I SA/Wa 1937/12
WyrokWSA w Warszawie2013-03-19
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz, Jolanta Dargas, Marta Kołtun - Kulik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożony przed 1 stycznia 2001 r., może być skutecznie uwzględniony na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożony przed 1 stycznia 2001 r., nie może być skutecznie uwzględniony na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Ustawa ta wyznaczyła zarówno termin początkowy (1 stycznia 2001 r.), jak i końcowy (31 grudnia 2005 r.) na złożenie wniosku, a złożenie go poza tym okresem skutkuje wygaśnięciem roszczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Wniosek o odszkodowanie został złożony po raz pierwszy w grudniu 2000 r., a następnie w maju 2011 r. Organy administracji uznały oba wnioski za złożone z uchybieniem terminu wskazanego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który określał okres od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. na składanie takich wniosków. Skarżąca kwestionowała tę wykładnię, argumentując m.in. analogią do przepisów dotyczących gruntów warszawskich oraz zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewoda [...] ,po rozpatrzeniu odwołania A.J. działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik F. J., A. J., M. G., T. J. oraz K. J., od decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmawiającej ustalenia odszkodowania za grunt położony
w W., zajęty pod drogę publiczną - ul. [...], stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] z obr. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Orzeczenie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezydent W. po rozpatrzeniu wniosku A. J. działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik F. J., A. J., M. G., T. J. oraz K. J. z dnia [...] maja 2011 r. w sprawie ustalenia
i wypłaty odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość odmówił jego uwzględnienia
z uwagi na fakt, że został on złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną .
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. J. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik F. J., A. J., M. G., T. J. oraz K. J. Kwestionując zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku o odszkodowanie lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Wojewoda [...] wydał zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał , że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie uzasadnia jego uwzględnienia a dokonana przez organ I instancji ocena stanu prawnego i faktycznego nie budzi zastrzeżeń.
Wojewoda podkreślił, że podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., zgodnie, z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem
1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z ustępem 4 ww. artykułu, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia
1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Złożenie wniosku po dniu 31 grudnia 2005 r. nie może prowadzić do przyznania odszkodowania nawet w przypadku spełnienia pozostałych ustawowych warunków.
Organ wskazał że postępowanie w sprawie zainicjował wniosek A. J. działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik F. J., A. J., M. G., T. J. oraz K. J. złożony w dniu [...] maja 2011 r.
W aktach sprawy znajduje się także wniosek z dnia [...] grudnia 2000 r., który jednak również został złożony poza ustawowym terminem tj. od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.
Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii braku rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania z dnia [...] czerwca 2002 r. Wojewoda podkreślił, że dołączona przez A.J. kopia tego pisma nie jest opatrzona pieczątką poświadczającą datę wpływu do Urzędu [...]. Skarżąca nie dołączyła do pisma potwierdzenia jego nadania na poczcie. Organ I instancji pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami oraz Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] z prośbą o udzielenie informacji czy został odnotowany wpływ wniosku A. J. z dnia [...] czerwca 2002 r. Jednakże, jak wynika z akt sprawy w zasobach archiwalnych Delegatury Urzędu [...] pisma tego nie odnaleziono.
Organ II instancji zauważył także , że ustawa z dnia 13 października 1998 r. w jakikolwiek sposób nie odnosi się, ustalając termin wygaśnięcia roszczenia, do daty wydania decyzji o przejściu nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Wobec tego wydanie decyzji w tym przedmiocie po dniu 31 grudnia 2005 r. nie niweczy skutku uchybienia ustawowego terminu do wystąpienia z odpowiednim żądaniem. Brak deklaratoryjnej decyzji Wojewody (decyzja taka nie tworzy nowego stanu prawnego, potwierdza jedynie stan prawny istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r.) w obrocie prawnym stanowi, bowiem zagadnienie wstępne w postępowaniu o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania. Wystąpienie w sprawie zagadnienia wstępnego, które musi być rozstrzygnięte przez inny organ lub sąd, nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zawieszenia postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednocześnie organ ten powinien wystąpić do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwać stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie (art. 100 § 1 k.p.a.).
W realiach niniejszej sprawy kwestia wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie stanowiła zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Dodatkowo Wojewoda podkreślił, że art. 73 ust. 4 ww. ustawy był wielokrotnie przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w związku z pytaniami prawnymi, wnioskami i skargami konstytucyjnymi, w których wskazywano na niezgodność tego przepisu z Konstytucją. I tak przykładowo w wyroku z dnia 15 września 2009 r.
(P 33/07) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem
i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w wyroku z dnia 19 maja 2011 r. (K 20/09) Trybunał Konstytucyjny orzekł, ustosunkowując się do wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, iż art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
i wywodzoną z niego zasadą poprawnej legislacji.
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, co oznacza, w odniesieniu do przedmiotowej sprawy administracyjnej, iż właściwy organ administracji publicznej był obowiązany uwzględnić przy rozstrzygnięciu sprawy art. 73 ust. 4 ustawy w jego dotychczasowym brzmieniu. Przepis ten nie został, bowiem do dnia wydania decyzji zmieniony lub uchylony w następstwie odpowiedniej nowelizacji ustawy lub uchylony w wyniku wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1652/10).
Odnosząc się do kwestii braku wiedzy skarżących o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, organ uznał, że utratę prawa do odszkodowania rozpatrywać należy w kategorii skutków braku dbałości o własne sprawy (swoją własność), nie zaś opóźnionego działania organu administracji publicznej. Brak, bowiem wydania przez Wojewodę decyzji potwierdzającej wywłaszczenie do końca 2005 roku nie stanowił przeszkody do składania wniosku o odszkodowanie z uwagi na możliwość zawieszenia postępowania do czasu wydania decyzji. Obowiązek dbania o własne sprawy w powiązaniu z zasadą równości wobec prawa powoduje zaś, iż nie zasługuje na akceptację takie działanie ustawodawcy, które różnicowałoby uprawnienia byłych właścicieli w zależności od stanu ich wiedzy i świadomości posiadanych uprawnień (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt
I OSK 526/09).
Reasumując Wojewoda stwierdził , że brzmienie przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jednoznacznie wskazuje, że nie jest możliwe przyznanie odszkodowania osobie, która złożyła stosowny wniosek zarówno przed dniem
1 stycznia 2001 r. jak i po dniu 31 grudnia 2005 r., ponieważ wygaśnięcie roszczenia jest definitywne i nieodwracalne. Roszczenie, które wygasło, nie może odzyskać bytu prawnego bez względu na okoliczności. W szczególności bez znaczenia jest kwestia świadomości i wiedzy strony ubiegającej się o odszkodowanie oraz jej ewentualnego zawinienia w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...]sierpnia 2012 r. wniosła A.J.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 4 ustawy z dnia
13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z dnia 29 października 1998 r.) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie polegającą na uznaniu, że wniosek o odszkodowanie na podstawie przepisu art. 73 powołanej ustawy nie mógł być skutecznie złożony przed rozpoczęciem okresu o, którym mowa w tym przepisie.
2) naruszenie przepisu art. 97 par.1 pkt 4.k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania mimo nieprzeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie przepisu art. 73 powołanej ustawy
3) naruszenie przepisu art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych do rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności:
a) brak ustalenia co do okoliczności wpływu wniosku pani A. J. z dnia
[...] czerwca 2002 r.
b) brak ustalenia co do okoliczności oraz daty zajęcia pod drogę publiczną
- ul. [...] nieruchomości objętej wnioskiem o odszkodowanie.
Z uwagi na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji
nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2012 r.
W uzasadnieniu omówione zostały zarzuty wymienione na wstępie. Przede wszystkim wskazano, że w zaskarżonej decyzji Wojewody [...] wykładnia art. 73 ust. 4 jest dokonana została contra lege, bowiem z treści tego przepisu wynika jedynie, że roszczenie o odszkodowanie wygasa wtedy, gdy wniosek został złożony po upływie terminu tj. po dniu 31 grudnia 2005 r. Ani w ustawie, ani w żadnym z przetoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych nie sformułowano twierdzenia, że wniosek złożony na podstawie art.73 ustawy przed datą 1 stycznia 2001 r. należy traktować jako bezskuteczny. Skarżąca wskazała, że należy mieć również na względzie okoliczność, że wniosek złożony w dniu 11 grudnia 2000 r. był wnioskiem złożonym w okresie obowiązywania ustawy z 13 października 1998 r., a zatem był ona nakierowany na realizację ustawowo określonego roszczenia.
Podkreśliła ponadto, że chociaż w orzecznictwie sądów administracyjnych nie zajmowano się dotychczas problemem skuteczności wniosków z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., złożonych przed datą 1 stycznia 2001 r., to jednak podobnym problemem wynikłym na tle obowiązywania art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy zajmował się
i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jak i Naczelny Sąd Administracyjny
w Warszawie, które stwierdziły, że wnioski złożone przez byłych właścicieli nieruchomości warszawskich przed rozpoczęciem biegu terminu, o którym mowa
w art. 7 dekretu (tj. datą objęcia w posiadanie nieruchomości przez Gminę W.) należy traktować jako wnioski złożone z zachowaniem 6- miesięcznego terminu przewidzianego w powołanym przepisie.
Zdaniem skarżącej konstrukcja art. 73 ustawy pozwala na analogiczną (jak w przypadku art.7 dekretu o gruntach warszawskich) jego wykładnię w zakresie wniosków złożonych przed rozpoczęciem biegu terminu ustawowego.
A. J. podkreśliła także, że ograny orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa gdyż nie przeprowadziły wszystkich dopuszczalnych dowodów na okoliczność, że skarżąca A.J. złożyła nowy wniosek z dniu [...] czerwca 2002 r. Informacja z archiwum Urzędu [...] , że wniosek taki nie wpłynął nie wyczerpuje możliwości dowodowych dla ustalenia, że taki wniosek jednak wpłynął. Organ orzekający mógł sam we własnych zakresie (bądź też poprzez zobowiązanie wnioskodawczym) wystąpić do urzędu pocztowego wskazanego przed wnioskodawczynię o ustalenie czy przesyłka polecona pochodząca od A. J. i adresowana do Urzędu Gminy [...] została złożona
Organy nie przeprowadziły także dowodów na okoliczność w jakiej dacie oraz okolicznościach nieruchomość objęta wnioskiem o odszkodowanie została zajęta pod drogę publiczną stanowiącą ulicę [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do kwestii, czy skarżąca i uczestnicy postępowania złożyli wniosek o wypłatę odszkodowania w terminie przewidzianym
w ustawie.
W aktach administracyjnych znajdują się dwa wnioski – z dnia [...] maja 2011 r. oraz z dnia [...] grudnia 2000 r.
Stosownie do treści art. 73 ust. 4 odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
W świetle wskazanego przepisu jest rzeczą oczywistą, że drugi z wniosków, złożony w dniu 16 maja 2011 r., został złożony po upływie 31 grudnia 2005 r. Gdyby był to jedyny wniosek w niniejszej sprawie, z całą pewnością należałoby uznać, że stosownie do zdania drugiego ust. 4 art. 73 Przepisów wprowadzających, roszczenie o odszkodowanie wygasło.
Rację ma bowiem Wojewoda [...] twierdząc, że termin składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego (prekluzyjnego), a więc nie może być na wniosek strony ani z urzędu przedłużany, skracany bądź przywracany.
Rozważenia wymaga więc, czy jakikolwiek skutek, w świetle art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, wywołało złożenie pierwszego wniosku z dnia [...] grudnia 2000 r.
Powołany przepis stanowi, że wnioski mogą być składane od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Wyznacza więc wyraźny przedział czasowy przewidziany na dokonanie tej czynności. Ograniczenie to uznać należy za uzasadnione troską
o budżetowe możliwości finansowania odszkodowań za wywłaszczenie dokonywane
z mocy prawa.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, uzasadnieniem ustanowienia terminu zawitego w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających jest nakaz dbałości o równowagę budżetową, która ma status wartości konstytucyjnie chronionej (por. np. wyrok z 9 kwietnia 2002 r., sygn. K 21/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 17). Trybunał podkreślił, że bez poprawnie zbudowanego i zrównoważonego budżetu organy władzy publicznej nie byłyby zdolne do realizacji stawianych przed nimi celów, a zwłaszcza do spełnienia konstytucyjnego wymogu troski o dobro wspólne (wyrok z 24 listopada 2009 r., sygn. SK 36/07, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 151, punkt 4 uzasadnienia). Finansowanie roszczeń odszkodowawczych z tytułu wywłaszczenia nie jest irrelewantne dla budżetu. Zdaniem Trybunału racjonalnie uzasadnionym i koniecznym z perspektywy stabilności finansów publicznych było zatem wyznaczenie okresu, w którym w budżecie zarezerwowano określone środki finansowe na przedmiotowo istotny cel oraz precyzyjne wskazanie momentu, w którym możliwa była likwidacja tego rodzaju rezerwy finansowej (por. wyrok TK z dnia 19 maja 2011 r., sygn. K 20/09, OTK-A 2011/4/35).
Art. 73 Przepisów wprowadzających ani żadna inna norma nie przewidują też wiążącego skutku, z punktu widzenia tej ustawy, wobec wniosków o odszkodowanie za grunty zajęte pod drogi publiczne, złożonych przed dniem 1 stycznia 2001 r. Gdyby ustawodawca chciał objąć tego typu wnioski skutkami wynikającymi z art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, zapewne uczyniłby to w tym przepisie. Rozwiązanie takie, czy też zaniechanie takie, w stosunku do wniosków pochodzących sprzed 1 stycznia 2001 r., trudno zakwestionować również z punktu widzenia zasad konstytucyjnych, skoro Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku stwierdził, że "wprowadzenie 5-letniego okresu, w którym możliwe było dochodzenie roszczenia odszkodowawczego, przy jednoczesnym zachowaniu minimalnych wymogów proceduralnych, nie niweczy istoty prawa do słusznego odszkodowania. Ponadto, przyjmując za kryterium weryfikacji tej cechy skuteczność realizacji określonego prawa podmiotowego w konkretnym otoczeniu systemowym, w którym ono funkcjonuje (zob. punkt 4 części III niniejszego uzasadnienia), należy stwierdzić, że ochrona zapewniana uprawnionym do odszkodowania na gruncie art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających była realna".
Trzeba więc wyraźnie podkreślić, że w tym przypadku ustawa wyznaczyła nie tylko termin końcowy do złożenia wniosku o odszkodowanie, ale także termin początkowy do jego złożenia, co składa się na wyznaczony ustawowo okres, w jakim można było złożyć wniosek, który wywołałby skutek w postaci realizacji prawa do odszkodowania. Wyznaczenie takiego okresu ma także uzasadnienie w wartości konstytucyjnej, jaką jest stabilność finansów publicznych, o czym była mowa we wspomnianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Wbrew zarzutom skargi jest to więc sytuacja różna od tej, z jaką mamy do czynienia np. na gruncie art. 7 ust. 1 dekretu "o gruntach warszawskich". Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę z dnia 8 września 2003 r. OPK 3/03 (ONSA 2004/1/12), w której stwierdził, iż "wniosek dotychczasowego właściciela gruntu o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej),
o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności
i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zgłoszony i niezałatwiony przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę, podlega rozpoznaniu". Jednakże w tym przypadku NSA uznał, że "powstanie tego uprawnienia [do żądania ustanowienia własności czasowej do gruntu] należy łączyć z wejściem w życie dekretu, a nie z późniejszym objęciem gruntu w posiadanie przez gminę w trybie określonym w akcie wykonawczym do dekretu. (...) Jeżeli jednak przyjmie się, że czym innym jest samo uprawnienie dotychczasowego właściciela do żądania przyznania wieczystej dzierżawy gruntu, a czym innym określenie terminu dochodzenia tego uprawnienia, należy dojść do wniosku, że w przepisie tym został określony końcowy termin zgłoszenia uprawnienia, a nie okres, w którym uprawnienie to powinno być zgłoszone. Przy takim rozumieniu tego przepisu kwestia daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę oraz okres 6 miesięcy liczony od tej daty służy jedynie ustaleniu terminu końcowego zgłoszenia przez dotychczasowego właściciela żądania przyznania dzierżawy wieczystej gruntu. Nie można wiec przywiązywać przesądzającego znaczenia do użytego w tym przepisie sformułowania. Tak sformułowany przepis nie wyklucza oceny, że w istocie chodzi o to, kiedy upływa termin zgłoszenia żądania (wniosku), a nie o to, że żądanie (wniosek) ma być zgłoszone w określonym przedziale czasowym".
Na gruncie art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających został wyznaczony okres na składanie wniosków o odszkodowanie (z datą początkową i końcową), w odróżnieniu od art. 7 ust. 1 dekretu "o gruntach warszawskich", gdzie wyznaczono tylko termin końcowy do składania wniosku, a samo uprawnienie dotychczasowego właściciela powiązano z wejściem w życie dekretu.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2007 r. I OSK 394/06 (LEX nr 348011), w którym stwierdzono, że "wskazanie w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) terminu do składania wniosków ma tylko takie znaczenie, iż nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło".
Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej aprobuje także w pełni stanowisko organu, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy z dnia
13 października 1998 r. stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa lub gminę własności nieruchomości nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97
§ 1 pkt 4 k.p.a. dla potrzeb postępowania dotyczącego odszkodowania.
Z zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu powołanego przepisu, mamy do czynienia wówczas, gdy istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się niezbędna do rozstrzygnięcia w toku postępowania administracyjnego, lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii, mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie nie jest możliwe.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w formie decyzji nie było bowiem warunkiem rozpoznania wniosku o odszkodowanie za tą nieruchomość. Na etapie postępowania odszkodowawczego niecelowe jest także prowadzenie postępowania zmierzającego do ustalenia w jakiej dacie i okolicznościach dana działka została zajęta pod drogę.
Wbrew stanowisku A. J. organ prawidłowo i wnikliwie zebrał, ocenił i omówił materiał dowodowy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia a tym samym nie ma podstaw do postawienia mu zarzutu naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a.
Przede wszystkim organ poszukiwał domniemanego wniosku skarżącej, który wg niej został złożony w dniu [...] czerwca 2002 r. w ramach swoich możliwości oraz ciążącego na nim obowiązku. Otrzymana z archiwum odpowiedź nie budzi zdaniem sądu wątpliwości. Ewentualne ustalenie w rzędzie pocztowym, czy skarżąca skierowała do Urzędu Gminy [...] przesyłkę poleconą, mogło bez przeszkód nastąpić
z jej inicjatywy, jeśli z jakichkolwiek przyczyn utraciła dowód nadania tej przesyłki.
Ostatecznie zatem, skoro omawiane wnioski o odszkodowanie nie zostały złożone
w okresie wskazanym w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, to kontrolowana decyzja odmowna nie narusza prawa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło