IV SA/Wa 751/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia zgłoszonych zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego postanawia odrzucić skargę. D. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Delegatury Najwyższej Izby Kontroli w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia zgłoszonych zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego. W odpowiedzi na skargę Prezes Najwyższej Izby Kontroli wniósł o odrzucenie skargi jako nie mieszczącej się w zakresie kompetencji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisami sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności - zgodności z prawem - działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia zgłoszonych zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego, wydane na podstawie art. 64a ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. z 2012 r. poz. 82 ze zm.). W ocenie Sądu zaskarżone działanie Najwyższej Izby Kontroli nie należy do żadnej z kategorii spraw wymienionych w treści art. 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż powyższej określone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sądy administracyjne kontrolują również akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej i akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż wyżej wymienione podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Najwyższa Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli państwowej podległym Sejmowi (art. 202 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli) i kontroluje działalność organów administracji rządowej, Narodowego Banku Polskiego, państwowych osób prawnych i innych państwowych jednostek organizacyjnych z punktu widzenia legalności, gospodarności, celowości i rzetelności. (art. 203 Konstytucji RP i art. 2 ustawy o Najwyższej Izbie Konntroli). Poprzez sprawowanie kontroli należy rozumieć funkcję państwową odmienną od stanowienia prawa, jego wykonywania i sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Istota kontroli sprowadza się do ustalenia stanu rzeczy, który istnieje i porównania go ze stanem, jaki powinien istnieć w świetle obowiązującego prawa. Stwierdzone rozbieżności znajdują odzwierciedlenie w protokole kontroli, a uwagi i wnioski z kontroli znajdują się w wystąpieniu pokontrolnym. Najwyższa Izba Kontroli w przypadku ujawnienia czynów, za które ustawowo przewidziana jest odpowiedzialność zawiadamia o tym właściwe organy (art. 63 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli), a te informują NIK o wynikach postępowania. Zatem w odróżnieniu od podmiotów sprawujących obowiązki z zakresu administracji publicznej, Najwyższa Izba Kontroli nie dysponuje środkami przymusu, które mogłyby doprowadzić do realizacji wniosków zawartych w wystąpieniu pokontrolnym i nie ma umocowania do stosowania w tym celu środków władczych. Powyższe unormowania wskazują, ze Najwyższa Izba Kontroli nie jest organem administracji publicznej. Z usytuowania Najwyższej Izby Kontroli w systemie organów państwa wynika, że stanowi ona oddzielny, zależny tylko od Sejmu, organ państwowy powołany do sprawowania szeroko rozumianej kontroli, nie zaś organ powołany do administrowania (kierowania, zarządzania, zawiadywania). Nie można zaliczyć Najwyższej Izby Kontroli do grona organów administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) dalej "k.p.a.". Zgodnie z definicję organu administracji publicznej zawartą w wymienionym przepisie, organami administracji publicznej są ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W świetle powołanych przepisów działania kontrolne NIK nie stanowią działań administracji publicznej, wobec czego nie mogą podlegać kontroli sądów administracyjnych. Pogląd o odrębności pionu kontroli sprawowanej przez NIK i niepodleganiu jej wyników kontroli sądowej jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r. II GSK 1050/09, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2011 r. II GSK 1535/10 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), który Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela. W świetle powyższego Sądu za niedopuszczalną uznał ocenę legalności zaskarżonego postanowienia Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] lutego 2013 r., gdyż Najwyższa Izba Kontroli nie jest ze swej istoty organem administracji publicznej i w związku z tym jej działalność nie podlega kognicji sądowoadministracyjnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.