I GZ 86/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia kuratora P. spółki z o.o. w L. M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 877/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi P. spółki z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 19 [...] 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 21 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 19 [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące [...], [...] i [...] 2008 r. Postanowieniem z dnia 10 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 877/12 odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowienie wraz z uzasadnieniem i stosownym pouczeniem o terminie jego zaskarżenia zostało doręczone w dniu 5 [...] 2013 r. Pismem z dnia 13 [...] 2013 r. skarżąca – kurator M. S. zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Kurator wyjaśniła, że nie zachowała wymaganego terminu do wniesienia zażalenia z uwagi na niedyspozycję zdrowotną zaistniałą w dniach wcześniejszych. Do wymienionego pisma skarżąca dołączyła zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż akt sprawy wynika, że przedmiotowe postanowienie zostało odebrane przez M. S. w dniu 5 [...] 2013 r. Przesłane skarżącej postanowienie zawierało pouczenie w jakim terminie strona powinna je zaskarżyć. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu sąd stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Niedyspozycja zdrowotna, która w żaden sposób nie została uprawdopodobnona (np. poprzez złożenie zaświadczenia lekarskiego) nie stanowi, zdaniem tego Sądu, przesłanki uzasadniającej przywrócenie uchybionego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. S. wnosząc o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Lublinie z dnia 10 października 2013 r., wskazała, iż postanowienie odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie odebrała 5 [...] 2013 r. Termin do wniesienia zażalenia upływał zatem 12 [...] 2013 r. Kurator nie dochowała wskazanego terminu, gdyż z uwagi na dotkliwe i przykre dolegliwości jelitowo – żołądkowe nie była w stanie złożyć pisma w placówce pocztowej, a nie mogła liczyć na niczyją pomoc. Ponad to wskazała, iż postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku została ustanowiona kuratorem P. Sp. z o.o. czyli m.in. została zobowiązana do podjęcia czynności likwidacyjnych spółki. Podniosła, iż z uwagi na zawiłą sytuację nie jest dla niej jednoznaczne, czy może być likwidatorem spółki i czy może ją reprezentować. Z uwagi na powyższe wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. WSA w Lublinie zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na brak zarządu spółki. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2014 r. WSA w Lublinie podjął zawieszone postępowanie z uwagi na postanowienie tego Sądu z tej samej daty, którym ustanowiono dla spółki P. kuratora w osobie I. L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zaskarżone postanowienie należało uchylić, jednakże nie z przyczyn wskazanych w zażaleniu. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 8 [...] 2013 r. prezes zarządu M. S. została wykreślona z urzędu ze składu zarządu P. Sp. z o.o. Następnie postanowieniem z dnia 17 [...] 2013 r. ustanowiono M. S., na podstawie art. 42 Kodeksu cywilnego, z urzędu kuratorem tej spółki i zobowiązano (zgodnie z treścią tego przepisu) do podjęcia działań mających na celu powołanie zarządu spółki, ewentualnie mających na celu likwidację spółki. Przepis art. 42 Kodeksu cywilnego stanowi, że: w § 1. Jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora, a w § 2. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Z powyższego wynika, że zakres umocowania ustanowionego przez sąd w trybie art. 42 k.c. kuratora jest ograniczony. Przepis art. 42 § 2 k.c. zakreśla bowiem kompetencje kuratora do czynności w nim wskazanych (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt III CK 249/2003, OSNC 2005, nr 5, poz. 87). Zgodnie z treścią art. 42 § 1 k.c. kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Kurator ma zatem podjąć niezwłocznie wszelkie dopuszczalne działania, aby osoba prawna mogła działać przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie, jak wymaga tego przepis art. 38 k.c., lecz nie może zastępować tego organu (por. wyrok NSA z 10 marca 2008 r., sygn. II OSK 59/07; wyrok NSA z 3 lutego 2012 r., sygn.akt II OSK 2223/10). Z uwagi na powyższe, wątpliwości skarżącej odnośnie do możliwości reprezentacji spółki były uzasadnione. Działania, do których była ona uprawiona były bowiem ograniczone do tych wskazanych w wymienionym przepisie, a które nie obejmują czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dotychczasowe działania ustanowionego przez Sąd na podstawie art. 42 § 1 k.c. kuratora nie doprowadziły do powołania organów Spółki, nie doszło też do jej likwidacji. W takiej sytuacji w sprawie niniejszej, która nie dotyczy czynności wynikających z art. 42 § 2 k.c., kurator ten nie mógł reprezentować Spółki w postępowaniu sądowym, zastępując jej statutowe organy. Tą sytuację zmieniło dopiero postanowienie z dnia 28 sierpnia 2014 r., którym to WSA w Lublinie ustanowił, na podstawie art. 79 § 1 w zw. z art. 80 p.p.s.a. dla P. Sp. z o.o. kuratora w osobie I. L. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.