I FZ 239/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Arkadiusz Cudak po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 98/13 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 12 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. i za wrzesień 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 98/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przywrócił termin do wniesienia skargi E. A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 12 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. i za wrzesień 2008 r. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji podał, że w piśmie z 11 lutego 2013 r. pełnomocnik E. A. M. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. We wniosku podniesiono m.in., że skarżąca nie otrzymała żadnych powiadomień o awizowaniu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Żadne z nich nie zostało umieszczone w skrzynce oddawczej, co częściowo wynika z treści adnotacji. Awizo z 14 grudnia 2012 r. miało być pozostawione na drzwiach mieszkania skarżącej. Z pisma nie wynika zaś, w jakim miejscu miało być pozostawione awizo z 21 grudnia 2012 r. Strona przedłożyła kopię zawiadomienia o załatwieniu reklamacji usług Poczty Polskiej. Z pisma tego wynika, że listonosz pozostawił zawiadomienie o próbie doręczenia w drzwiach mieszkania skarżącej, z pominięciem oddawczej skrzynki pocztowej. Pełnomocnik zwrócił również uwagę na niewyczerpanie trybu z art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. dalej: "O.p.") - nie były podejmowane próby doręczenia sąsiadom. Pełnomocnik wskazał ponadto, że o fakcie wydania decyzji przez organ odwoławczy dowiedział się wraz ze skarżącą 5 lutego 2013 r., kiedy to udał się do siedziby organu celem zapoznania się z aktami sprawy. Wizyta w siedzibie organu była efektem doręczenia skarżącej w tym samym dniu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że z okoliczności przedstawionych we wniosku wynika, iż został on złożony w terminie. Dokonano ponadto czynności w postaci złożenia skargi. W ocenie sądu argumentacja strony skarżącej wskazuje również na brak jej winy w uchybieniu terminu i daje podstawę do jego przywrócenia. Świadczą o tym twierdzenia o nie otrzymaniu żadnego z dwóch zawiadomień o awizowaniu przez Pocztę Polską przesyłki listowej zawierającej zaskarżoną decyzję. Na tę okoliczność strona zareklamowała u operatora pocztowego usługę doręczenia. Następnie sąd powołał się na art. 150 § 2 O.p., i uznał, że skoro skarżąca wskazuje, że posiada skrzynkę oddawczą, to mogła oczekiwać, że wszelka korespondencja do niej kierowana zostanie tam pozostawiona w razie nieobecności w miejscu zamieszkania jej i domowników. Sąd uznał zatem za wystarczająco uprawdopodobnione, że niedochowanie terminu do złożenia skargi było przez stronę niezawinione. W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej zarzucił naruszenie art. 86 § 1 oraz 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") poprzez przyjęcie, że argumentacja strony skarżącej wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu i daje podstawę do jego przywrócenia. Zdaniem organu przywrócenie terminu na podstawie twierdzeń strony prowadzi do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (chociaż nie wiadomo czy skrzynka w ogóle była), a w żadnym innym miejscu nie spodziewa się korespondencji. Podniesiono ponadto, że sąd nie rozstrzygnął niezbędnej w niniejszym postępowaniu kwestii, czy sporne zastępcze doręczenie kierowane na adres strony jest skuteczne. Niezbędne bowiem dla przywrócenia terminu jest stwierdzenie, że termin ten rozpoczął swój bieg - decyzje zostały skutecznie doręczone. Takiego zaś stwierdzenia w skarżonym rozstrzygnięciu sąd nie zawarł. W odpowiedzi na powyższe strona, nie zmieniając dotychczasowego stanowiska w sprawie wniosła o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.), które wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostaną łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Ocena braku winy została pozostawiona do uznania sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2013, sygn. akt II GZ 107/13 dostępne: CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiódł, że argumentacja strony skarżącej wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu i daje podstawę do jego przywrócenia. Z akt wynika, że w niniejszej sprawie listonosz pozostawił zawiadomienie o próbie doręczenia w drzwiach mieszkania skarżącej, z pominięciem oddawczej skrzynki pocztowej. W związku z nieotrzymaniem zawiadomień o próbie doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję strona wniosła reklamację. Skarżąca dołączyła do akt sprawy kopię zawiadomienia z 5 marca 2013 r. o załatwieniu reklamacji usług Poczty Polskiej, z której wynika, że listonosz po podjęciu próby doręczenia i stwierdzeniu nieobecności domowników sporządził zawiadomienie, które pozostawił w drzwiach domu. Mając na uwadze treść powołanego przez sąd przepisu art. 150 § 2 O.p., zgodnie z którym zawiadomienie o pozostawaniu pisma u operatora pocztowego umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata [...], za słuszne należy uznać stwierdzenie sądu, że skoro skarżąca wskazuje, że posiada skrzynkę oddawczą to mogła oczekiwać, że wszelka korespondencja do niej kierowana zostanie tam pozostawiona w razie nieobecności w miejscu zamieszkania jej i domowników. Zdaniem sądu odwoławczego fakty przedstawione w sprawie wskazują na to, że strona uwiarygodniła swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. W świetle powyższego, wywody zawarte w zażaleniu należy uznać za nieuzasadnione. Z przedstawionych wyżej okoliczności jednoznacznie wynika, że w niniejszej sprawie oświadczenie strony zostało potwierdzone przez pracownika poczty. Ponadto nie ma żadnych uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, że skarżąca nie posiada lub nie posiadała skrzynki oddawczej. Odnosząc się do pozostałych kwestii podnoszonych w zażaleniu sąd odwoławczy zauważa, że strona nie kwestionuje tego, że termin rozpoczął swój bieg - decyzje zostały doręczone skutecznie. Strona, powołując się na przepisy o doręczeniu wskazuje jedynie brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności, nie neguje uchybienia terminowi i podaje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Jak zauważył sam wnoszący zażalenie niezbędne dla przywrócenia terminu jest stwierdzenie, że termin ten rozpoczął swój bieg. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze się nie rozpoczął (por. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FZ 21/12 dostępne: CBOIS). Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jasno wynika, że sąd musiał takie stwierdzenie podjąć uznając, że niedochowanie terminu było przez stronę niezawinione i orzekając w oparciu o przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.