II GSK 1294/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Spółki z o.o. w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 993/12 w sprawie ze skargi G. Spółki z o.o. w N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami za sporządzenie opinii z badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. Spółki z o.o. w N. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 993/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę G. Sp. z o.o. w N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł., na podstawie m.in. art. 8 i art. 23b ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej: u.g.h.), obciążył G. Spółkę z o.o. kosztami postępowania w kwocie 6.150 zł, na które składały się koszty sporządzenia opinii z dnia 12 lipca 2012 r. z badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych Super Bank nr fabryczny [...], przeprowadzonego w dniu [...] maja 2012 r. przez jednostkę badającą upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych – Laboratorium Badawcze Wyższej Szkoły Informatyki w Ł. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy zakwestionowane postanowienie pierwszoinstancyjne. W ocenie organu odwoławczego istniały w sprawie podstawy do zastosowania przepisu art. 23b ust. 5 u.g.h. Ze sporządzonej opinii z badania sprawdzającego spornego automatu wynika bowiem, że nie spełnia on wymagań obowiązującego prawa. Organ uznał za bezzasadne zarzuty kwestionujące negatywny wynik badania sprawdzającego. Wskazał, że obowiązek przeprowadzenia badań sprawdzających wprowadzono w dniu 14 lipca 2011 r. ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779), w której artykułem 14 nakazano do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (nowelizacji) stosować przepisy w brzmieniu nadanym nowelą. Zlecenie wystawione przez organ w dniu [...] maja 2012 r. było zatem zgodne z prawem, bowiem nastąpiło na podstawie nowoobowiązującego art. 23b ust. 1 u.g.h. Podobnie przyjęto odnośnie do rozporządzenia z dnia 9 marca 2012r. (wydanego na podstawie nowododanego art. 23d u.g.h.), że ma ono w sprawie zastosowanie na podstawie art. 14 nowelizacji. Organ nie zgodził się również z twierdzeniami strony, jakoby opinia nie potwierdzała nieprawidłowego działania automatu, skoro – jak wskazał – wynika to wyraźnie z tej opinii. Skargę na powyższe postanowienie złożyła G. Spółka z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że przedmiotem sporu jest zasadność obciążenia skarżącej kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych. Zdaniem WSA, organ prawidłowo ocenił, że w tej konkretnej sprawie sporne koszty obciążają podmiot eksploatujący automat, czyli skarżącą. Dalej, Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 14 ustawą nowelizującą z dnia 26 maja 2011 r. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji nakazano stosować przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (ustawy hazardowej z 2009 r.), w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Oznacza to, że skoro postępowanie w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu, w którym wydano zaskarżone w sprawie niniejszej postanowienie, zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji tj. przed dniem 14 lipca 2011 r. i nie zostało zakończone do tej daty, należało w nim stosować przepisy u.g.h. w brzmieniu znowelizowanym, co też organy zrobiły stosując art. 23a i art. 23b tej ustawy. Zdaniem WSA, nie mogły odnieść skutku w tym postępowaniu zarzuty, które zmierzały do merytorycznego podważenia wniosków sformułowanych w sporządzonej w sprawie opinii jednostki badającej, zaś wniosek końcowy badania sprawdzającego został sformułowany w sposób jednoznaczny – przesądzający o negatywnej ocenie spełnienia przez automat warunków ustawowych do jego zakwalifikowania jako automatu do gier o niskich wygranych. W ocenie Sądu I instancji świadczą o tym następujące, jednoznaczne zwroty: "Opinia techniczna po badaniu sprawdzającym (...) NEGATYWNA", "Konstrukcja automatu nie zapewnia prawidłowego ustalenia wartości maksymalnej stawki oraz nie zapewnia uniemożliwienia przekraczania wartości maksymalnej stawki, o której mowa w art. 129 ust. 3 ustawy, w wyniku kontynuacji gry za uzyskane wygrane (...) Wynik badań negatywny". W tych okolicznościach Sąd stanął na stanowisku, że ustalenie w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego, że mamy do czynienia z inną niż negatywna opinią, nieusprawiedliwiającą obciążenia strony kosztami badania – stanowiłaby zaprzeczenie treści końcowych wniosków tego badania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G. Sp. z o.o. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wyrokowi zarzuciła naruszenie: - prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 23b ust. 5 u.g.h. przez niewłaściwe zastosowanie, a to przyjęcie, że wynik badania sprawdzającego wskazuje, że poddany badaniu automat do gier o niskich wygranych nie spełnia warunków określonych w ustawie, podczas gdy w istocie wynik badania wcale nie przynosi takiego ustalenia, co oznacza brak podstaw do obciążenia strony kosztami wykonania takiego badania sprawdzającego; - przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a., przez niewyjaśnienie istoty sporu sądowego, co ma postać pominięcia rozważań na temat zagadnienia oceny treści opinii sprawdzającej sporządzonej w trybie art. 23b ust. 1 i nast. u.g.h., bez czego nie sposób prawidłowo zastosować art. 23b ust. 5 u.g.h.; - przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 14 ustawy z dnia 26 maja 2011 r., o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, poprzez nieprawidłowe zastosowanie tej intertemporalnej regulacji, dotyczącej wyłącznie zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą, także do przepisów wydanego później, wykonawczego do u.g.h., rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r., w efekcie czego w sprawie prowadzonej od 2011r. zastosowano, bez jakiejkolwiek podstawy intertemporalnej, przepisy zupełnie nowego aktu wykonawczego, obowiązującego dopiero od 2012 r. Wobec powyższego G. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i postanowień organów celnych wydanych w obu instancjach, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że wnikliwa analiza opinii sprawdzającej nie pozwala na zastosowanie w sprawie art. 23b ust. 5 u.g.h. Zgodnie z tą opinią bowiem, urządzenie nie narusza warunków określonych w ustawie, a wskazuje co najwyżej na naruszenie pojedynczego warunku ujętego w § 16 pkt 2 lit. a rozporządzenia wykonawczego z dnia 9 marca 2012 r. Zdaniem Spółki przepis ten wzbudza wątpliwości co do jego legalności, uzupełniając legalną, ustawową definicję automatu. Sąd I instancji nie przeprowadził analizy przedstawionej argumentacji. Ponadto spółka zakwestionowała zastosowanie w sprawie ww. rozporządzenia wykonawczego w oparciu o art. 14 ustawy nowelizującej, do postępowania toczącego się od kwietnia 2011 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec powyższego, mając przy tym na uwadze sformułowane w skardze kasacyjnej podstawy, poza sporem pozostaje, że stosownie do art. 267 § 1 pkt 4 O.p. stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach - a art. 23b ust. 5 u.g.h. jest tego typu przepisem. Niesporne jest też, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu "wpadkowym" w sprawie w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier, przed jej wygaśnięciem, prowadzonym na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h. – zgodnie z którym naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Nie jest nadto kwestionowane, że skoro postępowanie w przedmiocie cofnięcia rejestracji zostało wszczęte wobec skarżącej spółki w marcu 2011 r. i nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw to – co do zasady – w postępowaniu tym znajdują zastosowanie przepisy wprowadzone znowelizowaną ustawą, stosownie do regulacji zawartej w jej art. 14. Należy podnieść, że w myśl art. 23b ust. 1 u.g.h., na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. Z kolei wg art. 23b ust. 5 powołanej ustawy, w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Z treści ostatniego z przytoczonych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że obciążenie podmiotu eksploatującego automat lub urządzenie kosztami badania sprawdzającego wymaga jedynie ustalenia, że wynik tego badania sprawdzającego potwierdza, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści przytoczonych wyżej przepisów - a to art. 23a ust. 7 i art. 23b ust. 5 u.g.h. - Sąd I instancji zasadnie wywiódł, że należy odróżnić ocenę, czy wynik badania sprawdzającego potwierdza, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie, od merytorycznej oceny tego badania – jako dowodu w sprawie o cofnięcie rejestracji automatu, przeprowadzanego na okoliczność ustalenia czy zachodzi ustawowa przesłanka cofnięcia rejestracji. Zgodzić należy się ze stanowiskiem zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że ustalenie, czy zarejestrowany automat lub urządzenie do gier spełnia warunki określone w ustawie (art. 23a ust. 7 u.g.h.), może być przedmiotem kontroli wyłącznie w sprawie w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu, nie zaś w postępowaniu "wpadkowym", dotyczącym obciążenia podmiotu eksploatującego automat lub urządzenie kosztami badania sprawdzającego. W konsekwencji trafny jest też pogląd, że Sąd - kontrolując legalność postanowienia w przedmiocie kosztów badania sprawdzającego – nie jest upoważniony do merytorycznej oceny zaistnienia przesłanki cofnięcia rejestracji automatu. Zatem podnoszone przez Spółkę G. zarzuty oparcia badania na wadliwych – zdaniem strony – przepisach nie mogły w postępowaniu "wpadkowym" odnieść skutku i nie mogły podważyć ustaleń, że wynik badania – wobec stwierdzenia w wydanej opinii, że "Konstrukcja automatu nie zapewnia prawidłowego ustalenia wartości maksymalnej wartości maksymalnej stawki, o której mowa w art. 129 ust. 3 ustawy, w wyniku kontynuacji gry za uzyskane wygrane /.../ " – jest wynikiem potwierdzającym, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, w rozumieniu art. 23 b ust.5 u.g.h. Podkreślić należy, że w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów błędnej wykładni zastosowanych w sprawie przepisów ani też żadnych zarzutów procesowych - zmierzających do podważenia dokonanych ustaleń, przyjętych przez Sąd I instancji przy wyrokowaniu. W podstawach kasacyjnych wskazano jedynie na naruszenia art. 23b ust. 5 u.g.h. - "poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to przyjęcie, że wynik badania sprawdzającego wskazuje, że poddany badaniu automat do gier o niskich wygranych nie spełnia warunków określonych w ustawie, podczas gdy w istocie wynik badania wcale nie przynosi takiego ustalenia, co oznacza brak podstaw do obciążenia strony kosztami wykonania takiego badania sprawdzającego". Zgodnie tymczasem z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza przy tym niewłaściwe odczytanie treści przepisu, niewłaściwe zastosowanie zaś to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie może zaś być uznany za skuteczny, gdy strona – jak w rozpoznawanym przypadku - w istocie zmierza do podważenia prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., FSK 568/04, ONSA WSA 2005, nr 4, poz. 67; por. także wyrok NSA z dnia 17 listopada 2005 r., II OSK 209/05, LEX nr 206991). Z podanych powodów sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 23b ust. 5 u.g.h. nie usprawiedliwia wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku. Nietrafne są też zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. – przez pominięcie oceny treści opinii sprawdzającej jak i art. 14 ustawy nowelizującej u.g.h. – przez nieprawidłowe jego zastosowanie także do przepisów wykonawczych do u.g.h. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem - jak już wyżej podniesiono - że ocena, czy wynik badania potwierdza, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, była przedmiotem rozważań. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia – wbrew wywodom skargi kasacyjnej – Sąd I instancji z treści art. 14 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. wywiódł zaś jedynie, że w sprawie znajdował zastosowanie art. 23a i art. 23b u.g.h. Z tych wszystkich względów podstawy, na których skargę kasacyjną oparto, nie znajdują usprawiedliwienia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 wyroku. Postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2 wyroku) wydano na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.