II GZ 291/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 147/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty sądowej w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora L.Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. odmówił J. D. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowienie Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2012 r. zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 17 grudnia 2012 r., natomiast skarga została nadana na poczcie w dniu 18 stycznia 2013 r. W tej sytuacji Sąd wskazał, że skarga będzie podlegała odrzuceniu , jako wniesiona po upływie ustawowego terminu, który upłynął w dniu 16 stycznia 2013 r. Tym samym w ocenie Sądu zaistniała przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, która wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy - art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Zażalenie na postanowienie Sądu I instancji odmawiające przyznania prawa pomocy wniósł J. D. domagając się jego zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił przedwczesne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy i przedwczesną odmowę przyznania tej pomocy w sytuacji gdy nie doszło jeszcze do merytorycznego rozstrzygnięcia skargi, a ponadto gdy skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." W-Wa 2008 str. 591 wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r. I SA 745/02, niepubl.). Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych tj w sytuacji gdy upłynął termin do jej wniesienia, gdy strona nie wyczerpała toku instancji, czy też gdy strona nie uzupełniła braków skargi w terminie (por. post. NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 608/08, z dnia , sygn. akt II GZ 146/08, z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 864/12 bazaorzeczen.nsa.gov.pl). Zatem potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 247 p.p.s.a. [w] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, lex 2011 r., a także powołane tam orzecznictwo). Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący w dniu 18 stycznia 2013 r. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z przekroczeniem ustawowego terminu do wniesienia skargi i wraz ze skargą nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jednocześnie z treści skargi w sposób oczywisty nie wynikało, aby w sprawie występowały podstawy do przywrócenia terminu w przypadku ewentualnego wniosku w tej kwestii. W takiej sytuacji skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji był uprawniony do uznania skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Czego konsekwencją było oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego. Wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu nie można uznać, że Sąd I instancji w tej sytuacji faktycznej przedwcześnie rozstrzygnął o wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżone postanowienie zostało wydane przed wydanym w tej sprawie postanowieniem o odrzuceniu skargi z przyczyn wskazanych w art. 58 § 1 pt 2 p.p.s.a., co było dopuszczalne w świetle art. 247 p.p.s.a. Jedynie po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na jej niedopuszczalność Sąd I instancji nie może na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówić przyznania prawa pomocy z powołaniem się na oczywista bezzasadność skargi rozumianą jako niedopuszczalność skargi. Jednakże taka sytuacja faktyczna w rozpoznawanej sprawie nie występowała. Nie uzasadniał uwzględnienia zażalenia zarzut, iż skarżący w dniu 4 kwietnia 2013 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. podkreślić należy, że tego rodzaju wniosek nie został złożony wraz ze skargą. Natomiast przedmiotowy wniosek postanowieniem WSA w L. z dnia 24 kwietnia 2013 r. (sygn. akt III SA/Lu 147/13) został oddalony i jak wynika z akt sprawy postanowienie to nie zostało zaskarżone. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. .