I FSK 1455/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2331/12 w sprawie ze skargi L. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przekazanie środków pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2331/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi L. K. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 czerwca 2012r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przekazanie środków pieniężnych. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że skarżący wnioskiem z dnia 15 listopada 2011 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o przekazanie środków pieniężnych odzyskanych przez Urzędy Skarbowe od dłużników strony w oparciu o załączone wezwania do zapłaty należności z tytułu niezapłaconych faktur, skierowane do kontrahentów skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że domaga się przekazania środków pieniężnych odzyskanych przez Urzędy Skarbowe od jego dłużników w stosunku, do których zastosowany został art. 89 a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.) dalej: ustawa o VAT. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2012 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku z dnia 15 listopada 2011 r. Organ wskazał, że nie jest właściwy do rozstrzygania kwestii dotyczących uprawnień bądź obowiązków cywilnoprawnych podatników, ani też do pośredniczenia w przekazywaniu z innych urzędów skarbowych należności podatnikowi, w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu brak odniesienia się do zarzutów jak i przepisów prawa, które wskazywał skarżący, a ponadto odnoszenie się do przepisów cywilnych, które nie dotyczą niniejszej sprawy. Zarzucił świadome zatajanie i próbę wprowadzenia w błąd skarżącego w zakresie stwierdzenia faktu, że skarb państwa nie może przejąć zobowiązań osób trzecich względem skarżącego, w zamian za zobowiązania podatkowe. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wypłatę odszkodowania w wysokości 20 tys. zł. z tytułu przewlekłości postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny jest prawidłowość rozstrzygnięcia organów w zakresie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego rozliczenia podatku VAT w trybie art. 89a ustawy o VAT poprzez – w szczególności – "przekazanie środków pieniężnych odzyskanych przez Urzędy Skarbowe od jego dłużników w stosunku do których zastosowany został art. 89 a ustawy o VAT". Organy podatkowe uznając, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przekazanie środków pieniężnych odzyskanych przez Urząd Skarbowy od kontrahentów zalegających z zapłatą na rzecz skarżącego z określonych faktur oraz powołując się "brak podstaw do rozpatrzenia tej treści żądania" uznały, że wniosek ten nie może być przedmiotem postępowania podatkowego, gdyż sprzeciwia się temu przepis art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1267 ze zm.). W ocenie Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie organy podatkowe rozpatrując wniosek skarżącego nie zakwestionowały, że nie ma on interesu prawnego. Organy uznały natomiast, że w sprawie zaszły przesłanki do przyjęcia, że postępowanie to nie mogło być wszczęte z "innych przyczyn". Tymczasem w rozpoznanej sprawie jej stan faktyczny i prawny nie dawał podstaw do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w oparciu o art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), gdyż przedmiotem sprawy administracyjnej stało się zagadnienie mające charakter merytoryczny, tj. rozliczenie podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności w trybie art. 89a ust. 1 ustawy o VAT. Podkreślenia przy tym wymaga, że organy w istocie odmówiły rozliczenia należności w trybie art. 89a ust. 1 i 4 ustawy o VAT, jak tego domaga się skarżący. Sąd podkreślił, że w opisanej sytuacji organ wydał rozstrzygnięcie o charakterze merytorycznym, posługując się formą postanowienia, która to forma jest zastrzeżona jest dla rozstrzygnięć o charakterze proceduralnym. Tymczasem rozstrzygnięcie o charakterze proceduralnym nie może rozstrzygać kwestii merytorycznych. W świetle powyższego Sąd I instancji doszedł do przekonania, że wydając postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania organy dopuściły się naruszenia art. 165a Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę, winien uwzględnić powyższą ocenę prawną, a w szczególności rozważyć czy skarżący może skorzystać z tzw. "ulgi za złe długi", o której mowa w art. 89a ustawy o VAT, w związku z przedstawionymi fakturami. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Skarbowej w W. zaskarżając orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi postawiono następujące zarzuty: - na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. w związku z art. 165a Ordynacji podatkowej uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia uznając, że wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, podczas gdy organ podatkowy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania na tyle istotnego, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zebrany materiał dowodowy potwierdzał prawidłowość rozstrzygnięcia organów obu instancji w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przekazanie środków pieniężnych, gdyż przedmiotem wniosku strony nie było zagadnienie merytoryczne w postaci wniosku o zastosowanie tzw. ulgi za złe długi, o której mowa w art. 89a ustawy o VAT, a uchybienia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, - na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie stanu sprawy odbiegającego od rzeczywistego uznania przez Sąd, że przedmiotem wniosku strony było zagadnienie merytoryczne w postaci wniosku o zastosowanie tzw. ulgi za złe długi, o której mowa w art. 89a ustawy o VAT, pomimo że w stanie faktycznym sprawy brak było podstawy do przyjęcia takiego stanowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego. Stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku. Zgodzić się bowiem należy z oceną Sądu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniosek złożony przez skarżącego został rozstrzygnięty merytorycznie aczkolwiek w sposób niepełny, nieprawidłowe było zatem wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej. Potwierdzenie powyższej oceny Sądu stanowi treść udzielonej przez organ odpowiedzi na złożony wniosek jak i wskazane w piśmie procesowym przez skarżącego aspekty zastosowania w sprawie rozwiązań przyjętych w art. 89 ustawy o VAT. W związku z tym odpowiedź na przedmiotowy wniosek powinna nastąpić w formie decyzji. Ponadto w jej treści , jak słusznie ocenił Sąd I instancji, należało się odnieść do powoływanego w we wniosku przepisu art. 89 ustawy o VAT . Uznając , że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.