I OSK 1635/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.) del. WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M., D. M. i Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SAB/Wr 10/13 w sprawie ze skargi K. M., D. M. i Z. M. na bezczynność T. S.A. Oddział w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę; 2. zwrócić K. M., D. M. i Z. M. kwotę 100 (sto) zł z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2013r., sygn. akt IV SAB/Wr 10/13 oddalił skargę K. M., D. M. i Z. M. na bezczynność T. SA Oddział w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: K. M., D. M. i Z. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność T. SA Oddział w W. w zakresie udostępnienia informacji publicznej na ich wniosek z dnia 19 września 2011 r., w którym domagali się udostępnienia informacji publicznej w postaci kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznej na działce nr [...] oraz nr [...] położonych w N. W odpowiedzi na skargę T. SA z siedzibą w K. podała, że przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest T. A nie jest organem, czy też podmiotem, o którym mowa w ust. 1 punkty od 1 do 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyjaśniono, że spółka T. SA nie jest osobą prawną, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W spółce 99,51% akcji posiada T. SA z siedzibą w K., a 0,49% akcji pozostali akcjonariusze. Z kolei w spółce T. SA Skarb Państwa posiada jedynie 30,06% akcji. Spółka nie gospodaruje majątkiem Skarbu Państwa, czy też mieniem komunalnym. Posiadany majątek to majątek prywatnej osoby prawnej jaką jest T. SA. Wystąpienie skarżących dotyczy zatem prywatnego majątku przedsiębiorstwa spółki, w związku z czym sprawa nie dotyczy "sprawy publicznej". Informacje, których udostępnienia domagają się skarżący, nie są informacjami publicznymi, a T. SA nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne w rozumieniu przedmiotowej ustawy. Poza tym zauważono, że decyzje, których udostępnienia domagają się skarżący, wydane zostały przez organ administracji publicznej w związku z czym mogą zostać uzyskane od tego organu. Wskazano, że istotny w sprawie jest również fakt, że skarżący domagają się udostępnienia dokumentacji dotyczącej posadowienia infrastruktury elektroenergetycznej, zapowiadając jednocześnie wystąpienie z roszczeniami finansowymi przeciwko T. SA, związanymi z posadowieniem infrastruktury elektroenergetycznej. Zatem informacje te są potrzebne skarżącym do przygotowania się do przyszłego postępowania sądowego przeciwko spółce. Podniesiono, że udostępnienie informacji, której domagają się skarżący, może zagrażać interesom spółki, co jednocześnie uzasadnia uznanie tego typu informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa, a zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę na bezczynność zwrócił uwagę, że podstawową kwestią, która wymagała wyjaśnienia było ustalenie, czy podmiot, do którego skierowano wniosek o udzielenie informacji, to jest T. SA Oddział w W., jest podmiotem zdolnym w znaczeniu prawnym do skutecznego rozpatrzenia sprawy. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wr 8/13 wskazano, że ze statutu T. SA oraz regulaminu organizacyjnego wymienionego podmiotu wynika, że T. SA jest spółką akcyjną z siedzibą w K., do której stosuje się przepisy k.s.h. W zakresie swojej działalności spółka może otwierać i prowadzić oddziały, zakłady, biura, przedstawicielstwa i inne jednostki. Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że nabycie osobowości prawnej przez spółkę akcyjną następuje, w świetle art. 12 k.s.h. z chwilą wpisania do rejestru, tzn. Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Handlowego. Żaden z przepisów Kodeksu spółek handlowych nie przyznaje natomiast osobowości prawnej, jak też zdolności sądowej oddziałowi spółki akcyjnej mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i to bez względu na zakres ich samodzielności organizacyjnej czy finansowej. Wskazana regulacja Kodeksu spółek handlowych odnosi się przede wszystkim do unormowania kwestii osobowości (samodzielności) jednostki w sferze stosunków cywilnoprawnych (gospodarczych), nie wykluczając jednak możliwości statutowego delegowania kompetencji do załatwiania określonych spraw na szczeblu oddziału spółki. Takimi sprawami mogą być m. in. sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej. Z takim przekazaniem (delegowaniem) kompetencji łączyłaby się ewentualna kwestia uznania wewnętrznej jednostki organizacyjnej osoby prawnej za organ administracyjny w znaczeniu funkcjonalnym, właściwy do podejmowania aktów i czynności w stosunku do osób mających podmiotowość administracyjnoprawną. Organ taki, w przypadku złożenia skargi do sądu administracyjnego staje się stroną przeciwną skarżącemu (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 85). W świetle treści art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądową ma osoba prawna, która dokonuje czynności procesowych przez organy uprawnione do działania w jej imieniu, natomiast w myśl art. 25 § 3 p.p.s.a., zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. O tym, że przekazanie określonej części podmiotowości spółki na rzecz jej jednostek organizacyjnych jest możliwe świadczy postanowienie § 31 ust. 1 statutu spółki, zgodnie z którym: oddziały spółki mogą otrzymać status pracodawcy na podstawie uchwały zarządu. W świetle powyższego, zdaniem Sądu I instancji, status odrębnego pracodawcy w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy przyznano m. in. Oddziałowi Spółki w W. (§ 7 ust. 8 pkt 5 regulaminu organizacyjnego Spółki). Ponadto analiza statutu i regulaminu organizacyjnego spółki wskazuje, że poza sprawami z zakresu prawa pracy takie delegowanie kompetencji we wskazanym obszarze nie nastąpiło. Potwierdza to postanowienie § 23 statutu spółki, w którym stanowi się, że zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją we wszystkich czynnościach sądowych i pozasądowych, oraz § 5 ust. 1 regulaminu organizacyjnego, zgodnie z którym zarządzanie spółką należy do kompetencji zarządu. Oznacza to, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że w świetle powołanych regulacji łączących kompetencje do zarządzania sprawami spółki (w czym mieści się także prowadzenie postępowania w sprawie udostępnienia dotyczących jej informacji) ze strukturą spółki jako całością, a nie z jej wewnętrznymi jednostkami organizacyjnymi oraz wobec braku w przepisach statutowych postanowień delegujących te kompetencje lub określoną ich część na oddziały wchodzące w skład spółki, brak jest podstaw do kreowania podmiotowości jej wewnętrznych jednostek organizacyjnych w zakresie prowadzenia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Potwierdza to pośrednio treść § 26 ust. 1 regulaminu spółki, który stanowi, że upoważnionymi do udzielania informacji (...) z zakresu działalności spółki (...) są członkowie zarządu i rzecznik prasowy. Brak jest w konsekwencji podstaw do kreowania przymiotu zdolności sądowej oddziału spółki. W szczególności nie może być ona wywodzona z faktu przyznania oddziałowi spółki w W. podmiotowości w sferze z zakresu prawa pracy, z której wynika wyłącznie zdolność sądowa i procesowa w sprawach z zakresu prawa pracy powiązana z podmiotowością w sferze czynności odnoszących się do zatrudniania i zwalniania pracowników oraz podejmowania innych czynności dotyczących stosunku pracy. W tak ujętym obszarze nie mieści się podejmowanie aktów z zakresu informacji publicznej, stanowiące domenę prawa publicznego (administracyjnego). Tylko spółka akcyjna, jeżeli wykonuje zadania publiczne, mogłaby być stroną postępowania ze skargi na bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli K. M., D. M. i Z. M., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego brak zastosowania w sprawie. W oparciu o te zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi oraz orzeczenie zwrotu skarżącym wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w oparciu o art. 189 i art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.; 2) o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. od spółki solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania wg norm przepisanych, z wyszczególnieniem kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarga powinna zostać odrzucona z powodu braku zdolności sądowej oddziału spółki na podstawie przepis art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., a skarżącym powinien zostać zwrócony wpis od skargi w kwocie 100 zł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. SA Oddział w W. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podnosząc że tylko spółka akcyjna T. SA może być stroną postępowania ze skargi na bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej, nie zaś jej oddział nieposiadający zdolności sądowej i procesowej w przedmiotowej sprawie. Ustalenia te zostały jednak dokonane przez Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, bowiem w ocenie Sądu fakt ten nie był ewidentny i wymagał przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. Dlatego też zasadne jest oddalenie skargi w wyroku, nie zaś, jak twierdzi strona skarżąca jej odrzucenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), cytowaną dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 58 § 1 pkt. 5 p.p.s.a. oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie. Zarzut ten jest w pełni uzasadniony. Zauważyć należy, że skargę na bezczynność organu, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny może rozpatrywać wtedy, gdy wszystkie strony postępowania sądowego mają zdolność sądową. W przeciwnym razie Sąd odrzuca skargę zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Tak sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjął , że Oddział T. SA w W. nie ma zdolności sądowej. Abstrahując od rozważań Sądu I instancji na temat zdolności sądowej oddziałów T. SA, gdyż nie objęto ich skargą kasacyjną, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zajęcie stanowiska w tej kwestii, stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wobec poczynionych ustaleń obowiązany był skargę na bezczynność T. SA Oddział w W. odrzucić. Stosownie natomiast do treści art. 189 p.p.s.a., jeżeli skarga ulegała odrzuceniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę. Z mocy wyraźnego uregulowania, uchylenie orzeczenia w trybie art. 189 p.p.s.a. następuje w formie postanowienia. Dotyczy to także sytuacji, gdy uchyleniu podlega wyrok. Zgodnie z wykładnią gramatyczną, przepis art. 189 p.p.s.a. powinien mieć zastosowanie w tych sytuacjach, kiedy droga do wydania wyroku była zamknięta, gdyż istniały przesłanki z art. 58 p.p.s.a. W przepisie art. 189 p.p.s.a. znajduje się sformułowanie: "jeżeli skarga ulegała odrzuceniu". Wskazuje to, że przepis ten odsyła do przypadków, w których już na etapie wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego istniała podstawa do odrzucenia skargi, natomiast sąd ten, pomimo obowiązku wynikającego z art. 58 § 1 p.p.s.a., skargi nie odrzucił. Konsekwencją odrzucenia skargi jest zwrot wpisu sądowego zgodnie z art. 232 §1 pkt.1 p.p.s.a. Skoro Sąd I instancji nie odrzucił skargi to nie dokonał zwrotu wpisu czym naruszył art. 232 § 1 pkt.1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Z powyższych względów uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę na podstawie art. 189 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.