II SA/Gl 167/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-09-07
Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Bonifacy Bronkowski, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie lokalu, wydana po uchyleniu decyzji o zmianie sposobu użytkowania lokalu, jest zgodna z prawem, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych orzeczeń sądowych nakazujących wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie lokalu jest zgodna z prawem. Umorzenie było uzasadnione bezprzedmiotowością postępowania, ponieważ wcześniejsza decyzja o zmianie sposobu użytkowania lokalu została wyeliminowana z obrotu prawnego, a roboty budowlane nie wymagały pozwolenia na użytkowanie. Sąd był związany wcześniejszym wyrokiem nakazującym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego na sklep spożywczy. Po szeregu postępowań, w tym uchyleniach decyzji przez sądy administracyjne, organ nadzoru budowlanego wznowił postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie i ostatecznie uchylił decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, umarzając postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Inwestor A.M. zaskarżył tę decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące uzasadnienia, braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz pominięcia oświadczenia zarządcy nieruchomości. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2011 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji, w wyniku wznowienia postępowania, w sprawie pozwolenia na użytkowanie oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. udzielił A. M. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części lokalu mieszkalnego nr [...] o pow. 32,45 m2 w budynku przy [...] nr [...], działka nr [...] k.m. [...] - na cele sklepu spożywczego.
Pismem z dnia 11 czerwca 2004 r. Z. M. jako właściciel lokali nr [...] (na parterze), [...] (na I piętrze) i [...] (na II piętrze) oraz przynależnych do lokali piwnic o nr [...] i [...], a także współużytkownik wieczysty w 3/64 części gruntu i współwłaściciel w takiej samej części wspólnych budynku i urządzeń nie służących do wyłącznego użytku właścicieli innych lokali, wniósł o wznowienie postępowania w powyższej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto, w piśmie tym podniósł, że wykonanie drzwi wejściowych zamiast istniejącego okna zmieniło bez jego zgody elewację budynku i utrudniło korzystanie ze wspólnego podwórka, a w piwnicy stanowiącej jego wyłączną własność postawiono bez jego zgody ścianę i stemple wzmacniające strop.
Po wznowieniu postępowania Prezydent Miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekł o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. M. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Jednakże wskutek skargi Z. M., prawomocnym wyrokiem z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/GI 74/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obydwu instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wznowionej Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o uchyleniu zezwalającej na zmianę sposobu użytkowania decyzji dotychczasowej z dnia [...] r. oraz o umorzeniu postępowania w sprawie wydania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Po rozpoznaniu odwołania inwestora A. M., decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, zaś skargę na decyzję ostateczną oddalono prawomocnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt II SA/GI 109/07.
W ramach toczących się równolegle postępowań przed organami nadzoru Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. po przeprowadzeniu oględzin, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane,wstrzymał roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania części lokalu nr [...] - jako prowadzone z istotnymi odstępstwami od warunków decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego podał, że w oficynie wykonano wymiany okna na drzwi wejściowe, zaś w piwnicy pod sklepem wykonano ściankę ceglaną podpierającą istniejący strop na belkach stalowych. Roboty te wykonano bez nadzoru kierownika budowy i zgłoszenia ich rozpoczęcia, a ponadto, roboty w piwnicy nie były objęte decyzją z dnia [...] r.
Następnie decyzją podjętą w dniu [...] r. nr [...] organ nadzoru budowlanego I instancji w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 51 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane, nałożył na A. M. obowiązek przedłożenia opinii na temat stanu technicznego wykonanych robót, ustanowienia kierownika budowy oraz rozebrania filarów z cegły, poszerzających ścianę w piwnicy - w terminie 2 miesięcy od ostateczności decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania inwestora [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej nakazu rozebrania filarów i w tej części umorzył postępowanie administracyjne, a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. umorzył postępowanie w sprawie wykonania ww. filarów.
Z kolei A. M. pismem z dnia 27 października 2004 r. wystąpił o wydanie pozwolenia na wznowienie robót wykończeniowych w lokalu nr [...], dołączając opinię stanu technicznego wykonanych robót budowlanych oraz oświadczenie o podjęciu obowiązków kierownika budowy.
Po rozpoznaniu wniosku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, zezwolił A.i M. na wznowienie robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania części lokalu nr [...] na cele sklepu spożywczego, stwierdzając wykonanie obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...] r. oraz jednocześnie zobowiązał inwestora do wystąpienia o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego lokalu.
W odwołaniu od ww. decyzji Z. M. zarzucił, że udzielenie zezwolenia na wznowienie robót jest przedwczesne albowiem złożył skargę na decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę. Nadto, inwestor bez jego zgody bezprawnie zamienił okno na drzwi i wykonał stopień do tych drzwi, bez ujęcia w dokumentacji projektowej.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze, stwierdzając brak interesu prawnego przez wnoszącego odwołanie Z. M. Jednakże wskutek skargi Z. M. prawomocnym wyrokiem z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt II SA/GI 441/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję organu odwoławczego. W motywach Sąd wskazał na konieczność poddania analizie zakresu rzeczowego robót związanych ze zmianą sposobu użytkowania przedmiotowego lokalu. O ile roboty te obejmują część wspólną budynku, polecono powiadomienie o postępowaniu zarządu wspólnoty lub ustanowionego zarządcę oraz rozważenie, czy z uwagi na zakres robót przymiot strony przysługuje także Z. M.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] r. orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Z. M. przysługuje przymiot strony w postępowaniu. Jednakże odwołania nie uwzględniono, bowiem zdaniem organu, udzielenie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych było konsekwencją prawidłowego wykonania przez inwestora obowiązków, nałożonych decyzją z dnia [...] r. Uprawnienie do wykonania otworu drzwiowego wynikało zaś z projektu zatwierdzonego decyzją z dnia [...] r.
W wyniku rozpoznania skargi wniesionej przez Z. M. prawomocnym wyrokiem z dnia 5 września 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 368/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. z dnia [...] r. nr [...] oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. z dnia [...] r. nr [...] - w części utrzymanej w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...], a także uchylił powyższą decyzję organu odwoławczego - w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził m.in., że wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] r. udzielającej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania lokalu, w dacie wydania zaskarżonej decyzji postępowanie w sprawie istotnego odstępstwa od pozwolenia na budowę było bezprzedmiotowe. Taki stan rzeczy podpadał bowiem pod przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., gdyż o ile w postępowaniu nadzwyczajnym dojdzie do uchylenia decyzji pierwotnej, nie jest możliwe prowadzenie postępowania w trybie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Z tych względów zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja PINB w C. z dnia [...] r. oraz poprzedzająca decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r. i organu I instancji z dnia [...] r. - w części utrzymanej w mocy, nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd wskazał następnie, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszym rzędzie podlegać winna wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, o ile taka została wydana - przy zastosowaniu procedury wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Następnie organ nadzoru budowlanego winien podjąć postępowanie w sprawie całości wykonanych robót budowlanych jako stanowiących przypadek z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i rozważyć, czy zachodzą podstawy do nałożenia nakazu doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego, czego domagał się skarżący, czy też możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, co wymagać będzie m.in. wykazania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy).
Wniesiona przez Z. M. skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 10/08.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Budowlany dla miasta C. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. udzielającą A. M. pozwolenia na użytkowanie lokalu [...] po zmianie sposobu użytkowania części lokalu mieszkalnego na usługowy (sklep spożywczy). W wyniku wznowionego postępowania decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia [...] r.
W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez A. M. decyzją z dnia [...] r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił zaskarżoną doń decyzje pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę organowi temu do ponownego rozpoznania z uwagi na naruszenie art. 10 k.p.a.
Ponownie prowadząc postępowanie wznowione organ I instancji ustalił krąg stron postępowania i pismem z dnia 28 czerwca 2010 r. powiadomił je o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i innych uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.
Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Budowlany dla miasta C. ponownie uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia [...] r. udzielającą A. M. pozwolenia na użytkowanie lokalu [...] po zmianie sposobu użytkowania części lokalu mieszkalnego na usługowy (sklep spożywczy) oraz umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż postępowanie wznowione stanowiło konsekwencję wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] r. udzielającej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania lokalu, a także faktu, iż zgodnie z art. 55 Prawa budowlanego po zakończeniu robót budowlanych związanych z przebudową i zmianą sposobu użytkowania lokali nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na użytkowanie. Tym samym brak jest podstaw do wydania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego lokalu, a w konsekwencji dalsze postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej, wydana została na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i art. 105 k.p.a.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł A. M. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i zarzucając mu naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez:
uzasadnienie decyzji w sposób nie pozwalający na jednoznaczne rozstrzygnięcie czy w swym meritum niekorzystna dla strony decyzja oznacza faktycznie akceptowanie i sanowanie istniejącego stanu rzeczy, t.j. czy strona może użytkować lokal w dotychczasowy sposób jako sklep;
uniemożliwienie stronie zaznajomienie z materiałami postępowania przed wydaniem decyzji;
pominięcie części materiału dowodowego w postaci pisma z dnia 11 lutego 2002 r., zawierającego oświadczenie Zarządcy nieruchomości, iż wyraża zgodę na zmianę sposobu zagospodarowania lokalu mieszkalnego o nr [...] położonego przy [...] na lokal handlowo usługowy i w konsekwencji błędne uznanie, iż inwestor nie legitymował się prawem dysponowania nieruchomością na cele wykonania określonych prac o charakterze budowlanym (zgodę Z. M. podtrzymał na rozprawie administracyjnej w dniu 18 sierpnia 2010 r.).
Po rozpoznaniu wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy zaskarżona doń decyzję pierwszoinstancyjną uchylającą, w wyniku wznowienia postępowania, decyzję z dnia [...] r. udzielającą pozwolenia na użytkowanie lokalu po zmianie sposobu użytkowania części lokalu mieszkalnego na usługowy. W uzasadnieniu organ zrelacjonował dotychczasowe etapy prowadzonych postępowań, przytoczył też i omówił art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazał, iż wobec faktu, że na wykonane przez A. M. roboty budowlane nie było wymagane pozwolenie na użytkowanie, zasadnym jest umorzenie postępowania administracyjnego. Decyzja nr [...] z dnia [...] r. Prezydenta Miasta C. o zmianie sposobu użytkowania nie przewidywała nakazu uzyskania pozwolenia na użytkowanie, obowiązek taki nie wynika także bezpośrednio z Prawa budowlanego. Zgodnie bowiem z art. 54 Prawa budowlanego "Do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji". Przepisy Prawa budowlanego wprowadzają generalną zasadę, iż wymóg uzyskania pozwolenia na użytkowanie dotyczy wyłącznie robót budowlanych, na które wymagane jest pozwolenie na budowę. Wymóg ten nie dotyczy zatem robót budowlanych jakie wykonał A. M., w związku z tym brak było przedmiotu postępowania. Organ przywołał także prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 września 2007 r., sygn. akt. II SA/GI 368/07, nakazujący, w trybie wznowienia, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, akcentując, że wyrok ten zawierał konkretne wytyczne dla organu I instancji (PINB dla miasta C.), które powinny zostać uwzględnione w ponownych rozstrzygnięciach tego organu. W konsekwencji organ I instancji prawidłowo postanowieniem nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w ww. sprawie a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchylił własną decyzję ostateczną i umorzył postępowanie administracyjne w zakresie pozwolenia na użytkowanie. Organ podkreślił dodatkowo, że fakt wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zezwalającej na zmianę sposobu użytkowania skutkuje brakiem po stronie A. M. zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w części lokalu mieszkalnego nr [...], który to lokal winien być użytkowany jako mieszkalny.
Pismem z dnia 3 lutego 2011 r. A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję organu II instancji domagając się jej uchylenia i formułując wobec niej te same, przytoczone in extenso zarzuty, które uprzednio sformułował w odwołaniu adresując je do decyzji pierwszoinstancyjnej. Wskazał zatem niewłaściwe, jego zdaniem, uzasadnienie decyzji nie pozwalające mu na ustalenie czy nadal może użytkować lokal jako sklep, uniemożliwienie zaznajomienia się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji oraz pominięcie oświadczenia Zarządcy nieruchomości, iż wyraża zgodę na zmianę sposobu zagospodarowania lokalu. Dodatkowo wskazał, przywołując literaturę przedmiotu, iż umorzenie postępowania nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy. Przyczyną wydania decyzji umarzającej postępowanie jest brak merytorycznych przesłanek do orzekania co do istoty i w rzeczywistości jej skutkiem jest jedynie zakończenie stanu zawisłości. Wskazywałoby to na istnienie jedynie skutków procesowych wydanej decyzji umarzającej postępowanie.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaakcentował, iż wbrew twierdzeniom skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarte zostało wyjaśnienie, które jednoznacznie wskazuje, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji zezwalającej na zmianę sposobu użytkowania skutkuje tym, że A. M. nie posiada zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w części lokalu mieszkalnego nr [...], który winien być użytkowany jako mieszkalny. Zarzut uniemożliwienia stronie zaznajomienia się z aktami sprawy, również nie jest zasadny. Pismem z dnia 28 czerwca 2010 r. przed wydaniem decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. wezwał bowiem strony postępowania do zapoznania się z aktami sprawy. W trakcie zaś przeprowadzonego postępowania w trybie odwoławczym organ II instancji nie zgromadził żadnego dodatkowego materiału dowodowego w sprawie. Nadto oświadczenie z dnia 11 lutego 2002 r. Zarządcy nieruchomości o zgodzie na zmianę sposobu zagospodarowania lokalu mieszkalnego [...] nie miało wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W myśl natomiast utrwalonego w tej mierze orzecznictwa wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci zawartych w wyroku wskazań co do dalszego postępowania, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06, LEX nr 325365. Podkreślenia wymaga, iż ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt II FSK 209/07, LEX nr 377585.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach związany jest ocenami i wskazaniami wyrażonymi przez ten Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 5 września 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 368/07 i nie może ocenić odmiennie kwestii przez Sąd ten wówczas przesądzonych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w obecnym składzie nie podejmuje zatem rozważań dotyczących konieczności i celowości wznowienia przez organ I instancji postępowania w sprawie decyzji ostatecznej z dnia [...] r. udzielającej A. M. pozwolenia na użytkowanie, które to wznowione postępowanie doprowadziło do wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego. W tym zakresie Sąd w wyroku, o którym mowa powyżej, wskazał bowiem, iż cyt. "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszym rzędzie podlegać winna wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, o ile taka została wydana – przy zastosowaniu procedury wznowieniowej". Wskazanie to notabene Sąd w obecnym składzie w całej rozciągłości podziela. Wobec bowiem faktu, iż ostateczną decyzją z dnia [...] r. wyeliminowana została z obrotu prawnego decyzja udzielająca A. M. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania lokalu natomiast prawomocnym wyrokiem wskazanym powyżej Sąd uchylił decyzję z dnia [...] r. zezwalająca na wznowienie robót i zobowiązującą A. M. do wystąpienia o pozwolenie na użytkowanie lokalu decyzja z dnia [...] r. udzielająca pozwolenia na użytkowanie musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
Tym samym Sąd w obecnym składzie podjąć może jedynie ocenę formalnej poprawności przeprowadzonego postępowania wznowionego i wydanej w jego efekcie decyzji, której treść merytoryczna w zakresie uchylenia decyzji ostatecznej udzielającej pozwolenia na użytkowanie lokalu odpowiada wiążącym organy i Sąd wskazaniom zawartym w wyroku, o którym mowa powyżej. Stwierdzić zatem w tym miejscu należy, iż wznowione z urzędu postępowanie zakończone decyzją organu I instancji z dnia [...] r. przeprowadzone zostało w zgodzie z zasadami procedury administracyjnej. Organ po uchyleniu przez [...] WINB w K. poprzedniej wydanej w ramach postępowania wznowionego decyzji tym razem ustalił krąg stron postępowania i pismem z dnia 28 czerwca 2010 r. powiadomił je o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i innych prawach stron wynikających z art.10 § k.p.a. Jak wynika z akt sprawy pismo to doręczono A. M. w dniu 30 czerwca 2010 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki podpisane przez matkę skarżącego). Wydana zaś przez organ decyzja pozostaje w zgodzie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., który to przepis nakazuje organowi uchylenie decyzji dotychczasowej w razie w razie stwierdzenia podstaw do jej uchylenia i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Stosownie do wskazań zawartych w przywołanym wyżej wyroku uchylił bowiem decyzję ostateczną udzielającą pozwolenia na użytkowanie i umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Już wcześniej z obrotu prawnego wyeliminowano bowiem zarówno decyzję z dnia [...] r. zezwalającą na zmianę sposobu użytkowania lokalu, jak również decyzję z dnia [...] r. zobowiązującą stronę do wystąpienia o pozwolenie na użytkowanie lokalu (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.). Brak też, w przypadku robót dokonanych przez A. M. i dokonanej przez niego zmiany sposobu użytkowania lokalu innej ewentualnej podstawy umożliwiającej prowadzenie postępowania w przedmiocie ww. pozwolenia na użytkowanie. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż wbrew twierdzeniom skargi art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuszcza wydanie w charakterze "nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy" także rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie uprzednio zakończone uchylaną obecnie decyzją ostateczną, a ma to miejsce wówczas gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Zawarte w tej mierze w decyzji pierwszoinstancyjnej uzasadnienie, choć lakoniczne, jest co do zasady merytorycznie poprawne. Prawidłowo przeto organ II instancji utrzymał zaskarżone doń rozstrzygnięcie w mocy, zawarte zaś w skardze zarzuty nie mogły zostać uwzględnione. W żadnej mierze nie można bowiem podzielić tezy skarżącego, iż zaskarżona decyzja nie wyjaśnia czy może on w lokalu mieszkalnym nadal prowadzić działalność usługową albowiem kwestii tej poświęcony jest cały końcowy passus sformułowanego przez [...] WINB w K. uzasadnienia wyjaśniającego, że wobec wyeliminowania z obrotu prawnego pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania przedmiotowy lokal winien być użytkowany jako lokal mieszkalny. Nie znajduje też uzasadnienia w materiale dowodowym zarzut uniemożliwienia skarżącemu zapoznania się z aktami sprawy. Jak to już bowiem wskazano powyżej w trakcie postępowania przed organem I instancji PINB pismem z dnia 28 czerwca 2010 r. doręczonym A. M. 30 czerwca 2010 r. powiadomił go o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i innych prawach stron wynikających z art.10 § k.p.a., natomiast organ II instancji nie zgromadził żadnych dodatkowych dowodów. Nie mógł także zostać uwzględniony zarzut nie uwzględnienia przez organ oświadczenia zarządcy o zgodzie na zmianę sposobu użytkowania lokalu. Po pierwsze bowiem prowadzone przez organy postępowanie wznowione nie dotyczyło pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania, w którym taka okoliczność potencjalnie mogłaby mieć znaczenie, lecz pozwolenia na użytkowanie lokalu. Po drugie zaś wskazany zarzut nie uwzględnia związania organów wyrokiem Sądu z dnia 5 września 2007 r. nakazującym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie lokalu.
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów uznających poprawność przyjętego przez organ II instancji rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło