I OZ 859/13

1 2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: 3 4 Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 472/12 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 472/12 w sprawie ze skargi Ł. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 472/12, odrzucił wniosek złożony przez pełnomocnika z urzędu skarżącego Ł. L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: wyrokiem z dnia 21 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Ł. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Powyższe orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego (matce – D. L.) w dniu 2 maja 2013 r. Wnioskiem złożonym dnia 13 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącego zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Pouczył jednocześnie, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych. Pismem z dnia 17 maja 2013 r., nr 65/UA/2013, które wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 22 maja 2013 r., Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu wyznaczyła pełnomocnika skarżącego w osobie adwokat A. M.-S. W dniu 6 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego zapoznała się w siedzibie Sądu z aktami sprawy, jednocześnie wnosząc o wydanie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, który został jej doręczony dnia 13 czerwca 2013 r. W dniu 20 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 lutego 2013 r., dopełniając czynności procesowej w postaci środka zaskarżenia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że biorąc pod uwagę obowiązek pełnomocnika prawnego ustanowionego z urzędu, w zakresie dokładnego zapoznania się z aktami sprawy, jak i zapadłym orzeczeniem, celem podjęcia stosownej decyzji dotyczącej ewentualnego zakwestionowania wydanego wyroku, należy uznać, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej jest nie tylko uzasadniony ale i konieczny. Tym bardziej, że w związku z doręczeniem pełnomocnikowi wyroku Sądu z dnia 21 lutego 2013 r. wraz z uzasadnieniem w dniu 13 czerwca 2013 r. został zachowany termin wskazany w treści art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, iż pełnomocnik skarżącego złożyła przedmiotowy wniosek z uchybieniem siedmiodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 P.p.s.a. W motywach zaskarżonego postanowienia Sąd ten wskazał, iż w aktach sprawy brak informacji, kiedy pełnomocnik skarżącego dowiedziała się o fakcie wyznaczenia jej z urzędu do reprezentowania skarżącego, niemniej jednak w dniu 6 czerwca 2013 r. stawiła się osobiście w siedzibie Sądu i zapoznała z aktami sprawy składając jednocześnie wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego złożyła dopiero w dniu 20 czerwca 2013 r., licząc termin siedmiodniowy na jego złożenie od dnia doręczenia jej wyroku wraz z uzasadnieniem, tj. od dnia 13 czerwca 2013 r. Nie ulega zatem wątpliwości zdaniem Sądu, że przewidziany w art. 87 § 1 P.p.s.a. termin siedmiodniowy został przekroczony. Skoro bowiem w dniu 6 czerwca 2013 r. w siedzibie Sądu pełnomocnik skarżącego osobiście zapoznała się z aktami sprawy, to od tego momentu rozpoczął bieg siedmiodniowy termin na złożenie wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu nieuprawnionym było zatem uznanie, że rozpoczęcie biegu omawianego terminu należy łączyć z momentem doręczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu odpisu wydanego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 lipca 2013 r., na podstawie art. 88 P.p.s.a., odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Ł. L. reprezentowany przez swojego pełnomocnika. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 87 § 1 P.p.s.a., poprzez chybione przyjęcie, że upływ termin siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia nastąpił z dniem 13 czerwca 2013 r., bowiem pełnomocnik ustanowiony z urzędu w dniu 6 czerwca 2013 r. przejrzał akta sprawy, mimo braku zbadania przez ten Sąd, kiedy w rzeczywistości ustały przyczyny uchybienia terminu. W oparciu o powyższy zarzut pełnomocnik skarżącego wniosła o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w charakterze świadka D. L. na okoliczność potwierdzenia kiedy i gdzie doszło do spotkania z pełnomocnikiem prawnym w przedmiotowej sprawie, celem wykazania braku uchybienia terminu oraz o zmianę zaskarżonego orzeczenia i rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu w wyniku uznania go wniesiony w terminie. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż pełnomocnik skarżącego, poza zapoznaniem się z aktami sprawy, ma także obowiązek skontaktować się ze stroną, którą reprezentuje. W przedmiotowej sprawie skarżący Ł. L. jako osoba niepełnosprawna, jest reprezentowany przez matkę D. L. Zatem po zapoznaniu się w dniu 6 czerwca 2013 r. z aktami sprawy pełnomocnik z urzędu umówiła się celem ustalenia działania w sprawie z matką skarżącego na dzień 10 czerwiec 2013 r., jednak z przyczyn niezależnych od matki skarżącego stawiła się ona u pełnomocnika dopiero w dniu 14 czerwca 2013 r. Dopiero po spotkaniu się z matką skarżącego uzyskała ona pełny obraz prowadzonego postępowania, jak i rzeczywistej sytuacji skarżącego w sprawach prowadzonych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we Wrocławiu, jak i w Samorządowym Kolegium Odwoławczym we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie musiało odnieść skutek, aczkolwiek nie do końca z przyczyn w nim wskazanych. Stosownie do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 4 P.p.s.a. strona powinna równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpoznawanej sprawie czynnością tą jest wniesienie skargi kasacyjnej, dla której ustawodawca zakreślił w art. 177 § 1 P.p.s.a. ustawy trzydziestodniowy termin. Natomiast stosownie do art. 175 § 1 P.p.s.a. dla sporządzenia skargi kasacyjnej zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku, gdy strona działająca bez profesjonalnego pełnomocnika uzyska, z uwagi na swoją sytuację materialną, prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego (doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) i pełnomocnik ten wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dokonując jednocześnie tej czynności, należy ze szczególną dbałością o interes strony, dla której ustanowiono pełnomocnika z urzędu, w celu zapewnienia realizacji zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P. prawa do sądu, potraktować ów wniosek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a. za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 P.p.s.a.) należy uznać dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, co może nastąpić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, stanowiskiem skarżącego co do zakresu zaskarżenia i po sporządzeniu skargi kasacyjnej, jednak nie później niż z upływem 30 dni od dnia, gdy pełnomocnik zawiadomiony został o wyznaczeniu do reprezentowania strony. Pełnomocnik taki nie może bowiem być w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do pełnomocnika z wyboru, związanego terminem do sporządzenia skargi kasacyjnej określonym w art. 177 § 1 P.p.s.a. (p. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04, OSNP 2005 r., nr 20, poz. 325 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1093/09 i z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06 - publ. cbois.nsa.gov.pl). Jak podała pełnomocnik Ł. L., mimo że zapoznanie z aktami sprawy nastąpiło w dniu 6 czerwca 2013 r., to dopiero spotkanie z matką skarżącego (który jest osobą niepełnosprawną) w dniu 14 czerwca 2013 r. pozwoliło jej na zaznajomienie z całokształtem okoliczności sprawy. Niewątpliwie więc w tej dacie powstała rzeczywista możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Składając więc wniosek o przywrócenie terminu w dniu 20 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego dochowała niewątpliwie siedmiodniowego terminu wynikającego z art. 87 § 1 P.p.s.a. Nie zostało jednakże przez Sąd I instancji wyjaśnione, czy dochowany został termin trzydziestodniowy, który rozpoczął swój bieg od dnia, gdy pełnomocnik zawiadomiony został o wyznaczeniu go do reprezentowania Ł. L. w niniejszej sprawie. W aktach brak jest bowiem potwierdzenia tego, kiedy pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącego. Potwierdzenia tej okoliczności nie dokonał również sam pełnomocnik. Nie jest zatem możliwe ustalenie, czy pełnomocnik skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył przed czy po upłynięciu trzydziestodniowego terminu, który miał na sporządzenie skargi kasacyjnej od dnia dowiedzenia się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla Ł. L. Sąd I instancji winien zatem ustalić, kiedy pełnomocnik skarżącego otrzymał pismo Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu z dnia 17 maja 2013 r. i na tej podstawie ocenić, czy składając wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną w dniu 20 czerwca 2013 r. zachowany został przez pełnomocnika skarżącego termin trzydziestodniowy na wniesienie tego środka wynikający z art. 177 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.