III SA/Po 1223/12

Dnia 27 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi G. J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 roku Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na podstawie art. 216, art. 162 §1 i §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), odmówił G. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku. W uzasadnieniu postanowienia organ powołał następujące ustalenia faktyczne. W dniu 22 października 2010 roku podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku. Wnioskodawca wyjaśnił, że w dniu 8 października 2010 roku otrzymał tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] października 2010 roku dotyczący wymiaru podatku akcyzowego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego w postaci rachunku bankowego. Jako podstawę wydania tytułu wskazano decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z [...] sierpnia 2010 roku. Podatnik podnosi, że o samej decyzji i jej treści dowiedział się po otrzymaniu jej kopii w dniu 19 października 2010 roku. Podatnik wyjaśnił przy tym, że nie mógł osobiście odebrać przesyłki poleconej, gdyż prowadzi działalność gospodarczą i po kilka dni w tygodniu przebywa poza miejscem zamieszkania. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym odebrała żona i nie poinformowała go o tym. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 roku, czyli od dnia doręczenia stronie tytułu wykonawczego (8 października 2010 roku), a nie jak wywodzi strona od daty doręczenia kopii decyzji organu I instancji. W ocenie organu strona nie zachowała 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż w momencie otrzymania tytułu wykonawczego i zajęcia rachunku bankowego podatnik dowiedział się, że decyzja organu I instancji stała się ostateczna. Ponadto, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, podatnik nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Okoliczności podane przez podatnika – wyjazd poza miejsce zamieszkania oraz nie przekazanie awiza przez żonę nie mogą świadczyć o braku winy zainteresowanego. Wykluczenie winy w uchybieniu terminowi wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności postępowania w ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 08 grudnia 2011 roku, sygn. akt III SA/Po 512/11, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Celnej. Sąd podzielił stanowisko organu, że w sytuacji gdy bezspornym jest, iż w doręczonym stronie skarżącej tytule wykonawczym wskazano decyzję będącą podstawą prawną egzekwowanego obowiązku, to 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji należy liczyć od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Jednakże we wniosku o przywrócenie terminu strona skarżąca podniosła, że nie otrzymała zawiadomienia (awiza) o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, albowiem małżonka skarżącego nie przekazała mu przedmiotowego zawiadomienia. W konsekwencji Sąd uwzględnił skargę i wskazał, że decyzja organu I instancji została podatnikowi skutecznie doręczona, lecz Dyrektor Izby Celnej nie odniósł się, nie badał, w postępowaniu o przywrócenie uchybionego terminu zarzutów dotyczących doręczenia decyzji z dnia 5 sierpnia 2010 roku, co było niezbędne dla oceny czy wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest dopuszczalny, bowiem w sytuacji gdy nie rozpoczął biec termin do wniesienia odwołania, to nie można mówić o uchybieniu terminowi – termin nie rozpoczął bowiem swojego biegu. Organ powinien rozważyć dopuszczalność samego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, badając okoliczności związane ze skutecznością doręczenia decyzji organu I instancji, gdyż niezachowanie warunku skutecznego doręczenia decyzji powoduje, że termin do wniesienia odwołania nie zacznie biec, a wniosek o przywrócenie terminu staje się niedopuszczalny. Dyrektor Izby Celnej, po ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, postanowieniem z dnia 17 września 2012 roku, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku. W uzasadnieniu postanowienie organ wyjaśnił, że przesyłka zawierająca decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku była dwukrotnie awizowana, tj. w dniu 12 sierpnia 2012 roku oraz w dniu 20 sierpnia 2012 roku, a następnie z uwagi na niepodjęcie przesyłki przez adresata, została zwrócona do nadawcy (27 sierpnia 2012 roku). Fakt dwukrotnego awizowania spornej przesyłki oraz fakt przechowywania jej przez pocztę przez okres 14 dni, potwierdzają adnotacje dokonane przez listonosza na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz wewnętrzna dokumentacja Urzędu Pocztowego. Fakt pozostawienia zawiadomienia (awizo) o złożeniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej potwierdza również podatnik. Ponadto już tylko odebranie awizo przez żonę wnioskodawcy potwierdza w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że Poczta Polska zawiadomiła adresata o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma oraz miejscu, w którym może je odebrać. Powyższe daję podstawę do przyjęcia tzw. fikcji doręczenia. W tej sytuacji Dyrektor Izby Celnej zobligowany był do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 kwietnia 2011 roku, k. 64 akt administracyjnych).. Odnosząc się do żądania przywrócenia terminu organ wyjaśnił, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Brak przekazania adresatowi awizo przez dorosłego domownika był dla sprawy nieistotny. Jeśli dorosły domownik nie oddał pisma adresatowi niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego nieobecności w mieszkaniu, to bez względu na powody nieoddania pisma zachodzi sytuacja "zawinienia" dorosłego domownika (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2011 roku, sygn. akt III SA/GI 2282/10). Bez znaczenia dla sprawy pozostaje także fakt, że strona w tym czasie przebywała za granicą. Strona miała bowiem świadomość, że toczy się wobec niej postępowanie podatkowe, które może zakończyć się wydaniem decyzji i do podatnika należało ewentualne wskazanie osoby właściwej do doręczeń w przypadku jego nieobecności. G. J., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. W skardze wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodów z karty leczenia szpitalnego żony G. J. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania: - art. 162 §2 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy Skarżącego, - art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, - art. 121 §1 i art. 187 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie zasady poszukiwania prawdy materialnej oraz obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zdaniem Skarżącego, organ nie wyjaśnił okoliczności, które mogłyby przyczynić się do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, gdyż pomimo takiej możliwości nie wezwał i nie przesłuchał żony skarżącego na okoliczność braku poinformowania o pozostawieniu zawiadomienia o nadaniu przesyłki. Organ nie zweryfikował twierdzeń dotyczących stanu zdrowia żony skarżącego, u której stwierdzono zaburzenia osobowości i stany depresyjno-lękowe. W ocenie autora skargi, zachodzi bardzo duża wątpliwość czy można taką osobę traktować jako dorosłego domownika, który zobowiązał się do oddania pisma adresatowi (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II SA/Go 121/12). W świetle powyższego, w ocenie autora skargi, Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminowi dla dokonania czynności w postaci odwołania od decyzji. Wyłączną winę w tej sytuacji ponosi żona podatnika. Skarżącemu nie można zarzucić braku niezbędnej staranności w zakresie dbałości o własne interesy. Po uzyskaniu informacji o istnieniu decyzji, podatnik zwrócił się niezwłocznie do organu o wydanie kopii decyzji. Skarżący nie miał możliwości złożenia odwołania we wcześniejszym terminie. Trudno wyobrazić sobie składanie środka odwoławczego w przypadku, gdy strona dysponuje tylko szczątkowymi informacjami o istnieniu decyzji, czyli bez znajomości jej zasadności, treści, terminu zaskarżenia oraz organu, który ją wydał oraz organu wyższego stopnia. W ocenie autora skargi, za chwilę, w której ustała przyczyna uchybienia terminowi należy uznać, chwilę, w której Skarżący mógł zapoznać się z decyzją, czyli dzień 19 października 2010 roku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do dowodów załączonych do skargi (karty leczenia szpitalnego), skarżony organ wyjaśnił, że małżonka skarżącego przebywała na leczeniu w innych terminach, aniżeli okres, którego dotyczy postępowanie. Ponadto, w ocenie organu, dolegliwości, na które cierpiała małżonka podatnika nie miały wpływu na podjęcie tak prostej czynności, jak przekazanie zawiadomienia o nadaniu przesyłki poleconej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Mając na uwadze treść żądania skargi - żądanie uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji - wskazać należy, że zgodnie z art. 163 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012, poz. 749 ze zm.) w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania. W konsekwencji, w okolicznościach kontrolowanej sprawy, zgodnie z prawem, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku nie orzekał Naczelnik Urzędu Celnego. Tym samym bezprzedmiotowe jest żądanie skargi wskazujące na uchylenie postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego, które rzekomo poprzedzało rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej. Skarżący wskazuje, że przyczyną uchybienia terminowi do złożenia odwołania był brak wiedzy, co do faktu wydania (doręczenia) decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku. Zgodnie z przepisem art. 162 §1 i §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku –ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012, 749 ze zm.), w postępowaniu z wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, organ powinien, jako przesłanki zasadności wniosku, w szczególności rozważyć brak winy w uchybieniu terminu oraz złożenie podania w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Celnej nie przeprowadził rozważań dotyczących przesłanki, jaką jest złożenie podania w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Niewątpliwie jest to uchybienie przepisom postępowania – art. 219 w związku z art. 210 §4 Ordynacji podatkowej. Niemniej, w ocenie Sądu, stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.). Konsekwencją braku zachowania terminu na złożenie podania o przywrócenie terminu jest bowiem odmowa przywrócenia uchybionego terminu (porównaj wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2004 roku, sygn. akt. FSK 217/2004, LexPolonica nr 403570). Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnić jednak należy, że dniem ustania przyczyny uchybienia terminowi, zdarzeniem od którego liczy się 7-dniowy termin na złożenie podania o przywrócenie terminu, jest bezspornie ustalony fakt powzięcia przez stronę informacji o wydaniu aktu oraz uchybieniu terminowi do jego zaskarżenia (porównaj wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2009 roku, sygn. akt I FSK 372/2008, LexPolonica nr 2462215). Skoro w doręczonym podatnikowi tytule wykonawczym wskazano decyzję, która była podstawą prawną egzekwowanego obowiązku, to 7-dniowy termin na złożenie podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji należy liczyć od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego jest rozumowanie, że prowadzenie egzekucji należności określonych decyzją wiąże się z wydaniem i ostatecznością rozstrzygnięcia wskazanego w tytule wykonawczym. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest zatem podstaw do przyjęcia ustalenia, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w innej dacie niż dzień doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Nie ma uzasadnionych podstaw argumentacja skargi, która wskazuje, że 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg w dniu następnym po dniu doręczenia kopii decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku. Przekonanie skarżącego, że do skorzystania z prawa odwołania od decyzji konieczne było pozyskanie kopii decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nie powoduje przesunięcia daty rozpoczęcia biegu terminu na złożenie podania o przywrócenie uchybionego terminu. Zgodnie z art. 178 §1 Ordynacji podatkowej strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy nie ujawniono okoliczności, które uzasadniałyby stanowisko, że Skarżący nie mógł zapoznać się, czy to z decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 5 [...] 2010 roku, czy to z aktami sprawy, choćby nawet w dniu wszczęcia egzekucji, doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast to, że skarżący nie korzysta z możliwych środków prawnych w celu pozyskania wiedzy na temat realizowanej w postępowaniu egzekucyjnym decyzji, nie ma żadnego znaczenia dla kwestii początku biegu 7-dniowego terminu na złożenie podania o przywrócenie uchybionego terminu. Podkreślić przy tym należy, że braki odwołania w zakresie określonym przez art. 222 Ordynacji podatkowej podlegają usunięciu w trybie przewidzianym w art. 169 §1 Ordynacji podatkowej. W takich okolicznościach nie ma podstaw do przyjęcia ustalenia, że stan braku wiedzy o wydaniu decyzji lub uchybieniu terminowi na wniesienie odwołania istniał po dniu doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Uznanie, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi ma miejsce nie w momencie powzięcia wiedzy o wydaniu rozstrzygnięcia, lecz w momencie zapoznania się z jego treścią, skutkowałoby uzależnieniem początku biegu 7-dniowego terminu nie od przepisów prawa, lecz od woli zainteresowanego. Strona, bądź jej pełnomocnik, decydowaliby bowiem o momencie zapoznania się z treścią decyzji, a tym samym o momencie ustania przyczyny uchybienia terminowi (porównaj wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 listopada 2011 roku, sygn. akt I SA/Gd 698/11, Lex nr 1149854). Dyrektor Izby Celnej prawidłowo przeprowadził postępowanie i prawidłowo przyjął ustalenie, że strona nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 121 §1 i art. 187 ustawy – Ordynacja podatkowa. Wyjaśnić należy, że to zainteresowany powinien uprawdopodobnić wystąpienie niezawinionych przez siebie okoliczności, które uniemożliwiły mu dochowanie terminu. Posiadając najpełniejszą wiedzę o tych przyczynach, zainteresowany powinien je przejrzyście i wiarygodnie przedstawić. Organ podatkowy nie ma w tym wypadku obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń strony pod względem ich wiarygodności (porównaj wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 roku, sygn. akt II FSK1292/10). Organy nie był obowiązany przeprowadzać dowodów dotyczących przesłuchania wnioskodawcy oraz jego małżonki. Brak przeprowadzenia wnioskowanych dowodów znajduje przede wszystkim usprawiedliwienie w tym, że organ nie kwestionował zaistnienia okoliczności wskazanych przez skarżącego, jako przyczyny uchybienia terminowi (pobyt za granicą, brak przekazania awizo). W okolicznościach kontrolowanej sprawy zaktualizował się obowiązek przeprowadzenia oceny, co do tego, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podatnika, a zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza art. 162 §1 ustawy - Ordynacja podatkowa. Skarżący na żadnym etapie postępowania przed Dyrektorem Izby Celnej nie podnosił okoliczności niedyspozycji zdrowotnej małżonki. Powołanie takich okoliczności i dowodów dopiero na etapie postępowania przed sądem administracyjnym nie zmierza do wykazania, że organy prowadziły postępowanie z naruszeniem przepisów postępowania, lecz de facto do przeprowadzenia postępowania dowodowego poza zakresem właściwości sądu administracyjnego, czyli ustalania przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu. W odpowiedzi na skargę, organ słusznie zauważa, że okresy wskazane w kartach informacyjnych leczenia szpitalnego nie pokrywają z okresem istotnym dla rozstrzygania o zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Hospitalizacja miała miejsce na przełomie listopada i grudnia 2011 roku, w styczniu 2012 roku oraz w marcu 2012 roku. Tymczasem uchybienie terminowi do złożenia odwołania miało miejsce we wrześniu 2010 roku. Podkreślić należy, że w dniu 27 lipca 2010 roku doręczono podatnikowi postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (korespondencję odebrała żona skarżącego). Podatnik nie skorzystał z tego prawa. W dniu 05 sierpnia 2010 roku wydana została decyzja. Na przełomie sierpnia i września 2010 roku Skarżący miał świadomość, że postępowanie wyjaśniające w sprawie podatku akcyzowego z tytuł nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego zostało zakończone. Jeśli zatem niedomaganie zdrowotne małżonki objawiałby się w okresie istotnym z punktu widzenia niniejszej sprawy, to Skarżący, planując pobyt za granicą, powinien był uwzględnić stan zdrowia małżonki i podjąć odpowiednie starania gwarantujące zabezpieczenie własnych interesów w zakresie terminowego korzystania z przysługującym mu uprawnień procesowych. Z powyższych względów podniesienie argumentu dotyczącego niedyspozycji zdrowotnej małżonki nie może prowadzić do zmiany oceny, czyli do stwierdzenia, że uchybienie terminowi było niezawinione przez podatnika. Podsumowując Dyrektor Izby Celnej prawidłowo uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie stwierdził w odbiorze przesyłki poleconej takiej przeszkody, która była by niezależna od strony, czy też przeszkody, której strona nie mogła by przewidzieć lub przezwyciężyć. Mając powyższe na uwadze, skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.).