II OSK 2107/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z/s w Zgorzelcu na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 201/13 odrzucającego skargę [...] sp. z o.o. z/s w Zgorzelcu na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i zmiany decyzji udzielającej pozwolenia na budowę bazy pomocy drogowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 201/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i zmiany decyzji udzielającej pozwolenia na budowę bazy pomocy drogowej. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż do złożonej skargi załączono m.in. wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji skarżącej spółki jest zarząd w skład, którego wchodzi B.M.Z., a do składania oświadczeń i podpisywania w imieniu spółki uprawniony jest każdy z członków zarządu jednoosobowo. Dołączono także pełnomocnictwo upoważniające adw. K.B. do reprezentowania "[...]" sp. z o.o. przed sądami administracyjnymi, podpisane w sposób niepozwalający na identyfikację osoby udzielającej umocowanie do działania w sprawie. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 marca 2013 r. – pismem z dnia 26 marca 2013 r. – wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych przez nadesłanie 5 egzemplarzy odpisów skargi oraz złożenia do akt sprawy pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."), wyraźnie podpisanego zgodnie z nadesłanym wyciągiem z KRS. W zakreślonym terminie skarżący nadesłał wymaganą liczbę egzemplarzy odpisów skargi oraz przesłał pełnomocnictwo podpisane w sposób tożsamy jak uprzednio. Sąd I instancji przywołując treść art. 58 § 1 pkt 3 oraz § 3 p.p.s.a. stwierdził, iż wbrew prawidłowemu i jednoznacznie sformułowanemu wezwaniu, pełnomocnik strony skarżącej nie uzupełnił braku formalnego skargi przez złożenie do akt sprawy wyraźnie podpisanego i zgodnego z nadesłanym wyciągiem z KRS pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi i z tego względu skarga podlegała odrzuceniu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła [...] Sp. z o.o. z/s w Zgorzelcu reprezentowana przez radcę prawnego. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi bez bezpośredniego wezwania Strony do jej podpisania - w sytuacji gdy pełnomocnik nie przedłożył, pomimo wezwania Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego stosownego umocowania - co wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz Strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarga na decyzję administracyjną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może zostać wniesiona przez samą stronę. Strona zatem może w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi (przez jej podpisanie). Dodatkowo wskazano, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej niedokonanie tej czynności skutkuje uznaniem zaskarżonego orzeczenia za wydane przedwcześnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 art. 183 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują. Tym samym sprawa ta mogła być rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie skarga podlega odrzuceniu zgodnie z dyspozycję art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż ocena w/w warunków formalnych wniesionego przez stronę pisma należy do Przewodniczącego Wydziału lub Przewodniczącego posiedzenia. W sytuacji, gdy przy wstępnej weryfikacji pisma strony Przewodniczący uzna, że jest ono obarczone istotnym brakiem formalnym, to wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia, a obowiązkiem strony jest wykonanie tego wezwania w terminie i pod rygorem wskazanym w tym wezwaniu. W tym miejscu wskazać należy, że problem skutków dla mocodawcy z powodu czynności dokonywanych przez wadliwie ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Wobec tego za zasadny należało uznać zarzut dotyczący naruszenia przez WSA we Wrocławiu przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP. Bowiem bezspornym w niniejszej sprawie jest to, że pełnomocnik strony skarżącej składając skargę do Sądu I instancji nie dołączył do niej właściwego umocowania do działania w imieniu skarżącej, a na wezwanie Sądu I instancji do uzupełnienia braków formalnych skargi w tym zakresie przedłożył tożsame pełnomocnictwo niepozwalające na stwierdzenie czy zostało ono udzielone przez osobę uprawnioną do reprezentacji skarżącej spółki określonej w KRS. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił nadesłane pismo pod względem formalnym i wymogów określonych w powyższych przepisach. Jednakże uznanie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony zobowiązywało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Wobec niedokonania przez Sąd I instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Odmienna interpretacja jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12, oraz z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 677/12, dostępne w CBOIS, http://cbois.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie tak rygorystycznego stanowiska Sądu I instancji zamykałoby stronie prawo do sądu. Stanowiłoby to rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykanie drogi sądowej. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, stanowiłoby właśnie takie zamknięcie, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez NSA w postanowieniu z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11 "że wykładnia art. 49 § 1 p.p.s.a. dokonana przez pryzmat konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej) prowadzi do konstatacji, iż odrzucenie skargi bez bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania w określonym stanie prawnym wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.". Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było przesłanek do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzeczenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a, albowiem Sąd I instancji winien wszcząć procedurę uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez uprawnioną osobę. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 182 § 1 uchylił zaskarżone postanowienie. Brak jest natomiast podstawy prawnej do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – postanowienia.