I OSK 1212/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-09
Skład orzekający: Monika Nowicka, Jolanta Rajewska, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie zaległości czynszowych stanowi dochód rodziny podlegający uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a organ administracyjny jest związany treścią zaświadczenia urzędu skarbowego w tym zakresie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracyjny jest związany treścią zaświadczenia urzędu skarbowego co do wysokości dochodu i należnego podatku. Umorzenie zaległości czynszowych, jeśli nie jest darowizną ani nie wynika z postępowania upadłościowego, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Sąd pierwszej instancji błędnie uchylił decyzje organów, nie opierając się na prawidłowej wykładni przepisów dotyczących ustalania dochodu rodziny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego E. G. na rzecz córki D. G. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliły, że dochód rodziny obejmuje umorzoną zaległość czynszową, co skutkowało przekroczeniem progu dochodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając naruszenie przepisów K.p.a. i błędne ustalenie dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 202/10 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.
UZASADNIENIE.
Wyrokiem z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 202/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...], w przedmiocie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Prezydenta S., odmówił przyznania prawa do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz D. G. Powołał się na przepisy art. 1, art.2 pkt 2, 4, 5, 8, 11 i 12, art. 9 ust.1 i 2, art. 10, art. 12 ust.1 i 2, art. 18 ust.1, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz.7 ze zm.), art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz.992 ze zm.) oraz § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz.855). Organ ustalił, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w 2008 r., E. G. uzyskała dochód z tytułu umorzenia zaległości w należności głównej oraz odsetek za czynsz najmu lokalu mieszkalnego w wysokości [...] zł, wyliczony na podstawie § 9 ust.1 w/w rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz dochód niepodlegajacy opodatkowaniu z tytułu alimentów w wysokości [...] zł, tj. łącznie dochód w kwocie [...] zł. Córka D. G. uzyskała w 2008 r. dochód z tytułu renty socjalnej z ZUS w wysokości [...] zł. Miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, w przeliczeniu na jedną osobę – [...] zł. Nie ma, w ocenie organu, podstaw do potraktowania dochodu z tytułu umorzenia należności czynszowych, jako dochodu utraconego. Zgodnie z art. 9 ust.2 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...] zł. Dochód rodziny E. G. przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, należało więc odmówić przyznania świadczeń od dnia 1 października 2009 r.
W odwołaniu E. G. podniosła, że córka D. jest dzieckiem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zadłużenie z tytułu czynszu powstało jeszcze "za byłego męża". Doliczenie umorzonej kwoty do dochodu powoduje, że za to zadłużenie ma płacić chore dziecko. Renta socjalna córki wynosi [...] zł miesięcznie, a jej "pielęgnacyjne" – [...] zł. Odwołująca się wskazała, że otrzymywane przez córkę kwoty nie wystarczają na wydatki ponoszone na leki, pampersy, żywność i ubranie. Z tego powodu wniosła o alimenty, których nie można ściągnąć.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...] zł. W myśl art. 2 ust.4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przez dochód rodziny należy rozumieć dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 3 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Według przepisu art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, okresem świadczeniowym jest okres od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. W związku z tym za dochód rodziny będący podstawą ustalenia prawa do świadczenia należy przyjąć dochód uzyskany w 2008 r. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i ocenił, ze dochód uzyskany z tytułu umorzenia należności czynszowych nie może zostać uznany za dochód utracony. Nadto, jeśli organ podatkowy wykazał powyższy dochód jako opodatkowany podatkiem dochodowym, Kolegium nie jest umocowane do podważenia ustaleń tego organu. Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu rodziny osiągniętego w 2008 r. E. G. uzyskała przychód dochód w wysokości [...] zł, z którego odprowadzono podatek w wysokości [...] zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł. Dochód E. G. osiągnięty w 2008 r. na podstawie ustawy o podatku dochodowym wynosił [...] zł. Nadto uzyskała dochód z tytułu wyegzekwowanych alimentów na siebie w kwocie [...] zł. Dochód wnioskodawczyni wynosił zatem [...] zł. Przychód i dochód córki wynosił [...] zł, z czego odliczono składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł. Dochód córki ustalono na kwotę [...] zł. Ogółem dochód rodziny w 2008 r. wynosił [...] zł. Miesięczny dochód rodziny wynosił [...] zł, tj. [...] zł na osobę. E. G. nie spełnia więc kryterium dochodowego i nie jest możliwe przyznanie jej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca powtórzyła argumenty o trudnej sytuacji materialnej rodziny. Nie jest jej winą, że mieszkanie było zadłużone i teraz doszło do umorzenia. Podniosła, że gdyby miała pieniądze na utrzymanie chorego dziecka, to nie upominałaby się o alimenty. Dodała, iż były mąż jest alkoholikiem. Od kiedy nie pracuje, żadne pieniądze od komornika nie przyszły. Od rozwodu w 1996 r. nie interesuje się dzieckiem. Córka jest ubezwłasnowolniona, gdyż nie funkcjonuje samodzielnie. Z tego powodu skarżąca nie może podjąć żadnej pracy. Zdaniem skarżącej, przepisy przez które córka nie otrzymuje alimentów, które jej się należą, powinny być zmienione.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o oddalenie skargi. Nawiązując, poprzez art. 3 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do art. 14 ust.2 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Kolegium wskazało, że przychód stanowi wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań z zastrzeżeniem ust.3 pkt 6, według którego nie wlicza się do przychodów kwot umorzonych zobowiązań tylko wtedy, gdy umorzenie jest związane z postępowaniem upadłościowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło wywód o braku podstaw do uznania umorzenia zaległości czynszowych za dochód utracony.
Skargę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Według Sądu pierwszej instancji, organy rozstrzygnęły sprawę z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Tylko wysokość wyegzekwowanych alimentów, jako składnik dochodu, nie budzi wątpliwości. Sąd wywodził, że zarówno przychód w wysokości [...] zł uzyskany przez E. G., jak i przychód D. G. w kwocie [...] zł nie kwalifikują się do żadnego z dochodów, o jakich mowa w art. 3 pkt 1 ppkt b i c. Ewentualnie oba te przychody (umorzenie zaległości z tytułu należności czynszowych i renta socjalna) podpadają pod pojęcie dochodu, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest związane treścią zaświadczenia urzędu skarbowego odnośnie tego, że oba dochody podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Sądu, nie zwalniało to organu od obowiązku podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia wątpliwości, czy umorzenie zaległego czynszu z odsetkami za lokal mieszkalny stanowi dochód, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według Sądu, z zestawienia tego przepisu oraz § 9 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2008 r. wynika, że chodzi o dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych, od którego pobierane są składki na ubezpieczenia zdrowotne. Tymczasem od kwoty umorzenia długu z tytułu należności czynszowych nie pobiera się składki na ubezpieczenia zdrowotne, samo bowiem bycie najemcą lokalu nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz.1270). Sad pierwszej instancji zauważył, że poprzez umorzenie należności czynszowych skarżąca nie otrzymała żadnych środków, ani świadczeń. Umorzenie długu, o ile nie nastąpiło w zamian za wykonaną na rzecz Gminy S. pracę, byłoby zbliżone do umowy darowizny. Tymczasem, w myśl art. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, darowizny nie są opodatkowane tym podatkiem. Przepis art. 14 ust.2 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na który powołuje się Kolegium w odpowiedzi na skargę, dotyczy wyłącznie przychodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej. Skoro organ skarbowy wydał decyzję ustalającą wysokość podatku, to organ powinien zwrócić się do urzędu skarbowego o informację, kiedy została wydana taka decyzja, na jakiej podstawie prawnej i czy stała się ona ostateczna. Na organie ciążył obowiązek wyjaśnienia, czy umorzenie zadłużenia z tytułu zaległości czynszowych podlega opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych. Brak było natomiast, zdaniem Sądu pierwszej instancji, podstaw do pomniejszenia dochodu o dochód utracony, chyba że do umorzenia doszło w związku ze świadczeniem przez E. G. pracy na rzecz wynajmującego. Jeśli zaś chodzi o przychód D. G., to organ nie pomniejszył go o należny podatek dochodowy od osób fizycznych i nie wyjaśnił, czy została ona takim podatkiem obciążona, a jeśli nie to dlaczego.
Skargę kasacyjną złożyło Samorządowe kolegium Odwoławcze w Kielcach. Zaskarżyło wyrok w całości. Wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Kolegium oraz uznanie, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do istotnego naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. – zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez niewyjaśnienie wątpliwości, czy faktyczne umorzenie zaległego czynszu wraz z odsetkami za lokal mieszkalny stanowi dochód, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy umorzenie w/w należności nie jest darowizną albowiem Urząd Skarbowy w S. przesądził już, iż jest to dochód opodatkowany podatkiem od osób fizycznych na zasadach ogólnych;
2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
Obrazę przepisu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 15 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że dokumentem potwierdzającym wysokość dochodu uzyskanego z tego tytułu jest zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierające informacje o: a) wysokości dochodu, b) wysokości składek na ubezpieczenie społeczne odliczonych od dochodu, c) wysokości składek na ubezpieczeni zdrowotne odliczonych od podatku, d) wysokości należnego podatku, polegającą na błędnym przyjęciu, iż Kolegium ma prawo do przyjęcia innej wysokości dochodu strony, niż wykazana w tym zaświadczeniu lub podważania wysokości wystawionego przez uprawniony organ zaświadczenia, podczas gdy Kolegium nie ma podstaw prawnych do przyjęcia innej wysokości dochodu strony, niż wykazana w zaświadczeniu lub podważania prawidłowości wystawionego przez uprawniony organ zaświadczenia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium zaakcentowało, że jest związane treścią zaświadczenia urzędu skarbowego. Z zaświadczenia tego wynika, że umorzenie zaległości czynszowych było dochodem, który nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych. Zbędne jest prowadzenie dodatkowego postępowania w tej sprawie. Z tych samych powodów Kolegium nie znajduje podstaw do prowadzenia dodatkowego postępowania w sprawie wyjaśnienia, z jakich powodów dochód D. G. (renta socjalna) nie został obciążony podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem ograniczyć się do zgłoszonych podstaw skargi kasacyjnej.
Trafny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 15 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na mocy art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz.7 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Pojęcie dochodu w przepisach o świadczeniach rodzinnych zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz.992 ze zm.). Zdaniem naczelnego Sądu Administracyjnego, już z brzmienia art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że obliczanie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotyczy to okoliczności będących przedmiotem postępowania podatkowego. Przede wszystkim chodzi o to, czy przychód podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Takie związanie rezultatem postępowania podatkowego dotyczy też wysokości dochodu, wysokości składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku i wysokości należnego podatku. Konsekwencją takiego rozumienia art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest unormowanie art. 15 ust.4 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionych do alimentów określające rodzaj i treść dokumentu, na podstawie którego, w postępowaniu o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, następuje ustalenie okoliczności objętych hipotezą art. 2 pkt 4 tej ustawy w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dokumentem tym jest zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Zaświadczenie to potwierdza fakty ustalone w postępowaniu podatkowym oraz stan prawny w zakresie obowiązku podatkowego strony (art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a.). W tym zakresie organ administracyjny prowadzący postępowanie o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest więc związany treścią zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1368/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 154/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 23/09, niepublikowane, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl; Monika Lewandowicz-Machnikowska [w:] R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska "Świadczenia rodzinne. Komentarz", Wrocław 2010, s. 50 i 269). W ramach uprawnień wynikających z oceny dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 K.p.a.) oraz swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.) organ administracyjny może i powinien podjąć czynności procesowe, gdy według jego oceny zaświadczenie nie potwierdza rzeczywistych rezultatów postępowania podatkowego. Nie może jednak, przed ewentualnym wydaniem nowego zaświadczenia, ustalić okoliczności z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wbrew treści dołączonego do wniosku zaświadczenia. W szczególności nie może samodzielnie przeprowadzić postępowania zastępującego czynności procesowe postępowania podatkowego oraz ustalić, czy przychód podlega opodatkowaniu za zasadach ogólnych, ustalić dochód oraz należny podatek odmiennie od rezultatów postępowania podatkowego odzwierciedlonych w zaświadczeniu. Organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego może podjąć czynności zmierzające do weryfikacji, we właściwym trybie (a więc poprzez wydanie nowego zaświadczenia przez uprawnionego naczelnika urzędu skarbowego), gdy zebrany materiał dowodowy wywołuje wątpliwości co do zgodności zaświadczenia z rezultatami postępowania podatkowego. Jeśli zaś organ administracyjny podjąłby próbę weryfikacji zaświadczenia bez podstaw ku temu w zebranym materiale dowodowym i samodzielnie ustalił okoliczności istotne z punktu widzenia prawa materialnego (przychód, dochód, należny podatek), to postąpiłby wbrew regulacji z art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 15 ust.4 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przedstawiony sposób rozumienia przywołanych przepisów umacnia regulacja art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl tego przepisu, dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Skoro okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego (art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych), to w postępowaniu o przyznanie prawa do alimentów z funduszu alimentacyjnego ustaleniu podlega dochód uzyskany w zakończonym już roku podatkowym – dochód ustalony przez organ podatkowy.
Zobowiązując organy administracyjne do działań weryfikujących zaświadczenie przedstawiające rezultaty zakończonego postępowania podatkowego, Sąd pierwszej instancji nie oparł się na prawidłowej wykładni art. 3 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie wskazał wiarygodnych podstaw zakwestionowania zaświadczenia, którym dysponowały organy rozpatrujące wniosek. Po pierwsze, błędny jest pogląd, jakoby z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynikało, ze przy wyliczaniu dochodu uwzględnia się tylko przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych, od których pobierane są składki na ubezpieczenia zdrowotne. Po drugie, umorzenie długu, inne niż w warunkach art. 14 ust.2 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity w chwili wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. Z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm.), nie jest darowizną, ale źródłem przychodu określonym w art. 10 ust.1 pkt 9 tej ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Sz 811/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 394/09, niepublikowane, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Po trzecie, brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do kwalifikowania dochodu E. G. w postaci umorzenia zaległości czynszowych, jako dochodu z tytułu zatrudnienia (wykonywania pracy na rzecz Gminy S.). Po czwarte, to, że renta socjalna jest przychodem opodatkowanym na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 10 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) nie oznacza, że w każdym przypadku uzyskiwania takiego dochodu od podatnika pobiera się podatek. Z tego powodu w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych mowa jest o podatku należnym. Nie było więc podstaw do kwestionowania zaświadczenia o dochodach D. G. tylko z tego powodu, że w pozycji "wysokość należnego podatku" organ podatkowy wpisał "0". W tej sytuacji, nawiązując do powyższych uwag, potwierdzić trzeba, iż organ rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa do alimentów z funduszu alimentacyjnego był związany także tą częścią zaświadczenia, która wskazywała na ustalenie "zerowej" wysokości podatku należnego od dochodu z tytułu renty socjalnej D. G. Konstatacja Sądu pierwszej instancji, iż organ nie pomniejszył przychodu D. G. o należny podatek od osób fizycznych jest trafna. Nie uczynił tego, gdyż takiego podatku należnego organy podatkowe w zaświadczeniu nie wykazały. Wskazanie uzupełnienia postępowania dowodowego o okoliczności dotyczące przyczyn nieobciążenia przychodu D. G. podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest zaś w istocie poleceniem zweryfikowania postępowania podatkowego.
Organ alimentacyjny nie jest natomiast związany treścią zaświadczenia w zakresie odliczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Według bowiem art. 15 ust.4 pkt 1 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaświadczenie powinno zawierać informację o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku. Tymczasem w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, po noweli która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r., jest mowa o o pomniejszeniu przychodu o składki na ubezpieczenia zdrowotne (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1041/07, niepublikowany, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym zakresie organ administracyjny obowiązany był stosować przepis § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz.855). Uzupełnić można, że wynikający z art. 3 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązek odliczanie składek na ubezpieczenie zdrowotne, w wysokości wyższej, niż wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku, nie był przez wnioskodawcę i Sąd pierwszej instancji kwestionowany.
Wykładnia art. 3 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dokonana w zaskarżonym wyroku stanowiła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Skutkowała niezasadnym uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta S. Takie naruszenie przepisów postępowania jest jednak naruszeniem innym, niż naruszenie, o którym mowa w art. 188 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt OSK 81/04, OSP 2004/11/135, z glosą aprobującą Barbary Adamiak).
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 188 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i orzekł o oddaleniu skargi.
-----------------------
9
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło