I SA/Gd 164/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi W. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2012 r. Sygn. akt [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w sprawie podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za 2012 rok oddala skargę. Wójt Gminy decyzją z dnia 14 lutego 2012 r. ustalił W. Ż i A. Ż. łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym, leśnym oraz od nieruchomości za rok 2012 w wysokości 97 876,00 zł. W. Ż wniósł odwołanie od ww. decyzji zaskarżając ją w części dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości w łącznej kwocie 97.550 zł oraz wnoszę o uchylenie powyższej decyzji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Wójtowi Gminy do ponownego rozpoznania. W ocenie odwołującego pobór od przedmiotowej nieruchomości według stawek podatku jak dla terenów komunikacyjnych jest nieuzasadniony. Nieruchomość należąca A. i W. Ż stanowi w istocie w całości grunt rolny oraz leśny i żadna z jej części nie pełni funkcji terenów komunikacyjnych ani nie są one zabudowane. Nieruchomość powyższa jest po części byłym lotniskiem wojskowym ale obecnie nie pełni roli terenu komunikacyjnego nie jest zabudowana ani zurbanizowana, zatem obecne zapisy w ewidencji gruntów dotycząc tej nieruchomości są błędne i nie uwzględniają rzeczywistego stanu rzecz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 grudnia 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2010 r. Nr 193 poz. 1287 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W myśl powołanego przepisu o opodatkowaniu nieruchomości decyduje sposób zakwalifikowania nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego dla opodatkowania nie ma decydującego znaczenia fakt wykorzystywania nieruchomości lub dane wynikające z księgi wieczystej mające charakter informacyjny, lecz dane zawarte w ewidencji (wyrok NSA z dnia 12.2. 2009 r., sygn. akt. II FSK 1586/2007, LexPolonica nr 2015984). W związku z powyższym, punktem wyjścia dla organów podatkowych powinny być ustalenia wynikające przede wszystkim z ewidencji gruntów i budynków, których dane zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne winny stanowić podstawę wymiaru podatków. Z wypisów z ewidencji gruntów znajdujących się w aktach wynika, iż W. Ż wraz z żoną A. Ż. są współwłaścicielami na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej wskazanych w uzasadnieniu decyzji działek. Łączna powierzchnia gruntów oznaczonych jako Ti wynosi 19 5641 ha. Natomiast działki: nr [...] o pow 4.77 ha, nr [...] o pow. 1.12 ha znajdują się we współużytkowaniu wieczystym małżonków Ż. Z informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej przez podatnika w dniu 29 marca 2006 r. wynika, że podatnik zadeklarował, iż jest właścicielem gruntów pozostałych o pow. 215.201 m2 oraz budynków pozostałych o kondygnacji powyżej 2,2 m o pow. użytkowej 160 m2. Natomiast w informacji w sprawie podatku rolnego z dnia 29 marca 2006 r. podatnik zadeklarował, iż jest właścicielem użytków klasy: V gruntów ornych o powierzchni 0,4988 ha, V użytków zielonych o powierzchni 1.2567 ha, VI użytków zielonych o powierzchni 13.9264 ha, VI gruntów zadrzewionych i zakrzewionych o powierzchni 1.8272 ha oraz nieużytków o powierzchni 0.2039 ha. Natomiast w informacji w sprawie podatku leśnego podatnik wskazał, iż jest właścicielem lasów pozostałych o powierzchni 53.8937ha. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są tereny komunikacyjne oznaczone w ewidencji gruntów jako - Ti. W decyzji Wójta Gminy w/w tereny zostały zakwalifikowane jako grunty pozostałe i naliczono od nich podatek w stawce: 0,43 zł za 1 m2 gruntu. Organ pierwszej instancji podaną w deklaracji przez podatnika powierzchnię gruntów pozostałych (215.201 m2) rozbił na: grunty pozostałe - tereny komunikacyjne Ti o powierzchni 195.641,00 m2 (stawka podatku 0,43 zł/m2) grunty zabudowane i zurbanizowane o powierzchni 19.560,00 m2 (stawka podatku 0,33 zł/m2). Jak wynika z Uchwały nr XII89/l1 Rady Gminy z dnia 28 listopada 2011 roku w sprawie podatku od nieruchomości wysokość stawek podatku od nieruchomości wynosi rocznie od gruntów pozostałych- terenów różnych Tr oraz innych terenów komunikacyjnych - Ti (według ewidencji gruntów) - 0,43 zł ( § 1 ust. 1 c) ppkt. drugi pkt.1 uchwały). W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że podatek został naliczony w prawidłowej wysokości. Organ odwoławczy wskazał również, że zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków może odbyć się poprzez złożenie stosownego wniosku do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. W. Ż wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy, 2) art. 1a ust.1 pkt.2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne zakwalifikowanie przez organy podatkowe terenów komunikacyjnych do kategorii gruntów w rozumieniu przepisu art. 1a ust.3 tejże ustawy, 3) naruszenie przepisów o postępowaniu, to jest art. 122 i art. 194 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem obowiązku ustalenia prawdy materialnej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi W. Ż podniósł, że gdy podatnik wykaże że organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany wbrew przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby zgodnie z art.122 Ordynacji podatkowej, podjąć swoje rozstrzygnięcie w oparciu o prawdę obiektywną. Nie można w szczególności przyjąć, że ze względu na formalistyczną wykładnię art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ograniczenia może doznać fundamentalna dla postępowania podatkowego zasada prawdy obiektywnej. Wynika to między innymi z możliwości przeprowadzenia na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej przeciwdowodu względem dokumentu urzędowego, jakim jest ewidencja gruntów. W przypadku sprzeczności danych w ewidencji gruntów ze stanem faktycznym, organy podatkowe nie muszą czekać na wyczerpanie środków prawnych przez podatników w postępowaniu przed organami ewidencyjnymi. Przedstawiony pogląd potwierdza również treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2012 r. II FSK 2632/10. Jak skarżący wskazywał na etapie postępowania administracyjnego, należąca do niego nieruchomość stanowi w całości grunt rolny oraz leśny i żadna z jej części nie pełni funkcji terenów komunikacyjnych ani nie jest w tym celu wykorzystywana, w związku z czym obecne zapisy w ewidencji gruntów dotyczące tej nieruchomości są błędne i nie uwzględniają rzeczywistego stanu rzeczy. Skarżący podejmował w Starostwie Powiatowym kilkakrotne próby zmiany zapisów w ewidencji należących do niego gruntów jednakże jego wniosek nie został załatwiony. Starostwo Powiatowe twierdziło, że może dokonać takiej zmiany tylko na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego dla tego obszaru nie było. Niezależnie od powyższego, organy podatkowe pominęły, że stosownie do art. 1a ust.1 pkt.2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, tereny komunikacyjne należą do budowli, a nie do gruntów. W tym zakresie wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, m. in. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2010 r. II FSK 1105/09, w którym stwierdzono, że ewidencja gruntów i budynków może być podstawą do wymiaru i poboru podatków jedynie wtedy, gdy klasyfikuje kategorię gruntów wskazanych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. W ewidencji gruntów nie ma jednak symbolu właściwego dla gruntów stanowiących tereny komunikacyjne, w związku z czym do opodatkowania podatkiem od nieruchomości terenów komunikacyjnych, zapisy w ewidencji gruntów i budynków nie mają znaczenia. W tym stanie rzeczy wymiar przez Wójta Gminy podatku od terenów komunikacyjnych, według stawek jak od "gruntów pozostałych", był nieuzasadniony, skoro w myśl ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, tereny komunikacyjne nie mają statusu prawnego gruntów tylko status budowli. Na podstawie art.2 ust. 1 pkt.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, budowle podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości tylko wtedy gdy są zajęte na działalność gospodarczą, Taki stan rzeczy nie występuje albowiem skarżący nie jest podmiotem gospodarczym i nie wykorzystywał nieruchomości w celach gospodarczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez skarżącego nie znajduje podstaw do uwzględnienia, a zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane bez naruszenia prawa. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m.in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń. Kategoryczna treść tego przepisu nie budzi wątpliwości Sądu, wskazuje on, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji. Przy wymiarze podatku od nieruchomości dla organów podatkowych wiążące są więc zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków, a organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w tej mierze. Od tej reguły, potwierdzonej treścią art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów (por. np. wyroki NSA: z 5 listopada 2009 r. sygn. II FSK 836/08, z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 372/07, publ. w: Lex nr 490966; z dnia 12 marca 2009 r., sygn. FSK 49/08, z dnia 2 kwietnia 2009 r. II FSK 1949/07 publ. na stronie: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 usatwy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) – dalej jako "Op." i zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Podważenie tych danych bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowania prowadzonym przed właściwymi organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione, jako uprawnione do tych działań w treści przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz wydanego na jego podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez skarżącego wyroku z dnia 11.7.2012 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 2632/10 sformułował tezę, że w świetle art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) organy podatkowe, co do zasady, są zobowiązane do uwzględnienia w postępowaniu podatkowym danych zwartych w ewidencji gruntów (nawet jeżeli ustawa regulująca dany typ podatku nie odsyła explicite do prawa geodezyjnego i kartograficznego) i nie są uprawione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w tej ewidencji. Jednakże w sytuacji, gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym w trybie art. 194 § 3 O.p., że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć swoje rozstrzygnięcie w oparciu o prawdę obiektywną. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten wskazał, że "WSA w Gdańsku sporządził nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, gdyż błędnie uznał, że przedmiot opodatkowania - nieruchomość położona w G. przy ul. (...) stanowiąca działkę nr (.) - nie ma w całości charakteru nieruchomości rolnej. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pomija okoliczność przedłożenia przez Skarżących projektu klasyfikacji rolnej (operatu technicznego pomiarowo-klasyfikacyjnego) dla działki nr (...) z obrębu (...) sporządzonego przez klasyfikatora (...) oraz wydania przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia 6 lipca 1995 r., nr (...) , o zatwierdzeniu zmiany klasyfikacji ww. gruntów, wydanej na wniosek (...) (poprzednich właścicieli ww. nieruchomości) i wprowadzonej do obrotu prawnego (doręczonej) po dacie nabycia prawa własności ww. nieruchomości przez Skarżących. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji w sposób niewystarczający rozważył tę okoliczność faktyczną sprawy, na co wskazuje brak odniesienia się do niej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, pomimo tego, że w skardze do WSA w Gdańsku Skarżący podnieśli, iż dane w ewidencji gruntów nie są zgodne ze stanem rzeczywistym. Sąd pierwszej instancji powinien był zwrócić uwagę na okoliczność wskazaną w skardze, że doszło do nieprawidłowości w zaklasyfikowaniu ww. nieruchomości w ewidencji gruntów, bowiem Wydział Geodezji UM nie uwzględnił zmian pomiarów i klasyfikacji ww. nieruchomości mimo dysponowania ww. projektem klasyfikacji. Należy wskazać – zdaniem NSA - na element stanu faktycznego, który pominął Sąd pierwszej instancji, tj. okoliczność, że w dniu 23 grudnia 2008 r. ww. operat techniczny aktualizacji klasyfikacji gruntów na działce nr (...), obręb (...) położonej w Gdańsku przy ulicy (...), nr (...), został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Prezydent Miasta nie wykazał, aby przedstawiony przez strony operat techniczny był wadliwy lub został przyjęty do państwowego zasobu w wyniku błędnych ustaleń. Omawiany operat techniczny zawiera m.in. podpisany przez strony protokół z przeprowadzenia klasyfikacji gruntów (z adnotacją "protokół kontroli klasyfikacji i kontroli powierzchni faktycznie zabudowanej") wraz z mapą klasyfikacji gruntów, opisy odkrywek (określające przydatność rolniczą gleby pod uprawę, jako "kompleks pszenny dobry" oraz "kompleks zbożowo-pastewny mocny"), obliczenia powierzchni, wykaz zmian gruntowych oraz protokół kontroli technicznej. W protokole kontroli ww. operatu nie wykazano znaczących usterek lub nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby przyjęcie opracowania do zasobu. Natomiast wskazane drobne usterki nie wpłynęły na jego wartość techniczną. W związku z czym omawiany operat został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dokumenty wpisano do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 23 grudnia 2008 r. pod nr [...]. Powyższa okoliczność została udokumentowana przez Skarżących poprzez przedłożenie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kopii decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 sierpnia 2011 r. Zdaniem Sadu rozpoznającego niniejszą sprawę, stosownie do art. 194 § 3 Op. moc dowodowa dokumentów urzędowych nie jest absolutna. Przepis ten daje podstawę do przeprowadzenia przeciwdowodu w odniesieniu do domniemania wiarygodności oraz w odniesieniu do domniemania autentyczności dokumentu urzędowego. Możliwe jest więc przeprowadzenie przeciwdowodu przeciwko treści dokumentu, jeżeli w sprawie daje się sformułować zarzut przeciwko jego treści oraz przeciwko jego formie, gdy można sformułować wniosek, iż dokument nie ma cech autentyczności. W ocenie Sądu skarżący nie podważył jednak domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego jakim jest wypis z ewidencji gruntów i budynków; w aktach sprawy brak jest dowodów podważających prawdziwość zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Argument zawarty w skardze, iż skarżący podejmował próby zamiany zapisów w ewidencji gruntów będących w jego posiadaniu, ale wniosek nie został załatwiony, nie może być uznany za skuteczne podważenie mocy dowodowej dokumentu urzędowego w trybie art. 194 § 3 Op. Z tych względów Sąd uważa za niecelowe rozważnie tej okoliczności w kontekście niniejszej sprawy. Odnotować jedynie należy, że z akt sprawy nie wynikają takie okoliczności, które obligowałyby organ podatkowy do przeprowadzanie dowodu podważającego moc dowodową ewidencji gruntów i budynków, której zapisy stały się podstawą wymiaru podatków w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że przywoływana przez stronę skarżącą teza wyroku NSA z 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1105/09 nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, albowiem odnosi się do odmiennego stanu faktycznego. NSA wyjaśnił, że przypisanie ewidencji gruntów i budynków decydującej roli w zakresie stosowania wyłączenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., nie jest działaniem prawidłowym. Ewidencja ta może być bowiem podstawą do wymiaru i poboru podatków jedynie wtedy, gdy klasyfikuje kategorię gruntów wskazanych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Ustawodawca w art. 2 ust. 3 pkt 4 wyraźnie wskazał na różne kategorie przedmiotów opodatkowania - pas drogowy i drogę. W ewidencji gruntów i budynków nie ma symbolu właściwego dla gruntów stanowiących pasy drogowe i dlatego art. 21 prawa geodezyjnego i kartograficznego w tym zakresie nie może znaleźć zastosowania. Stąd też przedmiotem ustaleń powinno być istnienie na gruncie budowli drogi, gdyż jedynie w tym przypadku można mówić o gruncie jako o pasie drogowym. Ewidencja gruntów i budynków, jak wskazuje już jej nazwa, nie jest również dokumentem obejmującym budowle, w tym drogi. Są tam zawarte dane dotyczące gruntów i budynków, a nie budowli. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są niewystarczające do ustalenia, czy na danym terenie znajduje się budowla, np. droga (R. Dowgier, L. Etel, glosa do wyroku WSA w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2007 r. I SA/Ol 582/06, Finanse Komunalne 2007/3/49, Lex numer publikacji 58263 ). W ocenie Sądu wyjaśnić trzeba także, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienie z przedmiotem opodatkowania, którym są grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako tereny komunikacyjne Ti (§ 68 ust. 3 pkt 7 lit. c) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Zatem argumentacja wywodząca, że nie powinny one być opodatkowane ponieważ są to budowle a skarżący nie jest przedsiębiorcą. nie znajduje uzasadnienia i nie może osiągnąć zamierzonego przez skarżącego skutku. W ocenie Sądu definicja budowli zawarta w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. nie daje podstaw aby uznać grunt, niezależnie od jego klasyfikacji w ewidencji gruntów i budynków, jako budowlę. W kontekście powyższych uwag uznać należy, że przeprowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też, ustalony w sprawie stan faktyczny, w ocenie Sądu uznać należy za prawidłowy. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).