II SA/Lu 217/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Towarzystwa Ochrony Przyrody na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Towarzystwa Ochrony Przyrody kwotę 200 (dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] Wójt Gminy S. - po rozpatrzeniu wniosku Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W., Zarządu Zlewni Wisły lubelskiej i Bugu granicznego w L. - ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.: "Zabezpieczenie przed erozją prawego brzegu rzeki Wisły w km [...] i [...] w miejscowości S. gm. S. pow. R., woj. L.". Odwołania od powyższej decyzji wnieśli: T. w Warszawie, O. z siedzibą w Markach oraz Stowarzyszenie Ekologiczne "K. G.". Odwołujący domagali się uchylenia decyzji organu I instancji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W ich ocenie rozstrzygnięcie to zostało wydane z naruszeniem procedury, przez co nie mieli oni możliwości zgłaszania uwag i wniosków w przeprowadzonym postępowaniu. Odwołanie T. w Warszawie zostało wniesione bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., w związku z czym organ ten przekazał je organowi I instancji, celem jego analizy oraz zwrotu organowi odwoławczemu wraz z aktami sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...] – zaskarżoną w niniejszym postępowaniu - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołań O. z siedzibą w Markach oraz Stowarzyszenia Ekologicznego "K. G.", uchyliło w całości decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż informację o zebranym materiale dowodowym oraz możliwości zapoznania się z nim Wójt Gminy S. podał w obwieszczeniu z dnia [...] czerwca 2010 r. zakreślając w nim 21-dniowy termin na składanie uwag i wniosków. Obwieszczenie to było jednak – w ocenie Kolegium – przedwczesne z uwagi na niekompletność materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, który nie zawierał raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a także uzgodnień wydanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L. Jak wskazał organ odwoławczy (biorąc pod uwagę okres dołączenia do sprawy wskazanych dokumentów) omawiane obwieszczenie mogło zostać wydane najwcześniej 8 grudnia 2010 r. Zaskarżona decyzja została zaś wydana w dniu [...] grudnia 2010 r., tj. w dniu w którym nie upłynął jeszcze 21-dniowy termin przewidziany art. 33 ustawy. Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż w aktach sprawy brak jest dowodu realizacji przez organ dyspozycji art. 38 ustawy i podania w trybie obwieszczenia informacji o wydaniu decyzji. W związku z powyższym Kolegium uznało, że postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji jest wadliwe i konieczne jest jego ponowne przeprowadzenie zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Skargę na powyższą decyzję wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. w Warszawie, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Strona skarżąca wskazała, iż zaskarżona decyzja została wydana bez rozpatrzenia jej odwołania, przez co organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu. Ponadto zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 3 i art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W ocenie strony skarżącej nierozpatrzenie jej odwołania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż odwołanie to zawierało inne żądanie, niż zawarte w rozpatrzonych odwołaniach O. z siedzibą w Markach oraz Stowarzyszenia Ekologicznego "K. G.". Mianowicie strona skarżąca domagała się uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i orzeczenia o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań, pozostali odwołujący żądali natomiast uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 160/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę T. w Warszawie, uznając, że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji celem jego uzupełnienia poprzez dokonanie wymaganych przepisami prawa działań i czynności. Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że obwieszczenie o prowadzonym postępowaniu było przedwczesne, co skutkowało pozbawieniem uczestników postępowania ich zagwarantowanych ustawą praw. Ponadto wskazał, iż organ I instancji nie wykonał ciążącego na nim obowiązku określonego w art. 38 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, polegającego na podaniu do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią. Odnosząc się do kwestii pominięcia przez Kolegium odwołania strony skarżącej, Sąd stanął na stanowisku, iż uchybienie to nie mogło mieć wpływu na poprawność kontrolowanej decyzji. W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. w Warszawie zarzuciło wyrokowi Sądu I instancji naruszenie art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie nieuwzględnienie skargi przez Sąd I instancji jest nieuzasadnione, bowiem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do zarzutów naruszenia w zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego w zakresie ochrony środowiska oraz nie zbadał legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia poza granicami skargi. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2146/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Sąd II instancji uznał za uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 i art. 107 § 1 k.p.a. z powodu nierozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odwołania T.od decyzji pierwszoinstncyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając ponownie skargę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07). W wyroku z dnia 17 stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny – uchylając wyrok Sądu I instancji – stanął na stanowisku, iż nie do przyjęcia jest pogląd, że pominięcie przez organ II instancji odwołania jednej ze stron skarżących, to jest T. z siedzibą w Warszawie, nie mogło mieć wpływu na poprawność kontrolowanej decyzji, ponieważ decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. jest decyzją o charakterze kasacyjnym, która zawiera ocenę prawną zbieżną z zarzutami odwołania T. NSA podniósł, iż podstawową zasadą postępowania administracyjnego (określoną w art. 138 § 1 k.p.a.) jest to, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego, nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie. Jeżeli organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania "drugiego", względnie innych dotychczas nie rozpoznanych pism procesowych (odwołań), pochodzących od innych stron tego postępowania. Niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań stron wywołuje daleko idące skutki prawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest także stanowisko, że decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. (jako wydanej bez podstawy prawnej). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż odwołanie w każdej sytuacji musi zostać rozpoznane przez organ odwoławczy (a nie organ I instancji) i bez znaczenia jest, czy zarzuty w tym odwołaniu podnoszone zbieżne są twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji wydanej na skutek rozpoznania pozostałych, złożonych w sprawie odwołań. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, bowiem odwołanie T. w Warszawie, z uwagi na skierowanie go bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, zostało przekazane do organu I instancji celem jego analizy oraz zwrotu organowi odwoławczemu wraz z aktami sprawy, lecz nie zostało rozpoznane. Biorąc pod uwagę, iż stan faktyczny niniejszej sprawy oraz stan prawny nie uległ zmianie, Sąd - będąc związany powyższym stanowiskiem - uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i czyni koniecznym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Ponadto - wobec zasadności skargi - Sąd uwzględnił wniosek strony skarżącej o zwrot kosztów postępowania, o czym orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 wspomnianej ustawy. Rozstrzygając ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawione wyżej uwagi i rozpatrzyć przed wydaniem rozstrzygnięcia wszystkie złożone przez strony postępowania odwołania od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2010 r. Z tych względów należało orzec jak w sentencji wyroku.