I FSK 1525/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-10-14
Skład orzekający: Janusz Zubrzycki, Artur Mudrecki, Bartosz Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w sytuacji, gdy majątek podatnika jest obciążony hipotekami, a jego wartość jest niższa od sumy zaległości podatkowych i obciążeń hipotecznych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej jest uzasadnione, gdy spełnione są dwie przesłanki: wystąpienie jednej z okoliczności wskazanych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej (w tym przypadku brak majątku wystarczającego na pokrycie zaległości podatkowych i obciążeń hipotecznych) oraz uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły niedobór majątku podatniczki i uprawdopodobniły obawę niewykonania zobowiązania, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego są bezzasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej B. J. D. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do grudnia 2008 r. w kwocie ponad 584 tys. zł. Organy podatkowe uznały, że istnieje obawa niewykonania zobowiązania ze względu na wysokie zaległości podatkowe, obciążenie nieruchomości hipotekami oraz niedobór majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę podatniczki. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. J. D., która zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące wartości majątku i obciążeń hipotecznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od B. J. D. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia WSA del. Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 117/13 w sprawie ze skargi B. J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 14 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. J. D. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
I FSK 1525/13
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 18 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I SA/Ol 117/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę B.D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 14 stycznia 2013 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2008 r.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. (dalej jako Naczelnik US) postanowieniem z dnia 3 października 2012r., działając na podstawie art. 239b § 1 pkt 2 oraz § 2 Ordynacji podatkowej, nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia 12 września 2012r. wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. (dalej jako Dyrektor UKS).
Decyzją tą Dyrektor UKS określił B. D. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do grudnia 2008r. w łącznej kwocie 584.143 zł należności głównej. Postanowienie z dnia 3 października 2012r. Naczelnik US wydał na wniosek Dyrektora UKS.
W jego uzasadnieniu Naczelnik US wskazał, że zachodzi uzasadniona obawa, iż należny podatek od towarów i usług, określony decyzją nieostateczną nie zostanie przez stronę zapłacony. Podstawą tej oceny był wyszczególniony przez organ zgromadzony materiał dowodowy, to jest wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. określonego ww. decyzją z dnia 12 września 2012 r., posiadane zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę, brak majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, na których można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy korzystające z pierwszeństwa zaspokojenia.
Zażalenie na to postanowienie podatniczka złożyła, działając przez pełnomocnika. Wniosła w nim o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania lub uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Utrzymując postanowienie organu I instancji w mocy, Dyrektor IS w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 stycznia 2013 r. stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka z art. 239b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i prawdopodobne jest, że zobowiązanie podatkowe określone decyzją Dyrektora UKS z dnia 12 września 2012r. nie zostanie wykonane.
Organ I instancji ustalił, że strona:
1. jest właścicielem nieruchomości gruntowych, tj.:
- działki nr 295/30, o powierzchni 1.520 m2 (grunty orne), położonej w miejscowości B., gm. S., która jest obciążona hipoteką przymusową korzystającą z pierwszeństwa zaspokojenia, ustanowioną do kwoty 171.229 zł, na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (dot. zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r.),
- działki nr 300/6 o powierzchni 1.200 m2, położonej w miejscowości B., gm. S.,
- działek nr 2/1, 2/2 i 2/6 o powierzchni 5.651 m2, zabudowanych budynkiem stacji trafo, budynkiem magazynowym oraz budynkiem administracyjno-biurowym, położonych w O. przy ul. [...], które są obciążone hipoteką umowną korzystającą z pierwszeństwa zaspokojenia, ustanowioną do kwoty 1.080.000 zł na rzecz I. S.A. Oddział w O., tytułem spłaty kredytu z terminem spłaty do dnia 22 marca 2017r.,
2. jest właścicielem rzeczy ruchomych, będących środkami trwałymi firmy o wartości początkowej w łącznej kwocie 325.755,92 zł,
3. posiadała zaległości podatkowe w łącznej kwocie, tj. 2.154.390 zł, liczone na dzień 3 października 2012r. w podatku dochodowym od osób fizycznych i w podatku od towarów i usług,
4. w złożonych zeznaniach rocznych PIT-36L wykazała dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej: - w 2009r. w wysokości 122.633,31 zł,- w 2010r. w wysokości 172.999,38 zł,- w 2011r. w wysokości 127.105,02 zł.
W toku postępowania odwoławczego organ I instancji przesłał uzupełniony materiał dowodowy, z którego wynika, że:
1. wartość nieruchomości, których strona jest właścicielem wynosi 2.942.640,87 zł, tj.:
- działki nr 295/30, o powierzchni 1.520 m2 (grunty orne) położonej w miejscowości B., gm. S. wynosi 107.008 zł, a działki nr 300/6 o powierzchni 1.200 m2, położonej w miejscowości B., gm. S. wynosi 87.156 zł - biorąc pod uwagę przeciętne ceny rynkowe,
- działek nr 2/1, 2/2 i 2/6 o powierzchni 5.651 m2, zabudowanych budynkiem stacji trafo, budynkiem magazynowym oraz budynkiem administracyjno-biurowym, położonych w O. przy ul. [...] wynosi 2.748.476,87 zł - przyjmując średnią cenę transakcji nieruchomości zabudowanych budynkami niemieszkalnymi,
2. nieruchomości, których strona jest właścicielem są obciążone na łączną kwotę 4.254.550,80 zł, tj.:
- 4 hipotekami o łącznej wartości 868.980,80 zł - dot. działki gruntu nr 295/30, położonej w miejscowości B., gm. S.,
- 2 hipotekami o łącznej wartości 1.488.372 zł - dot. działki nr 300/6 o powierzchni 1.200 m2, położonej w miejscowości B., gm. S.,
- 2 hipotekami o łącznej wartość 1.897.198 zł - dot. działek nr 2/1, 2/2 i 2/6 o łącznej powierzchni 5.651 m2, zabudowanych budynkiem stacji trafo (powierzchnia użytkowa budynku 25 m2), budynkiem magazynowym (powierzchnia użytkowa budynku 625,05 m2) oraz budynkiem administracyjno-biurowym (powierzchnia użytkowa budynku 880 m2), położonych w O. przy ul. [...],
3. strona spłaca kredyt inwestycyjny w kwocie 720.000 zł - zgodnie z harmonogramem spłaty wartość miesięcznej raty wynosi 6.000 zł (termin spłaty ostatniej raty kredytu w wysokości 12.000 zł przypada na 22 marca 2017r.),
4. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydał decyzje rozkładające na raty zapłatę zaległości podatkowych – decyzje z dnia 26 stycznia 2011r., z dnia 9 maja 2011r.n, z dnia 7 września 2011r.
Organ podał, że stan zaległości podatkowych strony na dzień 3 grudnia 2012r . łącznie wynosił 2.180.430,83 zł, tj.: - 1.288.164 zł (należność główna 861.941 zł i odsetki 426.223 zł) z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, - 892.266,83 zł (zaległość główna 594.055,83 zł i odsetki 298.211 zł) z tytułu podatku od towarów i usług.
W ocenie organu odwoławczego, z powyższych okoliczności bezspornie wynika, że biorąc pod uwagę wysokość ww. hipotek i zaległości podatkowych w łącznej kwocie 6.434.981,63 zł (4.254.550,80 zł + 2.180.430,83 zł) w porównaniu z wartością nieruchomości o łącznej wartości 2.942.640,87 zł, strona wykazuje niedobór majątku na kwotę 3.492.340,76 zł (6.434.981,63 zł - 2.942.640,87 zł). Ponadto nawet sumując wartość początkową środków trwałych (bez amortyzacji) w kwocie 325.755,92 zł i łączną wartość nieruchomości w kwocie 2.942.640,87 zł, majątek strony również nie pokryłby ww. niedoboru a jedynie zmniejszyłby go o ww. kwotę wartości początkowej ruchomości (3.268.396,79zł - 6.434.981,63 zł = - 3.166.584,84 zł).
Tym samym, zdaniem organu II instancji, podatniczka nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia.
Dodatkowo wskazano, że skarżąca w 2011r. wykazała dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej niższe niż w 2010r. o kwotę 45.894,36 zł oraz że pomimo wykazania w 2010r. dochodu wyższego niż w 2009r. o kwotę 50.366,07 zł, w latach 2010-2011 występowała z wnioskami o rozłożenie na raty swoich zobowiązań podatkowych za lata 2007-2008 (rozstrzygniętymi ww. decyzjami organu podatkowego), motywując je trudną sytuacją finansową, posiada zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości wyższej niż osiągane dochody, nieterminowo reguluje inne zobowiązania o charakterze publicznoprawnym, posiada zadłużenie inne niż podatkowe (tj. w postaci kredytu inwestycyjnego).
Organ podniósł, że decyzją z dnia 9 sierpnia 201 1r., wydaną na podstawie art. 33 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, Naczelnik US na wniosek Dyrektora UKS zabezpieczył na majątku strony przewidywane zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres od czerwca do grudnia 2008r. w łącznej kwocie 584.143 zł oraz w podatku od osób fizycznych za 2008r. w kwocie 730.313 zł, jak również przewidywane odsetki od ww. zobowiązań w łącznej kwocie 366.362 zł. Słuszność stanowiska wyrażonego w powyższej decyzji miał potwierdzić Dyrektor IS w decyzji z dnia 8 listopada 2011r., a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 16 lutego 2012r. sygn. akt I SA/Ol 18/12.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie strony organ II instancji zaakceptował nierzetelne i nieaktualne dane, będące podstawą wydania jego rozstrzygnięcia.
Skarżąca podnosiła, że o ile wartość działek położonych przy ul. [...] w O. wskazana przez organ nie odbiega zasadniczo od liczonej procentowo wartości wyliczonej przez stronę, to i tak, zgodnie z zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, wartość tej nieruchomości przyjęta dla potrzeb wyliczenia wartości majątku skarżącej, winna zostać wyliczona w oparciu o dane przez nią wskazane. Wskazano, że skarżąca posiada bowiem lepszą wiedzę niż organ odnośnie wartości posiadanych nieruchomości i w przypadku gdy wartość nieruchomości przez nią podana nie odbiega znacznie od wartości wskazanej przez organ, winna zostać zaakceptowana ta wskazana przez skarżącą.
Za niezrozumiałe natomiast uznano wyliczenie wartości pozostałych nieruchomości (położonych w B. i B.) należących do skarżącej jako nieodpowiadającej rynkowej wartości nieruchomości położonych w tym rejonie. Skarżąca podała, że wartość majątku kształtuje się na poziomie ok. 5.800.000 zł. W odniesieniu do hipotek ustanowionych na powyższych nieruchomościach podniesiono, że organ nie uwzględnił, że większość wpisów do hipotek jest już nieaktualnych, gdyż dotyczy zabezpieczenia spłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. oraz podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2007r., które to zaległości zostały przez stronę uregulowane.
W ocenie strony stosunek posiadanego majątku do zabezpieczeń hipotecznych nie pozwala więc na poczynione przez organy obu instancji ustalenie, według którego strona nie posiadała majątku, na którym można by ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, gdyż wartość nieruchomości wolna od obciążeń przekracza kilkukrotnie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. i podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008r.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podniesiono, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe oparły swoje rozstrzygnięcie na wystąpieniu przesłanki o jakiej mowa w pkt 2 art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu I instancji, organ wykazał, że zobowiązania skarżącej przewyższają wartość posiadanego przez nią majątku, a to uprawdopodobnia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Sąd I instancji podkreślił, że mając na względzie ustalony stan faktyczny, prawidłowo wykazano zaistnienie okoliczności uprawniającej do nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła skarżąca B. D.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 przywołanej ustawy:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 239b § 1 pkt 2 oraz § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wobec strony, której majątek kilkukrotnie przewyższa jej zaległości podatkowe oraz nieuprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, a tym samym bezzasadne tolerowanie przez sąd l instancji błędu subsumcji popełnionego przez organy administracji.
2. naruszenie przepisów postępowania t]., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie skargi w całości w wyniku pominięcia naruszenia przepisów postępowania podatkowego, jakiego organy podatkowe dopuściły się w toku postępowania podatkowego tj.:
• zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych wynikającej z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak dbałości o wyjaśnienie wszelkich faktycznych aspektów sprawy przede wszystkim brak ustalenia rzeczywistej wartości majątku strony;
• art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak dążenia do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania w tym zakresie wszelkich istotnych dowodów i wyjaśnienia wszelkich nasuwających się w sprawie wątpliwości, a tym samym prowadzeniu postępowania w celu ustalenia prawdy wygodnej dla organu, a nie prawdy obiektywnej, które miały istotny wpływ na wynik postępowania.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sąd l instancji bezpodstawnie przyznał rację organom podatkowym akceptując nierzetelne i nieaktualne dane, które były podstawą do wydania postanowień przez organy podatkowe.
Zdaniem strony, w pierwszej kolejności, należy podważyć wartości nieruchomości będących własnością Skarżącej. Nie zgodzono się również ze stwierdzeniem Sądu I instancji, zgodnie z którym organ odwoławczy dokonał dokładnego i wyczerpującego ustalenia stanu majątkowego ponieważ ustalenia organu odwoławczego dotyczące wartości rynkowej nieruchomości w żaden sposób nie odpowiadają realnej wartości tych nieruchomości. Podniesiono następnie, że większość wpisów do hipotek jest nieaktualnych, gdyż dotyczy zabezpieczenia spłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. oraz podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2007 r., które to zaległości zostały przez Stronę uregulowane. Pozostała wartość wpisów na hipoteki to zaległości wynikające z decyzji nieostatecznych Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia 12 września 2012 r., a więc decyzji którym nadano sporny rygor natychmiastowej wykonalności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) –dalej jako P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednak z urzędu bierze pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania, określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono naruszeń przepisów prawa mogących świadczyć o nieważności postępowania sądowego, tym samym sprawa ta może być rozpoznana w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, które - zgodnie z art. 176 w związku z art. 174 powołanej ustawy - mogą dotyczyć naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Autor skargi kasacyjnej oparł ją na drugiej podstawie kasacyjnej z wymienionych w art. 174 P.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem za taki należy również potraktować – wbrew sformułowaniu zawartemu w skardze kasacyjnej – zarzut naruszenia art. 239b § 1 pkt 2 oraz § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za bezzasadne uznać należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 121 i art. 122 O. p. Dokonując oceny powyższych zarzutów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że z ich uzasadnienia niewątpliwie wynika jedynie, iż pełnomocnik skarżącej nie zgadza się z poczynionymi przez organy podatkowe i zaakceptowanymi jako prawidłowe przez Sąd I instancji ustaleniami faktycznymi, wskazując zwłaszcza na naruszenie przez organy podatkowe zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych poprzez brak ustalenia właściwej wartości majątku strony.
Sąd pierwszej instancji, wbrew temu co twierdzi autor skargi kasacyjnej, odniósł się do ustaleń organów podatkowych, przeprowadzając ich weryfikację. Wyjaśnił, dlaczego ocenił, że materiał dowodowy sprawy został zebrany i oceniony w sposób należyty. W szczególności sąd pierwszej instancji trafnie zaakceptował dokonaną przez organy podatkowe ocenę ustalonych okoliczności faktycznych, jako świadczących o realnym wartości majątku strony. Prawidłowo Sąd I instancji podkreślił, że po pierwsze - skarżąca posiada zadłużenie z tytułu zobowiązań podatkowych, po drugie - posiadane przez skarżącą nieruchomości są obciążone hipotekami.
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenie Sad wskazał, że trakcie postępowania podatkowego ustalono, iż wysokość hipotek i zaległości podatkowych w łącznej kwocie 6.434.981,63 zł w porównaniu z wartością nieruchomości o łącznej wartości 2.942.640,87 zł, daje niedobór majątku na kwotę 3.492.340,76 zł. Dodatkowo WSA zaznaczył, że organ przedstawił przesłanki faktyczne, które zadecydowały o przyjęciu określonej wartości nieruchomości. Przy ocenie wartości nieruchomości organ odwoławczy wziął pod uwagę aktualny poziom cen dla tego typu nieruchomości. Słusznie w szczególności Sąd I instancji zauważył, że nie może zaakceptować twierdzeń skarżącej, że część wpisów do hipotek jest już nieaktualnych, ponieważ zgodnie z treścią art. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U.2001.124.1361 j.t.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
W świetle powyższego należy podnieść, że ustalenia, zgodnie z którymi zobowiązania skarżącej przewyższają wartość posiadanego przez nią majątku, nie budzą najmniejszych wątpliwości.
W tym kontekście za nietrafne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące art. 239b § 1 pkt 2 oraz § 2 Ordynacji podatkowej. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności ma umożliwić organom podjęcie czynności zmierzających do wykonania obowiązku podatkowego, wynikającego z nieostatecznej jeszcze decyzji, na drodze egzekucji administracyjnej. Podatnik, w stosunku do którego wydano decyzję nieostateczną musi się zatem liczyć z tym, że może dojść, pod pewnymi warunkami, do wcześniejszego wykonania wynikającego z takiej decyzji zobowiązania podatkowego. Zgodnie z treścią art. 239 b Ordynacji podatkowej decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Natomiast przepis § 2 art. 239b stanowi, że § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe oparły swoje rozstrzygnięcie na wystąpieniu przesłanki o jakiej mowa w pkt 2 art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd, że z przywołanych regulacji wynika, iż dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek.
Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie prawa przy okazji enumeracji tych czterech okoliczności pozwalających na zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności spójnika "lub", wyrażającego zgodnie z zasadami poprawnej legislacji tzw. alternatywę rozłączną, oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy podatnika już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru. ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. Natomiast drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W kontekście tej przesłanki wskazać należy, że uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo - zmaterializowania się jej ( por. wyrok NSA z 21 września 2011r. I FSK 1313/10 ).
Odnosząc przedstawione wywody do zaskarżonego postanowienia objętego kontrolą Sądu I instancji, nie można się zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że w sprawie Sąd ten naruszył art. 239b § 1 i § 2 w zw. z art.145 §1 pkt 1 lit.c poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wobec strony, której majątek kilkukrotnie przewyższa jej zaległości podatkowe oraz nieuprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
W pełni należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że wykazanie istnienia przesłanek z § 1 art. 239b Ordynacji podatkowej nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że zobowiązanie wynikające z decyzji zostanie wykonane. Niezbędne jest jeszcze bowiem - zgodnie z § 2 art. 239b tej ustawy - wykazanie , że w konsekwencji zaistnienia co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w § 1 tego przepisu, okoliczność ta może uprawdopodabniać obawę niewykonania tego zobowiązania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreśla się przy tym, że przyjęcie w treści § 2 art. 239b O.p. pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia. W związku z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należało uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane. W świetle powyższego Sąd I instancji prawidłowo ocenił ustalenia i rozważania organu wykazujące że zobowiązania skarżącej przewyższają wartość posiadanego przez nią majątku co jednocześnie uprawdopodobnia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Sąd I instancji, badając kwestię uprawdopodobnienia, zasadnie podkreślił, że organ odwoławczy dokonał dokładnego i wyczerpującego ustalenia stanu majątkowego skarżącej, przedstawił również przesłanki faktyczne, które zadecydowały o przyjęciu wartości nieruchomości.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit c) i ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło