II FZ 672/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, , , po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 1005/12 w zakresie odrzucenia zażaleń w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia podatku rolnego za 2010 r. oraz I i II raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2016 r., I SA/Gd 1005/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzuciła zażalenia W. K. (zwanego dalej skarżącym) na postanowienia sądu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i w przedmiocie odrzucenia zażalenia. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że po wpłynięciu pism skarżącego wezwano skarżącego zarządzeniem o uzupełnienie braków formalnych pism. Należało podpisać złożoną kserokopię w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie. Zgodnie z pouczeniem zawartym w zarządzeniu – Wojewódzki Sad Administracyjny w dniu 28 lipca 2016 r. odrzucił zażalenia, których braków nie uzupełniono. 3. Jednocześnie przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. We wniesionym zażaleniu z dnia 19 sierpnia 2016 r. profesjonalny pełnomocnik podniósł, że poprzez nadmierny formalizm niezasadnie odrzucono zażalenia. Skarżący dołączył do podpisanego zażalenia jego kserokopię. Spełniony został zatem wymóg załączenia odpisu pisma celem jego doręczenia drugiej stronie. Zaznaczono, że skarżący nie jest prawnikiem i był przekonany, że załączona kserokopia odpisu zażalenia spełnia wymogi formalne, a wezwania wysłanego przez sąd po prostu nie zrozumiał. W zażaleniu wskazano, że uchybienie nie było na tyle istotne, by stanowił przeszkodę dla rozpoznania sprawy, a odrzucenie zażaleń było nadmiernym formalizmem. Dla strony, która nie była jeszcze wtedy reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nadmierny rygoryzm jest utrudnieniem w dochodzeniu praw przed sądem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie jest bezzasadne. Stosownie do art. 47 § 1 w związku z art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. - dalej p.p.s.a.) do zażalenia należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom występującym w sprawie. Żądanie odpisu pisma następuje w celu jego doręczenia pozostałym uczestnikom postępowania. Sformułowanie użyte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zarządzeniu wskazywało precyzyjnie na konieczność nadesłania przez skarżącego egzemplarza odpisu wniesionego zażalenia, poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. Kserokopia pisma nie może być utożsamiana z jego odpisem, o czym świadczy wprost art. 47 § 2 p.p.s.a. Istotą odpisu jest bowiem jego uwierzytelnienie, gdyż w ten sposób osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność odpisu z oryginałem (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2013, s. 180). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie (por. m. in. postanowienia NSA z dnia 26 stycznia 2016 r., II GZ 999/15; z dnia 29 grudnia 2015, II OZ 1321/15; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Problem braku formalnego w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, w której – koncentrując się na braku przedłożenia odpisów skargi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stwierdzono, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu. Jak wskazał bowiem poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. [...] Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zamyka drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw i wolności jednostki (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), lecz umożliwia każdemu obywatelowi skorzystanie z tego prawa w ramach określonej procedury". Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający tę sprawę stoi na stanowisku, że sąd nie ma podstaw prawnych do sporządzania odpisów pisma za jedną ze stron postępowania w celu usunięcia braków. W powoływanej uchwale wyrażono stanowisko, że "sporządzenie odpisów pisma przez sąd w celu usunięcia braków za jedną ze stron postępowania nie tylko nie mieści się w zakresie dopuszczalnych czynności procesowych sądu, ale ponadto mogłoby wskazywać na działanie sądu w interesie jednej ze stron, a to z kolei podważałoby zasadę bezstronności sądu. Brak jest uzasadnienia prawnego dla stanowiska nakazującego sądowi uzupełnianie braków formalnych pisma procesowego za stronę w celu umożliwienia nadania mu dalszego biegu lub zapobieżenia sankcji prawnej w postaci odrzucenia pisma". 5. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji