II FZ 641/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 524/13 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 6 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. oraz odsetek za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek za ten podatek za poszczególne miesiące 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji, zaskarżonej przez E. G. (zwaną dalej skarżącą) w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. oraz odsetek za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek za ten podatek za poszczególne miesiące 2006 r. 2. Ze stanu faktycznego przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że skarżąca w dniu 22 stycznia 2013 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 6 grudnia 2012 r. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, że wydano w stosunku do niej oraz jej wspólnika pięć decyzji określających zobowiązania podatkowe na łączną kwotę 925.972,50 zł. Otrzymała również decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 12 grudnia 2012 r., w sprawie podatku dochodowego za 2007 r., na mocy której powinna zapłacić podatek w kwocie 83.861 zł oraz odsetki w kwocie 7.604 zł. Jej wspólnik otrzymał decyzję za 2007 r., na mocy której powinien zapłacić kwotę 80.832 zł (odsetki w kwocie 7.732 zł) oraz decyzję za 2006 r. z kwotą wynikającą do zapłaty - 133.701 zł (odsetki w kwocie 11.404 zł). Podniosła, że obydwoje spłacają należność, wynikającą z prawomocnej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 września 2011 r., dotyczącej podatku od towarów i usług za lata 2006 i 2007 zobowiązującej do spłaty kwoty 283.351 zł (bez odsetek). Miesięcznie koszty spłat wynoszą 10.000 zł. Zaznaczyła, że zarówno ona, jak i jej wspólnik nie posiadają własnych środków finansowych na spłatę tych należności. Wyjaśniła we wniosku, że zmuszeni będą poszukiwać dodatkowych zewnętrznych źródeł finansowania, a także zredukować koszty działalności. Ponadto realizacja zaskarżonej decyzji spowoduje szkodę dla prowadzonej jeszcze działalności gospodarczej z uwagi na radykalne zmniejszenie zaangażowania finansowego, także zewnętrznego, które ograniczy znacznie - o ile wręcz nie uniemożliwi - dokonywanie niektórych transakcji handlowych. Podniosła, że skutki realizacji zaskarżonej decyzji będą nieodwracalne. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że wniosek powinien być wnikliwie uzasadniony, a jedyną okolicznością wskazaną przez skarżącą na uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji była łączna wysokość obciążających ją i drugiego wspólnika zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym, a także negatywny wpływ, jaki na prowadzoną przez nich działalność gospodarczą miałaby konieczność uiszczenia tych zobowiązań. Sąd zaznaczył, że powołane okoliczności nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji obejmującej kwotę 135.318 zł podatku oraz 12.163 zł odsetek od zaliczek. Po pierwsze - z akt sprawy wynika, że spłata zaległości i odsetek w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące z lat 2006-2007 została już rozłożona na 24 raty. Po drugie - powodem wstrzymania wykonania zaskarżonej przez skarżącą decyzji nie może być również istnienie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, obciążającego inną osobę (wspólnika skarżącej). Sąd zgodził się ze skarżącą, że niewątpliwie wysokość obciążeń podatkowych może wpływać na warunki finansowe prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Po trzecie zatem – konieczność uiszczenia podatku nie jest okolicznością, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, dostępny na stronie www.cbois.nsa.gov.pl). Sąd podkreślił, że argumentacja skarżącej była ogólnikowa, przez co nie wykazała ona spełnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem sądu, że nie wykazała przesłanek, uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Zaznaczyła, że "w sprawie pomocy prawnej przekazała dokumenty obrazujące sytuację materialną", wskazywany wyżej – drugi - wspólnik spółki cywilnej prowadzi z nią wspólnie gospodarstwo domowe, dlatego powoływała się na ciążące na nim zobowiązania, a ponadto – wskazała, że istotna jest jej sytuacja zdrowotna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 5. Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny – jako sąd drugiej instancji - rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Istotą polskiego sądownictwa dwuinstancyjnego w przyjętym modelu kasacyjnym jest to, że sąd drugiej instancji kontroluje orzeczenia sądów pierwszej instancji. Na tym etapie postępowania należy zatem konkretnie wskazać, jakie błędy popełnił sąd pierwszej instancji i sprecyzować, które przepisy procedury sądowej albo prawa materialnego i w jaki sposób zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Kontrola sprawowana przez Naczelny Sąd Administracyjny polega na dokonaniu oceny, czy sąd pierwszej instancji orzekał na podstawie prawa, czy zastosował odpowiedni przepis, czy dokonał prawidłowej jego wykładni. Tym samym sąd drugiej instancji sprawdza, czy wojewódzki sąd administracyjny odwołał się do odpowiednich i obowiązujących przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, nie ocenia raz jeszcze ustalonego stanu faktycznego i nie dokonuje ponownej oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Ustawodawca, wybierając model kasacyjny - mimo wprowadzenia dwuinstancyjnego postępowania - nie wprowadził możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy w pełnym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wynika to z tego, że sprawa w pełnym zakresie była już trzykrotnie rozpatrywana: przez organ (I i II instancji) oraz przez wojewódzki sąd administracyjny. Gdyby sprawę w pełnym zakresie miał rozpatrywać jeszcze ponownie Naczelny Sąd Administracyjny to prowadziłoby to do nadmiernego rozciągnięcia postępowania w czasie. Tym samym przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego są tylko wskazane przez skarżącego fragmenty sprawy. Powyższe uwagi mają o tyle znaczenie, że oczekiwania stron sprowadzają się niejednokrotnie do tego, że sąd kasacyjny, czyli Naczelny Sąd Administracyjny, przekonany nowymi dowodami, inną argumentacją, uchyli orzeczenie sądu pierwszej instancji i skłoni się ku rozstrzygnięciu, jaki postuluje strona. Są istotne również z tego powodu, że na podstawie art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., do postępowania zażaleniowego stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. 6. W art. 61 § 3 mowa jest o sytuacji, gdy zachodzi "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Zdefiniowania tej przesłanki podjął się NSA w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, stwierdzając, że: "będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu". Sąd drugiej instancji podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że argumentacja skarżącej nie wykazała spełnienia wymaganych ustawą przesłanek. Nie ma niczego nadzwyczajnego w poszukiwaniu zewnętrznych, dodatkowych źródeł finansowania – nikt od przedsiębiorców nie wymaga, aby prowadzili oni przedsiębiorstwo jedynie z własnych oszczędności w gotówce. Zjawisko redukowania kosztów prowadzenia działalności również nie jest żadną nadzwyczajną okolicznością – jest wręcz w określonych okolicznościach zachowaniem typowym. Ograniczenie - a nawet, jak podała skarżąca – "uniemożliwienie" dokonywania niektórych transakcji handlowych również nie jest okolicznością wskazującą na spełnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Trudno powiedzieć bowiem które transakcje skarżąca ma na myśli i w jaki sposób ich niedokonanie będzie miało wpływ na prowadzoną działalność. 7. Zasadnie również sąd pierwszej instancji wskazał, że dokumenty przedstawione przez skarżącą w ramach wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogą być wykorzystane w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Słuszność stanowiska wojewódzkiego sądu administracyjnego wynika po pierwsze z tego, że - jak wskazuje piśmiennictwo (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie II, str. 162) – "przesłanki dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie są identyczne z tymi, które stanowiły podstawę do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., FZ 38/04)." Po drugie – sąd nie jest zobowiązany, by przeszukiwać zgromadzony materiał dowody w celu odnalezienia argumentów przemawiających za stanowiskiem skarżącego, czy przeczących temu stanowisku (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 października 2010 r.) Orzecznictwo również podkreśla konieczność przedstawienia konkretnych okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie aktu lub czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2013 r., I SA/GL 7/13, wskazał, że sąd orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji przede wszystkim na podstawie oświadczeń strony. To w jej interesie leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek wstrzymania wykonania. Twierdzenia te winny zaś zostać poparte niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych, jak również skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jej sytuację. Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie – przychylenie się do zgłoszonego żądania (podobnie: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 marca 2011 r., II GSK 373/11, LEX nr 783884; z dnia 3 lutego 2011 r., I OZ 74/11, LEX nr 741996; z dnia 18 marca 2010 r., II FSK 502/09, LEX nr 569795; z dnia 1 października 2009 r., I FSK 1312/08, LEX nr 573178; z dnia 30 lipca 2009 r., I OZ 754/09, LEX nr 552410; z dnia 19 czerwca 2009 r., II GSK 466/09, LEX nr 563508; z dnia 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, LEX nr 564208; z dnia 16 kwietnia 2009 r., II GSK 257/09, LEX nr 575347). Z powyższego wynika, że prawidłowo sporządzony wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinien zawierać uzasadnienie, umożliwiające dokonanie oceny, czy ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zostały spełnione. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 8. Należy również wskazać, że podnoszona przez skarżącą okoliczność konieczności leczenia torbieli okolicy skroniowej, czyli problemy zdrowotne, nie są wskazywane wprost przez ustawodawcę jako przesłanka uzasadniająca wstrzymanie wykonania decyzji. Powołanie się na problemy zdrowotne nie może być wystarczające, gdyż nie dowodzi samo w sobie wystąpienia niebezpieczeństwa znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie WSA w Opolu z dnia 4 czerwca 2012 r.). 9. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a.