I SA/Rz 171/13
WyrokWSA w Rzeszowie2013-04-16
Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Kazimierz Włoch, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, nie badając kwestii przedawnienia tych należności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ organ nie zbadał, czy niektóre należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. Kwestia przedawnienia jest badana z urzędu i ma znaczenie dla możliwości umorzenia zobowiązania. Organ powinien zastosować przepisy dotyczące przedawnienia, w tym te zmienione ustawą z 2011 roku, które skróciły termin przedawnienia do 5 lat.Stan faktyczny
J. Ż. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności ani inne przesłanki umorzenia, a także że wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji, w której brak umorzenia spowodowałby drastyczne pogorszenie się sytuacji materialnej rodziny. ZUS nie zbadał kwestii przedawnienia składek. J. Ż. zaskarżył decyzję ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, podnosząc m.in. absurdalność oceny jego sytuacji finansowej i zdrowotnej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2012 r. Orzeczono, że decyzje te nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Kazimierz Włoch /spr./ SO del. Jarosław Szaro Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2013r. nr [....] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2012r. nr [....], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
I SA/Rz 171/13
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS lub Zakład) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].11.2012 r., nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, powstałych w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą.
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej w skrócie: u.s.u.s.).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że J.Ż., w piśmie z dnia 28.09.2012 r. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek:
- na ubezpieczenie społeczne za okres: od 06.2008 r. do 05.2010 r.,
- na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 11.1999r., 05.2000r., od 10.2000r. do 02.2001r., od 04.2001r. do 11.2001r., od 02.2002r. do 11.2002r., od 01.2003r. do 03.2006r., 05.2006r., od 07.2006r. do 05.2007r., 07.2007r.,
- na Fundusz Pracy za okres: od 01.2008r. do 05.2010 r.
W toku prowadzonego postępowania ZUS ustalił, że wnioskodawca do 13.11.2011 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie: sprzedaż detaliczna, prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami. Działalność ta została zawieszona w dniu 14.11.2011 r. Z zeznań podatkowych PIT-32 za 1999 r. oraz PIT-36 za lata 2000 – 2011 r. wynika, że wnioskodawca uzyskiwał dochody w przedziale od 270,96 zł do 12 688,68 zł. W latach 2001 – 2002 i 2004 wnioskodawca uzyskał stratę. W analizowanym okresie J.Ż. deklarował również przychód i dochód z emerytur-rent oraz innych świadczeń krajowych. Według stanu na dzień 24.09.2012 r. wnioskodawca posiadał zaległość podatkową z tytułu podatku VAT w kwocie 5.016,20 zł, której spłata została rozłożona na raty.
Z oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej wynika, że J.Ż. nie posiada majątku ruchomego oraz nieruchomości. Zamieszkuje w mieszkaniu małżonki M.Ż., z którą w dniu 19.02.1998 r. zawarł umowę o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej.
W stosunku do wnioskodawcy wdrożono postępowanie egzekucyjne, dotyczące dochodzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od 01.2008r. do 05.2010r. oraz 08.2011 r. poprzez zajęcie świadczenia rentowego, które na dzień wydania decyzji z dnia 22.11.2012 r. było skutecznie realizowane. W związku z powyższym wykluczono wystąpienie u wnioskodawcy całkowitej nieściągalności.
Analizując wystąpienie ważnego interesu podatnika ZUS wskazał, że z pobieranego przez wnioskodawcę świadczenia emerytalnego w wysokości miesięcznej 699,99 zł brutto, potrącana jest kwota 174,99 zł na poczet zajęcia egzekucyjnego. Kwota wypłacana wnioskodawcy wynosi 437,00 zł netto. J.Ż. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M.Ż., która pobiera emeryturę w wysokości 1 461,30 zł brutto tj. 1 226,78 zł netto miesięcznie. Nieudokumentowane wydatki stałe, związane z utrzymaniem wynoszą: z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, energia, gaz) około 500,00 - 600,00 zł natomiast koszty związane z leczeniem to wydatek rzędu około 200,00 - 270,00 zł. Zatem suma nieudokumentowanych wydatków wynosi około 785,00 zł miesięczne. Dochód rodziny wynosi 2 161,29 zł brutto -1 663,78 zł netto. Po odliczeniu ww. wydatków, które nie uwzględniają rat płatności zaległości podatkowej wobec Urzędu Skarbowego, wydatków na żywność i środki czystości, rodzinie pozostaje do dyspozycji kwota około 878,78 zł netto miesięcznie. Organ stwierdził, że miesięczne dochody rodziny wnioskodawcy pokrywają miesięczne zestawienie wydatków mieszkaniowych oraz wydatków związanych z leczeniem. Wskazano także, iż z karty informacyjnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. wynika, że kwota stałych wydatków jest wyższa o 395 zł w porównaniu do wielkości podanej przez skarżącego, co wskazuje na brak wiarygodności zeznań wnioskodawcy w tym zakresie.
ZUS, przytaczając kwoty zaległości z tytułu nieopłaconych składek ocenił, że wnioskodawca nie posiada możliwości jednorazowej spłaty należności lecz istnieje możliwość spłaty w układzie ratalnym. Skoro J.Ż. podjął się dobrowolnej spłaty zaległości podatkowej w kwocie 5016, 20 zł, mimo prowadzonej egzekucji ze świadczenia rentowego w wysokości 174,99 zł miesięcznie, należy stwierdzić, że spłata przedmiotowych należności w układzie ratalnym nie pogorszy sytuacji finansowej wnioskodawcy.
W dalszej kolejności ZUS odniósł się do spełnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne tj. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Stwierdzono, że wnioskodawca posiada orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 26.09.2012 r., stwierdzające częściową niezdolność do pracy na okres do 31.10.2015 r. Ze zgromadzonej dokumentacji medycznej wynika, że u wnioskodawcy rozpoznano następujące schorzenia: stan po wszczepieniu sztucznej zastawki mitralnej w 1997 r., miażdżyca tętnic dogłowowych i obwodowych, miażdżyca zarostowa tętnic kończyn dolnych, nadciśnienie tętnicze, zmniejszona tolerancja glukozy. Wskazano, że problemy zdrowotne oraz ustalona okresowo częściowa niezdolność do pracy nie wyłączają wnioskodawcy z aktywności zawodowej zwłaszcza, że pomimo wcześniej ustalonych uprawnień do świadczenia rentowego z powodu orzeczonej niezdolności do pracy, J.Ż. wykonywał pozarolniczą działalność gospodarczą do dnia 13.11.2011 r. Okoliczności dotyczące ciężkiej sytuacji finansowej rodziny oraz sytuacji zdrowotnej nie są trwałe lub wyjątkowe, dlatego nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do podjęcia pozytywnej decyzji.
Mając na względzie powyższe, ZUS opisaną wyżej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:
- ubezpieczenie społeczne - za okres: od 06.2008r. do 05.2010r. w łącznej kwocie 16 730,26 zł; w tym z tytułu składek: 11 968,26 zł i odsetek naliczonych na dzień 02.10.2012r. zgodnie z wpływem wniosku - 4 762,00 zł,
- ubezpieczenie zdrowotne - za okres: 11.1999r., 05.2000r., od 10.2000r. do 02.2001r., od 04.2001r. do 11.2001r., od 02.2002r. do 11.2002r., od 01.2003r. do 03.2006r., 05.2006r., od 07.2006r. do 05.2007r., 07.2007r. w łącznej kwocie 17 979,10 zł, w tym z tytułu: składek: 8 926,10 zł i odsetek, naliczonych na dzień 02.10.2012r., zgodnie z wpływem wniosku - 9 053,00 zł,
- Fundusz Pracy za okres: od 01.2008r. do 05.2010r. w łącznej kwocie 1 861,29zł, w tym z tytułu: składek: 1307,29 zł i odsetek naliczonych na dzień 02.10.2012r., zgodnie z wpływem wniosku - 554,00 zł.
Nie zgadzając się z przyjętym przez organ stanowiskiem, J.Ż. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że w latach: 1999 – 2011 prowadził działalność gospodarczą, polegającą na handlu obwoźnym odzieżą i materiałami BHP. Nie wiedział jednak, że od 2008 r. weszła w życie ustawa, zobowiązująca rencistów do pełnej opłaty składek na ubezpieczenie społeczne, dlatego też do maja 2010 r. nie wywiązywał się z tego obowiązku. W związku z egzekucją ww. należności zlicytowano samochód osobowy, służący wnioskodawcy do pracy. J.Ż. wskazał, że był zmuszony do zawieszenia działalności gospodarczej w listopadzie 2011 r. Do sierpnia 2012 r. kwota 3026,89 zł została ściągnięta w wyniku zajęcia świadczenia rentowego natomiast zaległość w wysokości 6482,64 zł wpłacono poprzez Urząd Skarbowy.
W ocenie wnioskodawcy, spełnia on przesłanki umorzenia, określone w art. 28 u.s.u.s. Dalsze egzekwowanie należności uniemożliwi bowiem zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Wnioskodawca podniósł, że po opłaceniu wszystkich wydatków w postaci opłat i kosztów leczenia, kwota przeznaczona na codzienne utrzymanie dwóch osób wynosi 510 zł. Ponadto organ wydający decyzję nie wziął pod uwagę, że wnioskodawca posiada dodatkowe zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego. J.Ż. podkreślił, że cierpi na chorobę wieńcową, cukrzycę i nadciśnienie tętnicze. W związku z powyższym podniósł, że nie jest w stanie spłacić zobowiązań w wysokości 25226,18 zł, łącznie z należnymi odsetkami.
ZUS nie przychylił się do zarzutów podniesionych w ww. wniosku i decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji przyznano, że wnioskodawca nie posiada majątku ruchomego oraz nieruchomości, jednak pobiera świadczenie rentowe, z którego również można egzekwować należności.
Organ naprowadził, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowych opłat (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Wyliczenie zawarte w tym przepisie stanowi zamknięty katalog. Jednak, nawet gdy nastąpi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący rozstrzygnięcie ma tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek a nie prawny obowiązek. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność przedmiotowych należności w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., co powoduje konieczność wydania decyzji o odmowie umorzenia przedmiotowych należności.
Odnosząc się do kwestii wydatków na codzienne utrzymanie ZUS wyjaśnił, że ujawniony miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy w wysokości 2 161,29 zł brutto -1 663,78 zł netto (obejmujący sumę otrzymywanej przez wnioskodawcę renty - 437,00 zł netto oraz emerytury małżonki w wysokości 1 226,78 zł), pokrywa miesięczne zestawienie wydatków mieszkaniowych oraz wydatków związanych z leczeniem. Po odliczeniu ww. wydatków, wnioskodawcy pozostaje do dyspozycji kwota ok. 513,78 zł miesięcznie.
Ponadto, użyte w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pojęcie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, należy rozumieć jako niezbędne minimum a nie poziom uśredniony. Przepis ten wymaga od dłużnika wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Analizując sytuację majątkową i możliwości płatnicze wnioskodawcy Zakład wskazał, że J.Ż. podjął się dobrowolnej spłaty zaległości podatkowej w ogólnej wysokości 5 016,20 zł w układzie ratalnym wobec Urzędu Skarbowego. Wnioskodawca w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym ten fakt pominął. Organ stwierdził, że posiadanie bądź spłata zobowiązań wobec innych wierzycieli rzutuje na możliwości płatnicze wnioskodawcy, nie jest jednak przesłanką przemawiającą za umorzeniem należności z tytułu składek.
Ponadto, dane dotyczące ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków, zawarte w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej w stosunku do zawartych w karcie informacyjnej Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. są rozbieżne i nie mogą być uznane za wiarygodne.
W związku z powyższym uznano, że J.Ż. nie znajduje się w sytuacji, w której brak umorzenia należności spowoduje drastyczne pogorszenie się sytuacji materialnej rodziny. Mimo, że realizowana na bieżąco egzekucja zaległości ze świadczenia rentowego wpływa na obniżenie dochodu, nie daje jednak wystarczającej podstawy aby zobowiązanie umorzyć.
Organ podniósł, że przy wydaniu decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek, należy rozważyć czy nie nastąpiłoby to w sprzeczności z interesem społecznym, zaś interes społeczny to obowiązek organu do działania uwzględniającego interes funduszy ubezpieczeniowych.
Powyższą decyzję JŻ, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze podtrzymał twierdzenia zawarte we wniosku z dnia 05.12.2012 r. a także wskazał, że podziela w całości argumentację uzasadnienia do wyroku tut. Sądu, wydanego w sprawie dotyczącej jego należności za okres od sierpnia do listopada 2011 r. W ocenie skarżącego, twierdzenie ZUS, iż dwie osoby są wstanie przeżyć za ok. 500 zł miesięcznie jest absurdalne. Skarżący nie zgodził się także z uznaniem, że spłata przedmiotowych należności nie zagraża bytowi jego rodziny. J.Ż. powołał się także na okoliczność, iż cierpi na liczne i poważne choroby. W reasumpcji domagał się doprowadzenia do zmiany stanowiska ZUS w stosunku do jego osoby.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie z przyczyn zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn, niż te które zostały w niej wskazane.
Z uwagi, że niektóre należności z tytułu składek dotyczą w szczególności niektórych miesięcy z roku 1999, 2000 i 2001, organ powinien był zbadać czy nie nastąpiło przedawnienie zaległości. Powyższą okoliczność Sąd obowiązany jest badać z urzędu niezależnie od granic skargi.
Badanie czy nie nastąpiło przedawnienie zaległości składkowych ma znaczenie również i w niniejszej sprawie. Umorzenie bowiem zaległości z tytułu składek może dotyczyć jedynie stosunku zobowiązaniowego, który istnieje w momencie podejmowania decyzji w sprawie. Bezprzedmiotowe jest postępowanie o umorzenie, jeżeli zobowiązanie wygasło i nie istnieje zaległość (tak w wyroku z dnia 18 X 1990r. SA/Kr 878/90 i wyroku z dnia 22 grudnia 1993r. sygn. akt III SA/367/93. Gdyby więc dług dotyczący składek przynajmniej za pewien okres przestał istnieć, ponieważ zobowiązanie wygasło z powodu przedawnienia, należałoby postępowanie w tej części - odnośnie umorzenia składek za ten okres, jako bezprzedmiotowe umorzyć na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.
Wobec czego przypomnieć należy organowi, iż zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Mocą ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074) - obowiązującej od dnia 1 stycznia 2003 r. - termin przedawnienia tych należności uległ wydłużeniu do lat 10. Zgodnie ze znowelizowanym art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (z zastrzeżeniem nie mającym w sprawie zastosowania).
Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. nie zawiera przepisów przejściowych w zakresie stosowania znowelizowanego art. 24 ust. 4 powołanej ustawy do należności z tytułu składek wymagalnych i nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. Oznacza to, iż do oceny przedawnienia takich należności należy stosować przepisy w brzmieniu znowelizowanym, stosowanie przepisów dotychczasowych wymagałoby bowiem wyraźnego ustawowego odesłania.
Dopuszczalność wydłużania terminu przedawnienia wielokrotnie była przedmiotem analizy Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. (sygn. akt I UK 37/07, OSNP 2008, Nr 17-18, poz. 266) Sąd Najwyższy zauważył że "prawo zmiany terminów przedawnienia jest, więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego". Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w wyroku z dnia 12 listopada 2007 r., sygn. akt I UK 147/07 (LEX nr 359577), w którym stwierdził, że "przepis art. 24 ust. 4 w nowym brzmieniu ma zastosowanie do tych tylko należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem jego wejścia w życie, które nie były przedawnione (tu: z powodu upływu pięcioletniego terminu przedawnienia) w dniu 1 stycznia 2003 r.". Natomiast Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 17) stwierdził, iż "do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw". Z kolei w uchwale z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 16), Sąd Najwyższy również uznał, że "dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych". Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 547/08, z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 651/08, z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 835/08 z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09, z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 20/09, z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1073/09 zajął jednolite stanowisko, iż do instytucji przedawnienia należy stosować przepisy nowe.
Konsekwencją przyjęcia wskazanego stanowiska jest stwierdzenie, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia.
Organ powinien jeszcze mieć na względzie, że ustawą z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców zmieniono ustawę z dnia 13 X 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w szczególności art. 24 ust. 4 otrzymał brzmienie z mocą obowiązującą od dnia 1 I 2012r.: Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagane z zastrzeżeniem ust. 5-6.
Natomiast art. 27 ust. 1 wyżej cyt. ustawy z dnia 16 września 2011r. stanowi, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 I 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczął się od dnia 1 I 2012r.
Zaś art. 27 ust. 2 tejże ustawy stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 I 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
Natomiast art. 27 ust. 3 tejże ustawy stanowi, że przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do:
1) nadpłaconych lub nienależnie opłaconych składek, o których mowa w art. 41b ust. 11 ustawy wymienionej w art. 2,
2) nienależnie opłaconych składek, o których mowa w art. 24 ust. 69 ustawy wymienionej w art. 11.
Z uwagi więc, iż organ nie wyjaśnił czy i które należności uległy przedawnieniu, powyższe naruszenie prawa procesowego skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, przy zastosowaniu art. 135 ppsa.
W oparciu o art. 152 ppsa orzeczono, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło