IV SAB/Wr 8/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant asystent sędziego Sylwia Zdyb, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. F. i M. F. na bezczynność T. D. S.A. Oddział we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z dnia 19 grudnia 2012 r. A. F. i M. F. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na T. D. S.A. Oddział we W., zarzucając bezczynność wskazanej Firmy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci kserokopii decyzji stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działkach nr [...]i [...] położonych w M., stanowiących współwłasność ustawową małżeńską A i M małżeństwa F. W odpowiedzi na skargę T D. S.A. z siedzibą w K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o jej oddalenie. W motywach podano, że przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest T.D. S.A. nie jest organem, czy też podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 punkty od 1 do 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Do rozważenia pozostaje zatem jedynie, czy zastosowanie w przedmiotowej sprawie będzie miał art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy. Rozważając tę kwestię wyjaśniono, że spółka T. D. S.A. nie jest osobą prawną, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W spółce 99,51 % akcji posiada T. P. E. S.A. z siedzibą w K., a 0,49 % akcji pozostali akcjonariusze. Z kolei w Spółce T. P. E. S.A. Skarb Państwa posiada jedynie 30,06% akcji (informacja powszechnie dostępna na stronach internetowych Spółek). Spółka nie gospodaruje majątkiem Skarbu Państwa, czy też mieniem komunalnym. Posiadany majątek to majątek prywatnej osoby prawnej jaką jest T. D. S.A. Wystąpienie skarżących dotyczy zatem prywatnego majątku przedsiębiorstwa Spółki co oznacza, że sprawa ta nie dotyczy "sprawy publicznej", a zatem nie rodzi obowiązku udzielania informacji w tym przedmiocie, w reżimie komentowanej ustawy. Informacje, których udostępnienia domagają się skarżący nie są informacjami publicznymi, a T. D. S.A. nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne w rozumieniu przedmiotowej ustawy. Poza wszystkim zauważono, że decyzje, których udostępnienia domagają się skarżący wydane zostały przez organ administracji publicznej i mogą zostać uzyskane od tego organu. Wskazano też, że istotny w przedmiotowej sprawie jest także fakt, że strona skarżąca domaga się udostępnienia dokumentacji dotyczącej posadowienia infrastruktury elektroenergetycznej, zapowiadając jednocześnie wystąpienie z roszczeniami finansowymi przeciwko T. D. S.A., związanymi z posadowieniem infrastruktury elektroenergetycznej, zatem informacje te są potrzebne skarżącym do przygotowania się do przyszłego postępowania sądowego przeciwko Spółce. Kwestia ta nie może pozostawać bez znaczenia dla oceny żądań skarżących. Podniesiono, że udostępnienie informacji, której domagają się skarżący może zagrażać interesom spółki, co jednocześnie uzasadnia uznanie tego typu informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa, a zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Podczas rozprawy pełnomocnik T. D. S.A. wniósł o odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi. Wniosek o odrzucenie skargi motywował tym, że wniesiono ją przeciwko oddziałowi Spółki, który nie posiada osobowości i podmiotowości prawnej, przynależnej z mocy przepisów kodeksu spółek handlowych spółce, a nie jej oddziałowi. Powołał się przy tym na postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2013 r., II SAB/Rz 14/13, który w podobnym stanie faktycznym skargę odrzucił. Wniosek o ewentualne oddalenie skargi motywował jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowo - administracyjnym przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął w sprawie żadnych czynności, albo wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania stosownym aktem administracyjnym lub nie podjął wymaganej czynności (por. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). W niniejszej sprawie skarżący: A. F. i M. F. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność podmiotu: T. D. S.A., Oddział we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działkach nr [...] i [...] położonych w M., stanowiących współwłasność ustawową małżeńską A. i M. małżeństwa F.. W odpowiedzi na skargę T. D. S.A. z siedzibą w K., wniosła o oddalenie skargi, motywując, że wskazany podmiot nie ma prawnego obowiązku udostępniania przedmiotowej dokumentacji na podstawie przepisów o dostępie do informacji publicznej. Wynika to przede wszystkim z faktu, że przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest T. D. S.A. nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w szczególności nie jest osobą, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkrecji i konsumentów, ani też wykonującą zadania publiczne w rozumieniu przedmiotowej ustawy. Podstawową kwestią, która wymagała wyjaśnienia przez sąd orzekający w niniejszej sprawie było ustalenie, czy podmiot, do której skierowano wniosek o udzielenie informacji, tzn. T. D. S.A. Oddział we W. jest podmiotem zdolnym w znaczeniu prawnym do skutecznego rozpatrzenia sprawy. Zdolność prawną do prowadzenia postępowania administracyjnego, poza organami administracji publicznej, mają także inne podmioty, gdy są powołane z mocy prawa do załatwienia spraw administracyjnych. O właściwości podmiotu do rozpoznania i załatwienia określonej sprawy stanowią przepisy prawne zawarte w ustawach o materialnoprawnym charakterze. W niniejszej sprawie krąg tych podmiotów określa ustawa z dnia 6 czerwca 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). W myśl art. 4 ust. 1 powołanego aktu prawnego obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.), oraz partie polityczne (ust. 2). Ze statutu T. D. S.A. oraz regulaminu organizacyjnego wymienionego podmiotu, z których dowód przeprowadził Wojewódzki Sąd Administracyjny wynika, że T.D. S.A. jest spółką akcyjną z siedzibą w mieście K., do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.). W zakresie swojej działalności Spółka może otwierać i prowadzić oddziały, zakłady, biura, przedstawicielstwa i inne jednostki. Z uprawnienia tego Spółka skorzystała. W związku ze wskazanym rozczłonkowaniem organizacji pojawia się problem swoistości konstrukcji podmiotowości prawnej, zarówno w prawie cywilnym (gospodarczym), administracyjnym i w prawie pracy. Analizując problem z punktu prawa administracyjnego należy postawić pytanie, czy oddział przedmiotowej Spółki, kierowany przez właściwy organ ma atrybut podmiotu zobowiązanego (uprawnionego) do rozpoznania skierowanej doń sprawy dotyczącej udzielenia informacji publicznej, a także, czy oddział tej Spółki jest wyposażony w atrybut zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie sporu związanego z dostępem do żądanej informacji. Nabycie osobowości prawnej przez spółkę akcyjną następuje w świetle art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodek spółek handlowych z chwilą wpisania do rejestru (tzn. Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego). Żaden z przepisów Kodeksu spółek handlowych nie przyznaje natomiast osobowości prawnej, jak też zdolności sądowej oddziałom spółki akcyjnej mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i to bez względu na zakres ich samodzielności organizacyjnej czy finansowej. Wskazana regulacja Kodeksu spółek handlowych odnosi się przede wszystkim do unormowania kwestii osobowości (samodzielności) jednostki w sferze stosunków cywilnoprawnych (gospodarczych), nie wykluczając jednak możliwości skutecznego delegowania kompetencji do załatwienia określonych spraw na szczebel oddziału Spółki. Takimi sprawami mogą być m.in. sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej. Z takim przekazaniem (delegowaniem) kompetencji łączyłaby się ewentualna kwestia uznania wewnętrznej jednostki organizacyjnej osoby prawnej za organ administracyjny (w ujęciu funkcjonalnym) właściwy do podejmowania aktów i czynności z zakresu informacji publicznej w stosunku do osób mających podmiotowość administracyjnoprawną. Organ taki, w przypadku złożenia skargi do sądu administracyjnego staje się stroną przeciwną skarżącemu (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 85). W świetle treści art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądową ma osoba, która dokonuje czynności procesowych przez organy uprawnione do działania w jej imieniu, natomiast w myśl art. 25 § 3 p.p.s.a. zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. O tym, że przekazanie określonej części podmiotowości Spółki na rzecz jej jednostek organizacyjnych jest możliwe świadczy postanowienie § 31 ust. 1 statutu Spółki, zgodnie z którym oddziały Spółki mogą otrzymać status pracodawcy na podstawie uchwały zarządu. W świetle powyższego, status odrębnego pracodawcy w rozmienieniu art. 3 Kodeksu pracy przyznano m.in. Oddziałowi Spółki we Wrocławiu (§ 7 ust. 8 pkt 5 regulaminu organizacyjnego Spółki). Analiza statutu i regulaminu organizacyjnego przedmiotowej Spółki wskazuje, że (poza sprawami z zakresu prawa pracy) takie delegowanie kompetencji we wskazanym obszarze nie nastąpiło. Potwierdza to postanowienie § 23 statutu Spółki, w którym stanowi się, że Zarząd prowadzi sprawy Spółki i reprezentuje ją we wszystkich czynnościach sądowych i pozasądowych, oraz § 5 ust. 1 regulaminu organizacyjnego, zgodnie z którym zarządzanie Spółką należy do kompetencji zarządu. Oznacza to, że w świetle powołanych regulacji łączących kompetencje do prowadzenia i zarządzania sprawami Spółki (w czym mieści się także prowadzenie postępowania w sprawie udostępnienia dotyczących jej informacji) ze strukturą Spółki jako całością, a nie z jej wewnętrznymi jednostkami organizacyjnymi oraz wobec braku w przepisach statutowych postanowień delegujących te kompetencje lub określoną ich część na oddziały wchodzące w skład Spółki brak jest podstaw do kreowania podmiotowości jej wewnętrznych jednostek organizacyjnych w zakresie prowadzenia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Potwierdza to pośrednio treść § 26 ust. 1 regulaminu Spółki, który stanowi, że upoważnionymi do udzielania informacji (...) z zakresem działalności Spółki (...) są członkowie zarządu i rzecznik prasowy. Brak jest w konsekwencji podstaw o kreowania przymiotu zdolności sądowej oddziału Spółki. W szczególności nie może być ona wywodzona z faktu przyznania Oddziałowi Spółki we Wrocławiu podmiotowości w sferze z zakresu prawa pracy, z której wynika wyłącznie zdolność sądowa i procesowa w sprawach z zakresu prawa pracy powiązana z podmiotowością w sferze czynności odnoszących się do zatrudniania i zwalniania pracowników oraz podejmowania innych czynności dotyczących stosunku pracy. W tak ujętym obszarze nie mieści się podejmowanie aktów z zakresu informacji publicznej, stanowiące domenę prawa publicznego (administracyjnego). Powyższe prowadzi do wniosku, że tylko przedmiotowa Spółka Akcyjna jeżeli wykonuje zadania publiczne – mogłaby być stroną postępowania ze skargi na bezczynność w sprawie o udzielenie informacji publicznej. W związku z tym, że analiza regulacji prawa materialnego doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do podmiotu niewłaściwego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.