I SAB/Wa 21/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta miasta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną hip. "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta miasta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 10 grudnia 2012 r. J. M. reprezentowany przez adwokata J. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomośc położoną w W., przy [...] oznaczoną hip. "[...]". Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wnioskiem z dnia [...] czerwca 1987 r. A. Z. wystąpiła do Urzędu Dzielnicowego [...] o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, która to na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), przeszła na własność Skarbu Państwa. W odpowiedzi na wniosek A. Z. została poinformowana, iż zostało wszczęte postępowanie odszkodowawcze z jej wniosku, a przewidywany termin na jej załatwienie to sierpień 1987 r. Następnie decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] września 1988 r. odmówiono A. Z. przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość. Powyższa decyzja została zaskarżona i decyzją Urzędu Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. została w całości uchylona i przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. A. Z. zmarła [...] lipca 1991 r. a spadek po niej nabyła między innymi B. M., która to zmarła [...] lipca 1991 r. a spadek po niej nabył między innymi jej mąż J. M., będący skarżącym w niniejszej sprawie. Do roku 1999 r. organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Wobec powyższego następcy prawni poprzednich właścicieli przejętej nieruchomości pismem z dnia z dnia 23 marca 1999 r. wystąpili o zwrot nieruchomości. Wobec nie otrzymywania żadnych informacji dotyczących dalszego biegu postępowania o odszkodowanie za w/w nieruchomości J. M. złożył kolejne pismo datowane na dzień 5 lutego 2004 r. w którym to po raz kolejny zwrócił się o rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania i wydanie decyzji w sprawie. Dopiero na skutek tego pisma organ podjął działania zmierzające do zebrania materiału dowodowego w sprawie. Jednocześnie organ poinformował, iż rozstrzygnięcie w sprawie zostanie wydane w terminie dwóch miesięcy od momentu zgromadzenia całości niezbędnych dokumentów. Pismem z dnia 1 lutego 2005 r. J. M. ponownie zwrócił się do Prezydenta miasta W. o rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania i wydania decyzji w sprawie. Pismo to pozostało bez odpowiedz. W sierpniu i listopadzie 2005 r. J. M. ponowił swoje pisma, jednakże pozostały one bez odpowiedzi. Prezydent miasta W. doręczał jedynie J. M. pisma do wiadomości, a zawierające informacje o występowaniu przez Prezydenta miasta W. do kolejnych organów o nadesłanie niezbędnych dokumentów. Nie był natomiast informowany o terminie zakończenia sprawy. Pismem z dnia 13 grudnia 2005 r. J. M. został poinformowany, iż organ ze względu na treść art. 7, 77 § k.p.a. ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i w związku z tym nie miał możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a.. Jednocześnie organ poinformował, iż decyzja w sprawie zostanie wydana do końca kwietnia 2006 r. Rozstrzygniecie w sprawie nie zostało wydane, wobec czego pełnomocnik J. M. pismem z dnia 31 lipca 2006 r. wezwał organ do niezwłocznego rozpoznania wniosku i wyjaśnienia przyczyn dla których sprawa nie została rozpoznana w terminie. Na skutek tego pisma organ wyjaśnił, iż zbiera materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, a decyzja w sprawie zostanie wydana do końca listopada 2006 r. Następnie Prezydent miasta W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił przyznania odszkodowania na nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Wskutek wniesionego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek wniesionej przez J. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi (sygn. akt I SA/Wa 424/08) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., Sąd stwierdził jej nieważność. Wojewoda ponownie rozpatrując odwołanie od decyzji Prezydenta miasta W., decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. ponownie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. J. M. złożył skargę do sądu administracyjnego na ww. decyzję i wyrokiem z dnia 20 czerwca 2009 r. decyzja ta została uchylona (I SA/Wa 431/09). Wojewoda [...] ponownie rozpatrując odwołanie decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] grudnia 2006 r. - przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Pismem z dnia 18 marca 2011 r. pełnomocnik J. M. w związku z faktem wydania ww. decyzji Wojewody [...], zwrócił się o nadanie sprawie biegu, gdyż od jej wydania minęło już dziewięć miesięcy. Pismem z dnia 6 kwietnia 2011 r. Prezydent miasta W. poinformował, iż gromadzony jest materiał dowodowy w sprawie, a decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia 30 lipca 2011 r. Wobec kolejnego niedochowania terminu na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie pełnomocnik J. M. pismem z dnia 28 grudnia 2011 r. zwrócił się o podanie przyczyn nie wydania decyzji w sprawie. Pismem z dnia 29 lutego 2012 r. J. M. złożył do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. uznał zażalenie za uzasadnione, stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczył termin 1 miesiąca na wydanie rozstrzygnięcia i zażądał wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a także zobowiązał do podjęcia w przyszłości środków zapobiegających naruszeniom terminów załatwienia spraw. Następnie pismem z dnia 18 października 2012 r. pełnomocnik J. M. zwrócił się o jak najszybsze zastosowanie się do treści ww. postanowienia Wojewody [...], a tym samym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na pismo Prezydent miasta W. poinformował, iż ze względu na złożony charakter sprawy postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie w terminie wyznaczonym postanowieniem Wojewody. Jednocześnie organ poinformował, iż decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia 31 stycznia 2013 r. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie J. M. wniósł o zobowiązanie Prezydenta miasta W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Skarżący zarzucił w skardze naruszenia art. 35 § 3 k.p.a., który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także art. 12 k.p.a. wyrażający zasadę szybkości postępowania. Na uzasadnienie swojego stanowiska opisał historię prowadzonego postępowania administracyjnego, z którego jasno wynika, iż skargę należy uwzględnić, zobowiązując organ do rozpoznania wniosku i w związku z tym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, wyjaśniając, iż Prezydent miasta W. informował pełnomocnika skarzącego, iż ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczonym w art. 35 § 3 k.p.a., Jednocześnie organ jako datę zakończenia postępowania wskazał dzień 31 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Podawane zaś przez organ powody ciągłego przesuwania terminu załatwienia sprawy nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych w art. 35 § 5 K.p.a. Wyznaczanie nowych terminów załatwienia sprawy nie mogło więc w takiej sytuacji spowodować, że organ nie pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę organ powołał się na pismo z dnia 27 listopada 2012 r. skierowane do pełnomocnika skarżącego, z którego mają wynikać przyczyny niedotrzymania terminów załatwienia sprawy, określonych w art. 35 k.p.a. Z pisma tego wynika, że "ze względu na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...]. To ostatnie pismo po raz kolejny przedłużało termin załatwienia sprawy do 31 stycznia 2013 r. i również powoływało się na dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań oraz złożony charakter sprawy. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że "tłumaczenia organu w postaci natłoku wpływających spraw i niewystarczającej obsady kadrowej do załatwiania ich na bieżąco, czyli w terminach wynikających z k.p.a., nie mogą być uznane za uzasadnioną przeszkodę w załatwieniu sprawy (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17.05.2007 r. IV SAB/Wa 35/07, LEX nr 347049). Ponadto, z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności między innymi, gdy nie podejmuje w prawnie ustalonym terminie żadnych czynności w sprawie lub gdy jakkolwiek prowadzi postępowanie, to jednak mimo ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, ani innej czynności (wyroki NSA z 19 lutego 1999 r. w sprawie sygn. akt IV SAB 153/98 - LEX nr 48688). Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] uznać należało za uzasadniony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym, a także w sposób rażący naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Jeśli się również zważy, że przed wystąpieniem ze skargą do sądu skarżący skorzystał ze środka przeciwdziałania bezczynności organu w postaci zażalenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 K.p.a., to niezależnie od sposobu rozpatrzenia tego zażalenia przez organ wyższego stopnia skargę na bezczynność Prezydenta miasta W. należało uznać za zasadną i na podstawie ar 149 § 1 P.p.s.a. wyznaczyć organowi termin do załatwienia wniosku skarżącego w stosownej formie procesowej. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa. Organ nie wykazał bowiem, aby od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie podejmował wystarczające czynności w sprawie, zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia niezbędnej dokumentacji, a tym bardziej do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, czym rażąco naruszył przepis art. 35 kpa. Nie dochował również obowiązku zawiadamiania stron o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy, czym z kolei rażąco naruszył przepis art. 36 kpa Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.