I OSK 1875/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-10
Skład orzekający: Joanna Runge – Lissowska, Izabella Kulig – Maciszewska, Janusz Furmanek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód z działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem, dla celów ustalenia prawa do zasiłków rodzinnych, powinien być obliczany na podstawie oświadczenia podatnika, czy też na podstawie danych zawartych w zaświadczeniu z urzędu skarbowego, zwłaszcza w przypadku rozbieżności między tymi dokumentami?Ratio decidendi
Dochód z działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem, dla celów ustalenia prawa do zasiłków rodzinnych, może być obliczany na podstawie danych zawartych w zaświadczeniu z urzędu skarbowego, nawet jeśli istnieją rozbieżności z oświadczeniem podatnika. Organ ma obowiązek zweryfikować oświadczenie strony, jeśli poweźmie uzasadnioną wątpliwość co do jego wiarygodności, a dane z zaświadczenia urzędowego są wiążące.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa do zasiłków rodzinnych i dodatków. Organ I instancji, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiły przyznania świadczeń, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium. Kluczową kwestią było ustalenie dochodu męża skarżącej, który prowadził działalność opodatkowaną ryczałtem. Organ przyjął do obliczeń dane z zaświadczenia urzędu skarbowego, które wskazywały na wyższy przychód niż zadeklarowany w oświadczeniu skarżącej. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska Sędzia NSA del. Janusz Furmanek (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 1146/12 w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] października 2012 r. (znak [...]) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 195/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] grudnia 2011 r. (znak [...]) utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy Jeżowe z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie odmowy przyznania B. S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci: E. S., J. S., P. S. wskazując, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało braki i nieścisłości, m.in. z treści uzasadnienia nie wynikało jednoznacznie, co przyjęto do obliczenia kryterium dochodowego w sprawie, czy uwzględniono dochód z gospodarstwa rolnego, a jeżeli tak, to w jaki sposób go obliczono. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynikało, w jaki sposób obliczono kwoty składające się na miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę.
W następstwie powyższego wyroku SKO w Tarnobrzegu decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. (znak [...]) uchyliło decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy Jeżowe z dnia [...] listopada 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium powołało się na treść uzasadnienia wyroku wskazanego powyżej. W wytycznych dla organu I instancji znalazły się wskazania co do konieczności przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego i dokładnego ustalenia co stanowi dochód rodziny B. S. uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Wójta Gminy Jeżowe orzekł o odmowie przyznania B. S. świadczenia w formie: zasiłku rodzinnego na E. S., J. S. i P. S.; dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na E. S., J. S. i P. S.; dodatków do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na okres listopad – czerwiec oraz wrzesień – październik na J. S. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na P. S..
W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię dokumentów ustalono, że łączny dochód rodziny wyniósł w 2010 r. 37.594,78 zł i na tak ustalony dochód składają się: dochód ze stypendium szkolnego za 2010 r. dla dzieci w kwocie 873,60 zł, dochód roczny z gospodarstwa rolnego w wysokości 3.405,55 zł, dochód męża skarżącej z działalności objętej zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 33.313,63 zł. Przeciętny miesięczny dochód w przeliczeniu na 1 osobę w 5 osobowej rodzinie wyniósł 626,58 zł, co oznacza przekroczenie kryterium dochodowego ustalonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 992) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych] w kwocie 504,00 zł.
Wyliczając wysokość dochodu w szczególności ustalono, że mąż wnioskodawczyni uzyskuje dochody w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Bezspornym jest przy tym, że organ musi ustalić dochód, a nie przychód z takiej działalności stosownie do brzmienie art. 3 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wysokość rzeczywistego dochodu wykazana w oświadczeniu złożonym przez Bernadetę S. to kwota 16.573,77 zł, natomiast kwota przychodu z tego tytułu wynikająca z przedłożonego również przez nią zaświadczenia z urzędu skarbowego to kwota 36.573,77 zł. Organ obliczył w związku z tym dochód męża wnioskodawczyni odejmując od przychodu wynikającego z zaświadczenia, wskazane także w tym zaświadczeniu kwoty podatku - 0 zł, składek na ubezpieczenia społeczne - 1.401,67 zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne – 1.856,47 zł. Wyliczona w ten sposób kwota: 33.315,63 zł, a nie kwota dochodu wynikająca z oświadczenia wnioskodawczyni została przyjęta jako dochód na potrzeby ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ odmówił mocy dowodowej oświadczeniu wnioskodawczyni uznając je za niewiarygodne. Stwierdził, że wskazany tam dochód jest dwukrotnie niższy od wyliczonego przez organ i został wyliczony w sposób niezgodny z ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oraz z ustawą o świadczeniach rodzinnych. Organ kierując się zasadami oceny dowodów oraz m.in. art. 76 k.p.a., stanowiącym, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy stanowią dowód tego, co zostało tam stwierdzone.
W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji B. S. wskazała, że spełnia kryterium dochodowe do przyznania świadczeń rodzinnych, co potwierdza złożone oświadczenie o dochodach. Odwołała się przy tym do orzeczenia sądu administracyjnego (sygn. akt II SA/Bd 71/09 z 24 lutego 2009 r.), w którym sąd stwierdził, że dochodem z działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu jest rzeczywisty dochód, a nie przychód, a dochód ustala się na podstawie złożonego oświadczenia. Ponadto – jej zdaniem - traktowanie przychodu u podatników opodatkowanych w formie ryczałtu jako dochodu jest niezgodne z art. 2 Konstytucji RP w zakresie równego traktowania obywateli w zakresie świadczeń "ze strony Państwa".
Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium podało, że podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Art. 5 tej ustawy zawiera sztywne kryterium dochodowe wskazując w ust. 1, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom o których mowa w art. 4 ust. 2 jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Jak przy tym wskazał organ, w aktach sprawy zalegają dokumenty, z których wynika, że łączny dochód rodziny wnioskodawczyni w 2010 r. wyniósł 37.594,78 zł, co na osobę daje kwotę 626,58 zł. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, co do zaliczenia na poczet dochodu rodziny wnioskodawczyni kwoty wskazanej w zaświadczeniu z urzędu skarbowego, a nie w oświadczeniu wnioskodawczyni, a wyliczenia zostały dokonane są zgodne z art. 3 pkt 1 ustawy. Zgodnie natomiast z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatki do zasiłku rodzinne przysługują jedynie w sytuacji kiedy spełnione są kryteria do otrzymywania zasiłku rodzinnego.
W skardze na wskazaną decyzję B. S. w całości powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że mając na względzie ocenę prawną wyrażoną w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 195/12, Sąd I instancji stwierdził, że utrzymana zaskarżoną decyzją w mocy decyzja organu I instancji szczegółowo dokonała wyliczenia dochodu rodziny wymieniając poszczególne źródła dochodu i wyliczając dochód z zastosowaniem warunków określonych w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem uzasadnienie decyzji organu I instancji spełnia standardy określone w art. 107 § 3 k.p.a. oraz funkcję przekonywania wynikającą z art. 11 k.p.a. Ponownie przeprowadzone wyliczenie potwierdziło, że dochód uzyskiwany przez rodzinę skarżącej jest wyższy niż kryterium uprawniające do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku.
Bez wpływu na wynik sprawy, zdaniem Sądu meriti, pozostawała okoliczność, że strona skarżąca nie akceptowała rozstrzygnięcia i domagała się, aby wysokość dochodu z działalności gospodarczej jej męża była uwzględniona na podstawie jej oświadczenia, a nie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego. Kwestia ta – jak podkreślił Sąd I instancji - została szczegółowo wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.
Sąd meriti wskazał też na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1212/10. W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdził, że z brzmienia art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że obliczenie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dalej NSA stwierdził, że w tym zakresie organy są związane treścią zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego. Zaświadczenie takie potwierdza fakty ustalone w postępowaniu podatkowym oraz stan prawny w zakresie obowiązku podatkowego strony (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.).
W skardze kasacyjnej pełnomocnik B. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na błędnym przyjęciu podstaw i kryteriów obliczenia dochodu w rozumieniu tej ustawy uprawniającym do świadczeń, wbrew treści wskazanego przepisu, polegający na uwzględnieniu przedłożonego do akt zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego i dokumentów skarbowych, z pominięciem przedstawionego - zgodnie z założeniami skarżonego przepisu - oświadczenia skarżącej definiującego dochód rodziny;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie doszło do istotnego naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. - zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez niewyjaśnienie wątpliwości, jaki był rzeczywisty dochód i przychód rodziny skarżącej w danym roku w sytuacji, gdy mąż skarżącej prowadził w danym okresie działalność opodatkowaną w formie ryczałtu, który nie odzwierciedla rzeczywistych przychodów i dochodów, a zatem dane takie - wymagały ustalenia - bowiem ustalenie to winno się składać na zasadniczy materiał dowodowy,
obrazę art. 153 ustawy p.p.s.a. poprzez uznanie za zrealizowane wytycznych przekazanych organowi przez Sąd uprzednio dokonujący uchylenia decyzji, którą to oceną i wytycznymi organ był związany - w sytuacji, gdy organ mimo szeregu wytycznych co do przeprowadzenia postępowania i dokonania ustaleń, poczynił własne ustalenia, odrębne od rzeczywistych, wbrew wytycznym Sądu.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz decyzji go poprzedzających i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.
W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a ponadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2).
W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. W przypadku jednak sformułowania zarzutów w oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a., lecz przedstawianymi jako skutek naruszeń prawa materialnego, prowadzący do niesłusznego, zdaniem autora skargi kasacyjnej, oddalenia przez Sąd I instancji skargi, nie ma podstaw do odrębnego rozpoznawania takiego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż zarzut taki nie dotyczy w istocie naruszenia prawa procesowego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, lecz jest konsekwencją uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć, z czym nie zgadza się autor skargi kasacyjnej, prezentujący inny pogląd w sferze prawa materialnego niż ten, który przyjęto za podstawę wyroku.
Taki właśnie charakter mają zarzuty naruszeń prawa procesowego w niniejszej sprawie, gdyż ich skuteczność jest uzależniona od oceny naruszeń prawa materialnego. Nie mogły zostać zaś one uznane za usprawiedliwione, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, o czym będzie mowa dalej.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 992) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych], zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób uznać go za uzasadniony. Prawidłowo bowiem Sąd I instancji zinterpretował jego treść i zgodził się ze sposobem jego zastosowania przez organy w niniejszej sprawie.
Wskazać w tym miejscu należy, iż istotą sprawy administracyjnej rozstrzygniętej zaskarżoną przed Sądem I instancji decyzją ostateczną, było ustalenie, czy - stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - dochód rodziny skarżącej B. S. za 2010 rok w przeliczeniu na osobę nie przekroczył kwoty 504 zł, od którego to kryterium ustawa uzależnia prawo do zasiłku rodzinnego. W tym zakresie do rozstrzygnięcia pozostawała – będąca przedmiotem sporu - kwestia zasadności przyjęcia do obliczenia dochodu męża skarżącej nie oświadczenia złożonego przez samą skarżącą, ale zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego.
Ustawową definicję pojęcia dochodu zawiera art. 3 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stanowi on m.in., że dochód - oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych). W tym też zakresie zaistniał zasadniczy spór pomiędzy organami a skarżącą, który stał się podstawą skargi do sądu administracyjnego.
W niniejszej sprawie bowiem skarżąca do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych dołączyła oświadczenie o dochodzie męża uzyskiwanym z tytułu działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne wyliczając go na kwotę 16.573,77 zł. Natomiast z przedłożonego również przez skarżącą zaświadczenia z urzędu skarbowego wynikało, iż przychód z działalności męża wyniósł 36.573,77 zł. Organ obliczył w związku z tym dochód męża wnioskodawczyni odejmując od przychodu wynikającego z zaświadczenia, wskazane także w tym zaświadczeniu kwoty podatku - 0 zł, składek na ubezpieczenia społeczne - 1.401,67 zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne – 1.856,47 zł. Wyliczona w ten sposób kwota: 33.315,63 zł, a nie kwota dochodu wynikająca z oświadczenia wnioskodawczyni została przyjęta jako dochód na potrzeby ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. Tym samym organ odmówił mocy dowodowej oświadczeniu wnioskodawczyni uznając je za niewiarygodne.
Ustalenia w tym zakresie w całości zaakceptował Sąd meriti, nie dopatrując się jakichkolwiek naruszeń przepisów prawa i uznając, iż dopuszczalne było w świetle art. 3 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych oparcie się przy wyliczaniu dochodu męża skarżącej na zaświadczeniu z urzędu skarbowego, a nie na oświadczeniu samej skarżącej.
Oceniając w tym aspekcie stanowisko zajęte przez Sąd I instancji – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – jest ono zupełnie prawidłowe i słusznie nie zakwestionował Sąd meriti przedstawionego sposobu wyliczenia dochodu męża skarżącej dokonanego przez organy.
Zgodzić się bowiem należy, iż co prawda, że w przypadku osób prowadzących działalność podlegającą opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ich dochód ustala się na podstawie dochodu deklarowanego przez tę osobę w oświadczeniu, ale podkreślić należy, iż oświadczenie to – jak każdy inny dowód w sprawie – podlega ocenie organu orzekającego. Jeśli zatem organ poweźmie uzasadnioną wątpliwość co do wiarygodności oświadczenia strony o wysokości dochodu, wskazanego w oświadczeniu, to wręcz obowiązkiem organu jest zweryfikować te ustalenia i dokonać własnych wyliczeń. W szczególności - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – gdy organ dysponuje zaświadczeniem z urzędu skarbowego i z porównania obydwu dokumentów jednoznacznie wynika zasadnicza rozbieżność co do faktycznego dochodu męża skarżącej.
W ramach bowiem uprawnień wynikających z oceny dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 k.p.a.) oraz swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) organ administracyjny może i powinien podjąć czynności procesowe, gdy według jego oceny oświadczenie strony nie potwierdza rzeczywistych rezultatów uzyskanych z innego źródła (np. postępowania podatkowego i wydanego w jego ramach zaświadczenia). Organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczeń rodzinnych winien podjąć czynności zmierzające do weryfikacji uzyskanych danych, gdy zebrany materiał dowodowy wywołuje wątpliwości co do zgodności oświadczenia strony z rezultatami postępowania podatkowego.
Reasumując, dane dotyczące dochodu podatnika wykazane w zaświadczeniu urzędu skarbowego – w sytuacji ewidentnych rozbieżności z danymi z oświadczenia strony – uzyskują walor podstawy do ustalenia faktycznych, wiarygodnych danych o wysokości dochodu strony w postępowaniu o przyznanie zasiłku rodzinnego. Zaświadczenie stanowi bowiem urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez konkretny organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 217 § 2 i art. 218 § 1 k.p.a.). Dane zawarte w zaświadczeniu są więc wiążące tak dla organu jak i dla sądu administracyjnego. Zatem zarówno organy orzekające w przedmiocie prawa do zasiłku rodzinnego jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny były uprawnione do zakwestionowania danych z oświadczenia skarżącej i oparcia się na danych zawartych w treści zaświadczenia z urzędu skarbowego.
Z tych wszystkich względów za chybiony uznał Naczelny Sąd Administracyjny zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W świetle powyższych rozważań pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej również uznać należało za nieuzasadnione.
W szczególności nietrafny był zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w związku – z jak to określiła strona skarżąca kasacyjnie – niewyjaśnieniem wątpliwości co do rzeczywistego dochodu i przychodu rodziny skarżącej, co miało w efekcie naruszać art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż organy przeprowadziły pełne postępowanie dowodowe, zebrały wiarygodny materiał dowodowy i na jego podstawie ustaliły niezbędne fakty. Przede wszystkim dokonały wyliczenia faktycznego, znajdującego potwierdzenie w dokumentach urzędowych dochodu męża skarżącej. Ocenę tę potwierdził i zaakceptował Sąd I instancji.
Także zarzut naruszenia art. 153 ustawy p.p.s.a. nie może znaleźć racjonalnego uzasadniania. Poczynione bowiem w skardze kasacyjnej rozważania w tym zakresie w praktyce stanowią argumentację, która prezentuje subiektywną ocenę poczynionych ustaleń i są w istocie polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Należy również podkreślić, że naruszenie zasady związania oceną prawną stanowi kwalifikowaną wadę skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji w nowym postępowaniu, a Sąd po to wyraża swoją ocenę w omawianym zakresie, by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem rozpoznania.
Mając na względzie wszystkie powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło