II SA/Ol 1243/12

Dnia 30 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3/ zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego Syndyka masy upadłości Spółki A kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 12 grudnia 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego cofnął przed wygaśnięciem rejestrację nr "[...]", poświadczającą uprawnienie Spółki A (dalej zwanej Spółką) do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu do gier o niskich wygranych "[...]", typ bębnowy, nr fabryczny "[...]". W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że wskazany automat do gier o niskich wygranych nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach i zakładach wzajemnych, a tym samym również w ustawie o grach hazardowych. W takiej zaś sytuacji zastosowanie znajduje art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych, statuujący obowiązek cofnięcia rejestracji automatu przed jej wygaśnięciem. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 29 sierpnia 2012r., powołując art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że z dniem 13 lipca 2012r. wygasła (na skutek upływu 6-letniego okresu ważności) rejestracja automatu, objęta postępowaniem w sprawie jej cofnięcia. W tych okolicznościach uznał, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, której stwierdzenie skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł Syndyk masy upadłości Spółki w upadłości likwidacyjnej zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 233 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez jego zastosowanie i w rezultacie umorzenie postępowania odwoławczego, podczas gdy organ winien był albo merytorycznie rozpoznać sprawę albo – w razie ustalenia zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości – uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Z tych też powodów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ewentualnie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że umorzenie postępowania odwoławczego różni się zasadniczo od umorzenia postępowania w sprawie. W pierwszym przypadku istnieje bowiem sprawa administracyjna podlegająca załatwieniu przez właściwe organy, która tylko z pewnych powodów (cofnięcia odwołania lub wniesienia go przez podmiot nieuprawniony) nie została zweryfikowana w toku instancji. Natomiast w drugim przypadku brak jest sprawy administracyjnej – nie ma zatem w ogóle potrzeby orzekania. Uznano przy tym, że wygaśnięcie rejestracji automatu pociąga za sobą bezprzedmiotowość całego postępowania w sprawie cofnięcia jego rejestracji, a nie wyłącznie postępowania odwoławczego. Dodano, że umorzenie w tej sprawie tylko postępowania odwoławczego skutkuje pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji o cofnięciu rejestracji automatu, która uzyskała walor ostateczności już po wygaśnięciu rejestracji, a ponadto odwołuje się do innej, nieistniejącej już decyzji. Ponadto wskazano na wadliwość decyzji organu I instancji, która została wydana w oparciu o opinię biegłego sądowego, a nie – jak nakazuje art. 23b ustawy o grach hazardowych, w oparciu o opinię jednostki badającej. W tych okolicznościach uznano, że umorzenie postępowania odwoławczego należy traktować jako uchylenie się przez organ odwoławczy od ustalenia, czy cofnięcie rejestracji było zgodne z prawem, a więc naruszenie zasady dwuinstancyjności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o umorzenie postępowania sądowego wobec uwzględnienia skargi w trybie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazał przy tym, że decyzją z dnia 16 października 2012r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega rozpoznaniu przez Sąd wobec uchylenia – prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 29 stycznia 2013r., sygn. akt II SA/Ol 1374/12 - decyzji organu odwoławczego z dnia 16 października 2012r. wydanej w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012, poz. 270 – dalej jako p.p.s.a.). Przechodząc do rozpatrzenia zasadności tej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 sierpnia 2012r. o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie cofnięcia przed wygaśnięciem rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. W niniejszej sprawie niesporne jest, że przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy wygasła (z powodu upływu okresu, na jaki została dokonana) rejestracja automatu, będąca przedmiotem postępowania w sprawie jej cofnięcia. Okoliczność ta nie spowodowała jednak bezprzedmiotowości jedynie postępowania odwoławczego ale wszystkich postępowań prowadzonych w granicach sprawy dotyczącej cofnięcia tej rejestracji. Nie można bowiem cofnąć rejestracji, która już wygasła. Za konstatacją taką przemawia samo brzmienie art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009r., Nr 201, poz. 1540 ze zm.), w świetle którego, "naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem (...)". W postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu, stwierdzenie zatem wygaśnięcia tej rejestracji na etapie postępowania odwoławczego winno skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji w całości i umorzeniem postępowania w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.), a nie tak jak w zaskarżonej decyzji, jedynie umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 18 listopada 2008r., sygn. akt III SA/Gl 995/08 oraz wyrok WSA w Olsztynie z 18 września 2012r., sygn. akt II SA/Ol 772/12, orzeczenia dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć przy tym należy, że przepisy ustawy Ordynacja podatkowa znajdują odpowiednie zastosowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu na mocy art. 8 ustawy o grach hazardowych. Umorzenie w kontrolowanej sprawie jedynie postępowania odwoławczego, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, pozostaje w sprzeczności z zasadą ogólną dwuinstancyjności postępowania (art. 127 ustawy Ordynacja podatkowa). Istotą tej zasady jest bowiem dwukrotne rozpatrzenie sprawy przez organy administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania rozstrzygnięć w poszczególnych instancjach. Oznacza to, że organ odwoławczy zobowiązany jest do uwzględnienia zmian zarówno w stanie faktycznym, jak i prawnym sprawy, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a następnie do konkretyzacji normy prawnej z uwzględnieniem rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji. Skoro w kontrolowanej sprawie na etapie postępowania odwoławczego doszło do zmiany stanu faktycznego, która bezprzedmiotowym czyniła postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu, niedopuszczalne było pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organu I instancji w tym przedmiocie. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia, jak słusznie podniósł skarżący, w przypadku umorzenia postępowania odwoławczego. Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 127, 233 § 1 pkt 3 i art. 233 § 1 pkt 2 lit. "a" ustawy Ordynacja podatkowa, miały zatem istotny wpływ na wynik tych spraw. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien więc uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego aktu podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.