I SA/Bk 104/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z wyłączonymi dokumentami oraz odmowy sporządzenia i przekazania stronie kopii płyty CD wyłączonej z akt sprawy oddala skargę. W piśmie z 1 października 2012 r. skierowanym do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. pełnomocnik G. K. wniósł o włączenie do akt postępowania kontrolnego nr [...] dowodów, które w trakcie prowadzonego postępowania zostały wyłączone z akt sprawy z uwagi na interes publiczny i umożliwienie stronie zapoznanie się z wyłączonymi dokumentami oraz o sporządzenie i przekazanie kopii płyty CD wyłączonej z akt sprawy z uwagi na interes społeczny. Postanowieniem z [...] października 2012 r. Dyrektor UKS nie uwzględnił tego wniosku. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał zaś w mocy to rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał, że aby odmówić stronie prawa wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów muszą być spełnione przesłanki z art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2012 r. poz. 749 (dalej w skrócie: "o.p."), tj. w aktach sprawy powinny znajdować się dokumenty objęte ochroną tajemnicy państwowej lub dokumenty, które organ podatkowy wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W sensie prawnym wyłączenie oznacza ograniczenie prawa strony płynącego z art. 178 o.p. Jednakże wyłączenie takich dokumentów nie odbiera im walorów dowodu w postępowaniu podatkowym. Wyłączenie odnosi się bowiem tylko do prawa strony do wglądu do przedmiotowych dokumentów. Dalej organ zauważył, że jawność części dokumentów, o których udostępnienie wnioskował pełnomocnik strony została wyłączona ze względu na interes publiczny, jakim jest dobro prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Rejonową B. pod nr [...]. Organ I instancji otrzymał materiały z Prokuratury B. oraz z Komendy Wojewódzkiej Policji w B., z wyraźnym zastrzeżeniem Prokuratora, iż nie wyraża zgody na udostępnienie stronie przedmiotowych materiałów z uwagi na dobro śledztwa. W tej sytuacji organ kontroli skarbowej, związany stanowiskiem dysponenta procesowego przedmiotowych materiałów dowodowych, nie może wbrew jego woli udostępnić stronie wnioskowanych dokumentów. W związku z powyższym jako przesłankę odmowy udostępnienia materiału dowodowego w zaskarżonym postanowieniu organ pierwszej instancji wskazał interes publiczny, o którym mowa w art. 179 § 1 o.p., którym jest dobro śledztwa. Odmowa uwzględnienia wniosku została podyktowana również koniecznością ochrony dóbr osobistych osób trzecich. Chodzi tu mianowicie o pismo z 8 listopada 2011 r. zawierające dane i informacje dotyczące osoby trzeciej, niezwiązane bezpośrednio ze stroną niniejszego postępowania. Określone w ten sposób dobro osoby trzeciej wyczerpuje pojęcie interesu publicznego, o którym mowa w art. 179 § 1 o.p. Odnosząc się do kwestii anonimizacji danych wrażliwych Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż z treści art. 179 § 1 o.p. nie wynika obowiązek wyłączenia z akt sprawy tylko części dokumentu, np. poprzez zaciemnienie danych wrażliwych. Taki obowiązek nie wynika także z treści art. 31. ust. 3 Konstytucji RP (wyrok NSA z 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 1958/10). Organ odwoławczy nie zgodził się ponadto z zarzutem utajnienia pisma Prokuratora z 22 października 2012 r. Stwierdził, że po usunięciu danych, dokonanym ze względu na interes publiczny związany z dobrem prowadzonego postępowania Nr [...], pismo to zostało włączone do akt sprawy postanowieniem z [...] października 2012 r. nr [...]. Strona miała zatem możliwość zapoznania się z jego treścią, zaś działania podjęte w tym zakresie przez organ I instancji miały na celu przede wszystkim realizację uprawnień strony. W skardze do Sądu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości ww. postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 179 § 1 w zw. z art. 178 § 1 oraz art. 123 o.p., poprzez nie respektowanie uprawnień strony postępowania do czynnego udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania, tj. zapoznania się z dowodami stanowiącymi kluczowy element materiału dowodowego oraz błędną wykładnię i zastosowanie w przedmiotowej sprawie pojęć "interesu społecznego" i "interesu publicznego", o których mowa w treści art. 179 § 1 o.p. Zdaniem autora skargi z obowiązywania przepisu art. 179 § 1 o.p. są sytuacje, w których strona postępowania podatkowego została z uwagi na "interes publiczny" pozbawiona możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, na podstawie których będzie wydana decyzja. Ponadto, przy zachowaniu anonimizacji danych wrażliwych strona postępowania posiada pełne prawo do zapoznania się ze wszelkimi dowodami zgromadzonymi w postępowaniu. Zdaniem pełnomocnika organ nie wskazał na przesłanki uzasadniające odmowę uwzględnienia przedmiotowego wniosku, w tym przypadku również uzasadniające podjęcie decyzji o braku anonimizacji poszczególnych zapisów. Sam fakt powoływania się na okoliczności związane z dobrem toczącego się postępowania prowadzonego przez prokuraturę oraz stanowiska prokuratora prowadzącego owe postępowanie, który nie wyrażał zgody na udostępnienie stronie przedmiotowych materiałów, pozostaje odwołaniem nieuprawnionym. Odwołując się do orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik stwierdził, że dobro innego postępowania, nie może trwale uniemożliwiać stronie postępowania zapoznanie się z aktami sprawy (I SA/Bk 487/11, I SA/Bk 477/10, I SA/Bk 312/10). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Wynikającą z art. 178 § 1-3 o.p. zasadą jest, że strona postępowania może żądać aby organ podatkowy umożliwił jej przeglądanie akt sprawy, sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów, a także uwierzytelniania odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. W dwóch przypadkach zasada ta jednak ulega ograniczeniu, bowiem w myśl postanowień art. 179 § 1 o.p. przepisów art. 178 o.p., nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Wyłączenie dokumentów, o którym mowa w tym przepisie oznacza ograniczenie prawa stron do ich wglądu, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Jak słusznie zauważył organ, wyłączenie takich dokumentów nie odbiera im walorów dowodu w postępowaniu podatkowym (podobnie WSA w Białymstoku w sprawie o sygn. I SA/Bk 229/08, ZNSA 2009/131-135). Nie ma wątpliwości, że przepis art. 179 § 2 o.p. pozwala na wyłączenie z akt sprawy tylko części dokumentu np. z uwagi na dobro osób trzecich, przez jego anonimizację, pod warunkiem jednak, że tylko ta część zawiera w swej treści przesłankę wyłączenia (podobnie NSA w wyroku w sprawie o sygn. II FSK 1958/10). Z taką sytuacja nie mamy jednak do czynienia w omawianej sprawie. Z uzasadnienia skarżonego postanowienia wynika bowiem, że jawność części dokumentów, o których udostępnienie wnioskował pełnomocnik skarżącej została wyłączona ze względu na interes publiczny, jakim jest dobro postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową B. ([...]), a nie dobro osób trzecich. Akceptując pogląd wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, przywołanych przez pełnomocnika skarżącej w skardze, że dobro innego postępowania nie może trwale uniemożliwić stronie zapoznanie się z całością dowodów zgromadzonych w tym postępowaniu należy podkreślić, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ w sposób trwały ograniczył stronie płynące z art. 178 o.p. prawo wglądu do materiałów otrzymanych z Prokuratury B. oraz z Komendy Wojewódzkiej Policji w B., których jawności dla strony została wyłączona. Z treści pism Prokuratora nadzorującego dochodzenie (przykładowo pisma z: 16 sierpnia 2011 r., k-10 akt admin. oraz 22 października 2012 r., k-8 akt admin.), wynika, że jednym z powodów braku zgody na udostępnienie przedmiotowych materiałów w toku postępowania kontrolnego prowadzonego przez Dyrektora Urzędu kontroli Skarbowej jest fakt, że skarżąca nie jest stroną postępowania [...]. Powód wyłączenie materiałów ma, więc charakter czasowy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów art. 179 § 1 w zw. z art. 178 o.p., ani też art. 123 § 1 o.p. W konsekwencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalono skargę, jako niezasadną.