II OSK 1327/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 528/13 w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] i decyzję Zarządu D. z dnia [...] września 2011 r. nr [...], 2. odstępuje w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 23 października 2013r., sygn. akt IV SA/Wa 528/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2013r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że Zarząd Dzielnicy Wawer m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] września 2011 r. orzekł o: 1. wymierzeniu J. N. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew rosnących na działkach ew. nr [...] położonych w rejonie ul. K. w Warszawie, wymienionych w załączniku nr 1 do tej decyzji; 2. ustaleniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej na 54.613,53 zł; 3. określeniu terminu uiszczenia opłaty na 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Po rozpatrzeniu odwołania J. N. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wysokości kary pieniężnej i ustaliło jej wysokość na 54.613,50 zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), dalej "ustawa o ochronie przyrody", w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania przez organ administracji, a nie w chwili usunięcia drzew. A zatem, mający znaczenie w sprawie art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody przewiduje wyłączenie spod obowiązku uzyskania zezwolenia usunięcia drzew w wieku nie przekraczającym 10 lat, a nie 5 lat, jak było w uprzednio obowiązującym stanie prawnym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 119, poz. 804) z dniem 20 lipca 2010 r., co jest korzystne dla odwołującego się. Organ podał, że dowód z opinii biegłego dendrologa doktora hab. J. B. jest rzetelny i spójny, określa gatunki i wiek usuniętych drzew, a więc nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z zeznań świadków ani z dodatkowej opinii biegłego. J. N. wniósł do Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zarzucając wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego poprzez: 1. oparcie ustaleń faktycznych na opinii biegłego J. B., który nie dokonał swych ustaleń samodzielnie (nie wszedł na teren działek), lecz oparł się na wcześniejszych ustaleniach pracowników Wydziału Ochrony Środowiska, co wyklucza rzetelność sporządzonej przez niego opinii. Organ odwoławczy nie sprawdził, czy biegły samodzielnie dokonał pomiaru drzew. Rzetelność pomiarów wyklucza też zmiana ustaleń faktycznych w kolejnych wydawanych w sprawie decyzjach, a sprawę w tym zakresie wyjaśnić mogłaby jedynie nowa opinia biegłego; 2. zaniechanie przesłuchania świadków. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowego skarżący podniósł, że usunięcie drzew było legalne z uwagi na: uprzednie wydanie przez Burmistrza Gminy Warszawa-Wawer decyzji z dnia [...] kwietnia 2000 r. (pismo k. 11; skarżący złożył do akt kopię tej decyzji, k. 12) udzielającej mu zezwolenia na usunięcie dwóch, rosnących nad rowem polnym, brzóz brodawkowatych mających więcej niż 30 lat oraz ustne ustalenia dokonane przez skarżącego z Naczelnikiem Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Gminy Wawer (pismo k. 14). Na rozprawie skarżący stwierdził (protokół, k. 46) m. in., że: czyścił rów co 5 lat, a drzewa usunął w 2009 r. na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2000 r. oraz nie wiedział, że zmieniły się przepisy i potrzebne jest zezwolenie na usunięcie drzew młodszych niż 30-letnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przytaczając art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu stan faktyczny w sprawie został ustalony przez organ odwoławczy prawidłowo. Nie była sporna sama okoliczność usunięcia drzew przez skarżącego, a jedynie ich liczba, gatunki i wiek. Zostało to ustalone w opinii biegłego J. B., która jest rzetelna i spójna, a zatem zasługująca na wiarę. Biegły posiada specjalność dendrologa i jest profesorem nadzwyczajnym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Zdaniem Sądu nie jest uzasadniony zarzut skarżącego, że biegły nie wszedł na teren działek, z których usunięto drzewa, ponieważ przeczy temu protokół z oględzin terenu z dnia 21 czerwca 2011 r. (k. 43 akt adm.). Stwierdzono w nim, że "podczas wizji na gruncie przy udziale biegłego i strony dokonano zebrania niezbędnych dowodów, na podstawie których zostanie przedłożona ekspertyza biegłego.". Wskazuje to, że biegły wszedł na przedmiotowe działki i dokonał na nich pomiarów niezbędnych do sporządzenia opinii. Świadczy o tym także treść opinii mówiąca o oględzinach działki połączonych z pomiarem odsłoniętych pniaków usuniętych drzew oraz materiał zdjęciowy stanowiący jej część (str. 2 opinii). Do protokołu oględzin ma zastosowanie art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., stanowiący, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Sąd podniósł, że jeżeli skarżący chciał kwestionować dokonanie pomiarów na gruncie, to winien przedstawić dowód, że ich nie dokonano. Dowodu takiego jednak nie przedstawił, a gołosłowne stwierdzenia w tym przedmiocie - w świetle art. 76 § 1 k.p.a. - nie wystarczają do odmowy przyznania waloru wiarygodności protokołowi. Skarżący podpisał się pod protokołem, co świadczy o tym, że miał możliwość zapoznania się z jego treścią i mógł zgłosić do niego swoje uwagi, czego nie uczynił. Z uwagi zaś na charakter dokonywanych ustaleń (liczba, gatunki i wiek usuniętych drzew) nie było uzasadnione przeprowadzanie dowodu z przesłuchania świadków. W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia: 1. uprzednie wydanie w sprawie decyzji orzekających o wymierzeniu kary pieniężnej w innych, wyższych kwotach, ponieważ zostały one uchylone i stan faktyczny ponownie został ustalany przez organ pierwszej instancji. Okoliczność, że w sprawie uchylono kilka decyzji nie przesądza o tym, że sporządzona opinia biegłego J. B. jest nierzetelna a oparta o nią zaskarżona decyzja niezgodna z prawem; 2. twierdzenie o ustnych ustaleniach dokonanych przez skarżącego z Naczelnikiem Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Gminy Wawer w przedmiocie zgody na usunięcie drzew, ponieważ powinno być ono udzielone na piśmie. Poza granicami rozpoznawanej sprawy administracyjnej musi pozostawać z kolei kwestia ewentualnej odpowiedzialności jednostki samorządu terytorialnego za szkody (konieczność poniesienia kary), które mogły wyniknąć z ewentualnego udzielenia wadliwych informacji przez urzędnika, jeżeli zdarzenie takie w istocie miało miejsce; 3. wydanie przez Burmistrza Gminy Warszawa-Wawer decyzji z dnia [...] kwietnia 2000 r. o udzieleniu skarżącemu zezwolenia na usunięcie dwóch, rosnących nad rowem polnym, brzóz brodawkowatych mających więcej niż 30 lat, ponieważ skarżący w toku postępowania administracyjnego - a więc na etapie, na którym orzekano w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia - nie powoływał się na okoliczność wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2000 r. Skarżący na etapie postępowania administracyjnego powoływał się jedynie na ustne ustalenie dokonane z Naczelnikiem Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Gminy Wawer w przedmiocie zgody na usunięcie drzew. Uprawniony jest więc wniosek, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2000 r. nie obejmuje swoim zakresem drzew usuniętych przez skarżącego 9 lat po jej wydaniu - w roku 2009, lecz dotyczy drzew usuniętych wcześniej (przed 2009 r.) w świetle wyjaśnień, że "czyszczenia" rowu skarżący dokonywał co ok. 5 lat; 4. niewiedza skarżącego co do zmiany przepisów w stosunku do przepisów obowiązujących w 2000 r. (w dacie wydania decyzji o zezwoleniu na usunięcie 2 brzóz brodawkowatych) w kierunku obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew młodszych niż 30-letnie, a konkretnie: drzew w przedziale wieku powyżej 10 lat do 30 lat. Niewiedza o zmianie stanu prawnego nie zwalnia z odpowiedzialności administracyjnej będącej następstwem naruszenia regulacji. Z treści decyzji z dnia [...] kwietnia 2000 r. nie wynika również, aby zezwolono nią na bezterminowe usuwanie drzew młodszych niż 30-letnie. W skardze kasacyjnej J. N., reprezentowany przez adw. A. K., zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi z powodu niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dokonanie oceny dowolnej materiału dowodowego w sprawie, pozbawionej waloru wszechstronności tj. oparcie ustaleń faktycznych odnośnie ilości, gatunku i wieku drzew na podstawie opinii biegłego J. B. w sytuacji, gdy opinia ta jest nierzetelna i nie powinna lec u podstaw istotnych ustaleń na podstawie, których wydano decyzję, a także przez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, że ścięte drzewa miały wiek powyżej 10 lat, a działki są częściowo pastwiskiem; 2. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków D. B., Z. W. i K. W. na okoliczność położenia i wieku ściętych drzew mimo, iż przedmiotem dowodu były okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia; 3. art. 133 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez ustalenie, że zgoda burmistrza na usunięcie dwóch drzew w wieku powyżej 30 lat wyrażona w formie decyzji z dnia [...] kwietnia 2000 r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem skarżący nie powołał się na tą okoliczność w toku postępowania przed organem, a dopiero przed Sądem i dowolne ustalenie, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2000r. nie obejmowała zakresem drzew usuniętych 9 lat po jej wydaniu, lecz dotyczy drzew usuniętych wcześniej, który nie ma odzwierciedlenia w aktach sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji co do istoty sprawy oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powiększonych o opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zarzucił, że biegły nie dokonywał swoich ustaleń samodzielnie, a oparł się na wcześniejszych ustaleniach pracowników Wydziału Ochrony Środowiska. Opinia jest powieleniem ich ustaleń. Skarżący zaznaczył, że zgłosił w odwołaniu od decyzji nr [...] Zarządu Dzielnicy Wawer Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] września 2011 r. dotyczącej wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew, datowanym 10 października 2011 r., dowód z przesłuchania świadków na okoliczność położenia i wieku ściętych drzew. Są to okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia. Zeznania tych świadków mogłyby podważyć opinię biegłego. Przesłuchanie tych świadków jest tym bardziej istotne, gdyż skarżący miał zezwolenie na usunięcie dwóch drzew z dnia [...] kwietnia 2000r. Przesłuchanie pozwoliłoby ustalić stan faktyczny, na okoliczność kiedy i jakie drzewa zostały usunięte. Zdaniem skarżącego błędne jest przyjęcie przez Sąd, że podpisanie przez skarżącego protokołu stanowi o tym, że zgodził się z jego treścią. Skarżący nie jest dendrologiem i nie był w stanie na bieżąco kontrolować czynności biegłego. Skarżący nie ma wiedzy i umiejętności, żeby sam poczynić takie ustalenia i nie można oczekiwać, że skoro nie zgłosił uwag to akceptuje ustalenia biegłego. Podpisanie protokołu stanowi jedynie o tym, że skarżący zapoznał się z jego treścią. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżący powołał się dodatkowo na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, wydany po sporządzeniu skargi kasacyjnej, i zarzucił, iż zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne wydane zostały z naruszeniem art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że nałożyły na J. N. karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Rozpatrując wniesioną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że poddana kontroli sądowej decyzja administracyjna z dnia [...] stycznia 2013 r. została wydana m.in. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), dalej: u.o.p. Okoliczność ta jest istotna, gdyż po wniesieniu skargi kasacyjnej zgodność ww. przepisów z Konstytucją RP była przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny. Rozpoznając skargi konstytucyjne, Trybunał w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12, (Dz.U. z 2014r., poz. 926) orzekł, że: I. "Art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. II. Przepisy wymienione w części I tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto TK postanowił na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie". Fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny, po wniesieniu skargi kasacyjnej, wyroku orzekającego o niekonstytucyjności przepisów aktu normatywnego, który stanowił podstawę prawną zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji, nie pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i oceny legalności tej decyzji. Sytuacja taka powoduje rozszerzenie zakresu kontroli kasacyjnej wyznaczonego treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. i konieczność bezpośredniego zastosowania art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 9/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 16). W tym też zakresie dochodzi do wyłączenia zasady związania sądu kasacyjnego granicami wniesionego środka zaskarżenia z uwagi na konieczność uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego i przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP kontrolowanych rozstrzygnięć ( por. wyroki NSA: z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2696/14 - LEX nr 1565810; dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2702/14; z dnia 19 maja 2015r., sygn. akt II OSK 2720/14; z dnia 16 czerwca 2015r., sygn. akt II OSK 2722/14; z dnia 10 listopada 2015r., sygn. akt II OSK 536/14 – CBOSA). Należy zwrócić uwagę, że akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego na sali rozpraw (zob. wyroki TK: z 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt P 1/05, OTK-A 2005, nr 4, poz. 42; z 13 marca 2007 r. sygn. akt K 8/07, OTK-A 2007, nr 3, poz. 26; z 11 maja 2007 r. sygn. akt K 2/07, OTK-A 2007, nr 5, poz. 48). Z tą chwilą nie ma już wątpliwości, że taki akt normatywny nie spełnia standardów konstytucyjnych. Na skutek orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego następuje zmiana stanu prawnego (por. wyrok SN z 23 stycznia 2007 r. sygn. akt III PK 96/06, OSNP 2008, nr 5–6, poz. 61). Sąd bowiem, rekonstruując podstawę rozstrzygnięcia, zobowiązany jest uwzględnić wszystkie normy obowiązujące w systemie prawnym, w tym te o charakterze konstytucyjnym, i stosować w tym zakresie reguły kolizyjne – lex superior derogat legi inferiori. Ponadto brak jest logicznych przesłanek, żeby kończyć postępowanie na podstawie "chwilowo" zachowanych w mocy przepisów, a następnie wznawiać zakończone w ten sposób postępowanie. Zauważyć należy, iż termin, o jakim mowa w pkt II powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego upłynął w dniu 15 stycznia 2016r. Przedmiot niniejszej sprawy stanowi nałożenie kary za wycięcie drzew bez zezwolenia. Nie jest to wprawdzie sytuacja, jaką analizował Trybunał Konstytucyjny w powyższym wyroku o sygn. SK 6/12, w kontekście odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisów, których konstytucyjność została zakwestionowana. Nie dotyczy ona bowiem mechanizmów (prewencyjnej) ochrony przyrody – a więc odstraszenia przed potencjalnym, nieuprawnionym wycięciem drzew lub krzewów – ale stanu już po jego zniszczeniu. Zastosowanie natomiast w pełni znajduje w tej sprawie argumentacja, dla której Trybunał uznał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wymierzona kara była bowiem ustalona w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, co może nie spełniać testu proporcjonalności w ograniczeniu prawa własności. W ocenie Trybunału nieprawidłowa jest wykładnia art. 88 ust. 1 w z w. z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody polegająca na przyjęciu, że uprawniony organ ma decydować o zasadności nałożenia kary administracyjnej, nie miarkując przy tym jej wysokości w zależności od stopnia zawinienia i społecznej szkodliwości czynu. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego wysokość kary określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. W niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy złotych kary może doprowadzić sprawcę deliktu do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny uznał, że ograniczenia prawa własności, wynikające z zaskarżonych przepisów, nie spełniają testu proporcjonalności i tym samym są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Jak z powyższego wynika, motywy Trybunału Konstytucyjnego prowadzące do stwierdzenia niezgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. z ww. przepisami Konstytucji, powinny być uwzględnione w niniejszej sprawie, w której została wniesiona skarga kasacyjna. Rozpatrując niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 6/12 zapadł już po wydaniu zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie mógł więc uwzględnić konsekwencji łączących się z wydanym przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem. Tymczasem ocena konstytucyjności art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 u.o.p. powinna odgrywać istotne znaczenie z punktu widzenia weryfikacji legalności zaskarżonej decyzji. Przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p., na których podstawie została wydana zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., SK 6/12 ogłoszonego w Dzienniku Ustaw z dnia 14 lipca 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 926). Powyższe oznacza, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz decyzja Zarządu Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy z dnia [...] września 2011 r. zostały wydane w oparciu o wadliwą podstawę prawną. Wadliwości tej nie mógł prawidłowo ocenić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wydał zaskarżony wyrok przed wejściem w życie powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenia sądowe nie mogą opierać się na prawie, co do którego stwierdzona została niezgodność z Konstytucją. W związku z tym zaskarżony wyrok w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Ponieważ główną przyczyną uchylenia w niniejszej sprawie zaskarżonego wyroku jest naruszenie prawa materialnego – wydanie decyzji na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawa - Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o przepis art. 188 p.p.s.a. Mając na względzie skutki jakie rodzi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., SK 6/12 dla przepisów ustawy o ochronie przyrody, uznanych za niezgodne z Konstytucją, rozpoznając skargę należało ją uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Skoro bowiem przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z aktem hierarchicznie wyższym jest wadliwy, to także decyzja administracyjna, czy wyrok sądu wydane na takiej podstawie prawnej (przed orzeczeniem TK) muszą być także uznane za wadliwe. Akt normatywny (przepis) niezgodny z Konstytucją nie może być źródłem praw i obowiązków. Derogacja aktu normatywnego na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego jego niekonstytucyjność ma charakter bezwarunkowy i ostateczny, co uniemożliwia stosowanie tego aktu do oceny jakichkolwiek, w tym wcześniejszych stosunków prawnych, jak to przewiduje art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tylko w ten sposób może być też zagwarantowana przez Sąd określona w art. 2 Konstytucji RP zasada sprawiedliwości społecznej, a tym samym realizacja przewidzianych w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP konsekwencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją danego aktu. Stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W myśl art. 145a § 1 k. p. a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W tej sytuacji – w takim porządku prawnym - dysfunkcjonalne byłoby domaganie się stosowania prawa, co do którego Trybunał stwierdził sprzeczność z Konstytucją, po to tylko, aby po utracie jego mocy obowiązującej wznawiać postępowanie na podstawie procedur, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, w której na skutek wydania orzeczenia opartego o prawo niezgodne z Konstytucją, postępowanie sądowe niemal natychmiast po jego zakończeniu podlegałoby ewentualnemu wznowieniu. Takie postępowanie kłóciłoby się z nakazem sprawiedliwego, rzetelnego rozpoznania sprawy i udzielenia każdemu należnej efektywnej ochrony prawnej. Jeżeli zaś zostało wydane prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego, można żądać stosownie do art. 272 § 1 p.p.s.a. wznowienia postępowania sądowego. Natomiast nieostateczna decyzja administracyjna, nieprawomocne orzeczenie sądowe na skutek orzeczenia TK, o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, powinny być uchylone przez organ drugiej instancji lub sąd drugiej instancji, do którego wniesiono środek odwoławczy. W związku z tym, iż w niniejszej sprawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013r. (nieprawomocnego), została wniesiona skarga kasacyjna, Naczelny Sąd Administracyjny - mając na uwadze powołaną wyżej uchwałę NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 9/09 - obowiązany jest zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji (art. 185 § 1 p.p.s.a.) albo na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylić zaskarżony wyrok i rozpoznać skargę. Rozpoznając skargę w oparciu o art. 188 p.p.s.a. i mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisów, na podstawie których wydana została zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Wydanie orzeczenia na podstawie art. 188 p.p.s.a. obliguje Sąd do sformułowania oceny prawnej i wskazań do co dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.). Ocena prawna w tym przypadku jest podyktowana powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, który ma moc powszechnie obowiązującą (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Podkreślić należy – jak już wyżej wskazano – że termin, o jakim mowa w pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego upłynął w dniu 15 stycznia 2016r. (odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. ). Organy administracji publicznej winny mieć na uwadze powyższą okoliczność, a nadto rozważyć, jakie znaczenie dla rozpatrzenia niniejszej sprawy mają kolejne nowelizacje ustawy o ochronie przyrody, w szczególności dotyczące art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. Na mocy art. 206 i art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości, uznając, że zachodzi w tej sprawie uzasadniony przypadek wyrażający się w obowiązku uwzględnienia przez Sąd wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2014r., SK 6/12. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 206 i art. 207 § 2 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.