiście bezzasadna. Bowiem jej przedmiot nie spełniał warunków określonych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.", gdyż sprawa zarówno o podwyższenie, jak i o obniżenie alimentów nie należała do kognicji sądów administracyjnych. Powyższe skutkowało oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy – na podstawie art. 247 p.p.s.a. Stanowisko Sądu Wojewódzkiego zostało w pełni zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I OZ 226/13) oddalił zażalenie na opisane wyżej postanowienie. M.M. w dniu 1 marca 2013 r. ponownie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podnosząc szereg okoliczność mających – jego zdaniem – uzasadniać wydanie orzeczenia zgodnego z jej wnioskiem. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 maja 2013 r. umorzono postępowanie wszczęte ww. wnioskiem. Po rozpoznaniu sprzeciwu postanowieniem z dnia 31 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – postępowanie dotyczące ww. wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że jest ono bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, skoro poprzednio złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony, z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, którą zamierzał złożyć – co zresztą potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując wydane w tym przedmiocie w dniu 20 lutego 2013 r. postanowienie, to złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie, która miała zostać zainicjowana na skutek złożenia skargi w tym samym przedmiocie, nie mogło uchylać skutków prawomocności powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało zatem – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - uznać za bezprzedmiotowy. M.M. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jego uchylenie. Skarżący podniósł, że umorzenie postępowania zainicjowanego na skutek ponownie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy "narusza jego prawa konstytucyjne" oraz art. 13 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka. M.M. w dniu 11 czerwca 2013 r. ponownie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 czerwca 2013 r. umorzono postępowanie wszczęte ww. wnioskiem. Po rozpoznaniu sprzeciwu postanowieniem z dnia 15 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – postępowanie dotyczące ww. wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że jest ono bez przedmiotowe. Zdaniem Sądu I instancji, skoro poprzednio złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony, z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, którą zamierzał złożyć – co zresztą potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując wydane w tym przedmiocie w dniu 20 lutego 2013 r. postanowienie, to złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie, która miała zostać zainicjowana na skutek złożenia skargi w tym samym przedmiocie, nie mogło uchylać skutków prawomocności powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało zatem – zdaniem Sądu I instancji - uznać za bezprzedmiotowy. Pismem z dnia 25 lipca 2013 r. M.M. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jego uchylenie przyznanie prawa pomocy oraz zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki względem osób fizycznych uregulowane zostały w art. 246 § 1 p.p.s.a. Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały w art. 246 § 3 p.p.s.a. oraz w art. 247 p.p.s.a. Art. 247 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OZ 273/08, postanowienie NSA z 14 lutego 2012 r., II GZ 41/12, Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803). Tak więc zastosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., II OZ 140/05, LEX 860051). Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Skarżący korzystając zatem z przysługującego mu uprawnienia zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym jeszcze przed złożeniem skargi w sprawie, którą miał w przyszłości zainicjować. Zważywszy jednak, że poprzednio złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony - w trybie art. 247 p.p.s.a. – z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne, w którym skarżący domagał się zwolnienia do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustawienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu, ponowne złożenie w tej samej sprawie identycznego wniosku musiało zostać uznane za bezprzedmiotowe. Chociaż bowiem skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym przysługuje prawo wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to w sytuacji, gdy zachodzi oczywista bezzasadność skargi stwierdzona prawomocnym postanowieniem, składnie przez skarżącego kolejnego w tym przedmiocie wniosku – z uwagi na treść art. 170 p.p.s.a. – nie może wpłynąć na wydanie odmiennego, niż dotychczas wydanego w tym samym stanie faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia, czyniąc rozważania w tym zakresie bezprzedmiotowymi. Podkreślić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 689/13 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2013 r., wydane w postępowaniu wszczętym na skutek winsoku skarżącego z dnia 1 marca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, postanowił, jak w sentencji.