I GSK 1346/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "T." Spółki z o.o. w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 20 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 812/13 w sprawie ze skargi "T." Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odrzucił skargę "T." Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego oraz zwrócił skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że wraz ze skargą z dnia 26 lutego 2013 r. "T." Sp. z o.o. złożyła pełnomocnictwo z dnia 12 marca 2012 r. dla doradcy podatkowego A. M. oraz informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców z dnia 26 lutego 2013 r. Z informacji wynikało m.in., że ostatniej zmiany w rejestrze dokonano w dniu 14 września 2012 r. W celu usunięcia wątpliwości, czy w dniu udzielenia pełnomocnictwa osoba je podpisująca była do tego umocowana, pełnomocnik skarżącej - zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 kwietnia 2013 r. - został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, przez złożenie pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego albo też jego odpisu aktualnego na dzień podpisania pełnomocnictwa (12 marca 2012 r.). Pełnomocnik strony nadesłał informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców z dnia 25 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., stwierdził, że pełnomocnik strony nie wykazał właściwie swojego umocowania do działania w imieniu strony przy złożeniu skargi. Z tego powodu został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu, który wykazywałby, że osoba udzielająca mu pełnomocnictwa była do tego uprawniona w dniu podpisania pełnomocnictwa. Mimo wezwania Sądu z nadesłanego odpisu nie wynikało umocowanie dla osoby udzielającej pełnomocnictwa. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła "T." Sp. z o.o. zaskarżając to orzeczenie w całości. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 47 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie stanu faktycznego, z którego wynika, że pełnomocnik nie dołączył do skargi dokumentu wykazującego w sposób właściwy swojego umocowania do reprezentowania skarżącej przy składaniu skargi, 2. art. 49 § 2 p.p.s.a. przez przyjęcie stanu faktycznego, z którego wynika, że Spółka za pośrednictwem pełnomocnika nie uzupełniła pisma na wezwanie Sądu, 3. art. 49 § 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że skarga uzupełniona pismem pełnomocnika złożonym w ustawowym terminie, którym uzupełniono jej braki formalne, nie wywołuje skutków od dnia jej wniesienia, 4. art. 29 w zw. z art. 28 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że Spółka nie wykazała stosownym dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu, iż osoby uprawnione do działania w jej imieniu (osoby udzielające pełnomocnictwa), posiadały stosowne do tego umocowanie, 5. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi mimo uzupełnienia w terminie jej braków formalnych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że pełnomocnik Spółki przedłożył dokument potwierdzający jego umocowanie do jej reprezentowania przy złożeniu skargi, podpisany przez osobę umocowaną w dniu 12 marca 2012 r. do udzielenia pełnomocnictwa, wykazaną w KRS do reprezentacji Spółki w dniu podpisania pełnomocnictwa. Sposób reprezentacji skarżącej w zakresie osobowym nie uległ zmianie zarówno w dniu złożenia skargi, jak również w okresie późniejszym. Widniejąca w aktualnym odpisie data 14 września 2012 r., o której wspomniał Sąd, dotyczyła złożenia sprawozdania finansowego, a nie jakichkolwiek zmian dotyczących funkcjonowania Spółki – w tym sposobu reprezentacji. W związku z powyższym pełnomocnik był w sposób właściwy umocowany do działania w imieniu strony, co wykazał. Niezależnie od powyższego, zdaniem kasatora, niewskazanie przez pełnomocnika właściwego umocowania do działania w imieniu strony przy złożeniu skargi, które w ocenie WSA miało miejsce w sprawie, nie jest przeszkodą do nadania skardze prawidłowego biegu, gdyż sąd powinien samodzielnie sprawdzić tę okoliczność z urzędu. Biorąc powyższe pod uwagę oraz wywodząc, że braki formalne wynikające z wezwania zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie, Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawy, na których ją oparto, a którymi z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany - w istocie zmierzają do podważenia zasadności odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wnosząca skargę kasacyjną z jednej strony wskazała, że jej pełnomocnik do skargi dołączył dokument wykazujący w sposób właściwy swoje umocowanie, podpisane przez osobę uprawnioną w dniu 12 marca 2012 r. do udzielenia pełnomocnictwa, zadośćuczynił również wezwaniu przewodniczącego, a jednocześnie podniosła, że konsekwencje przewidziane w art. 49 § 2 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mogą być skutecznie zastosowane tylko, gdy niewykonanie wezwania spowoduje niemożność nadania biegu pismu procesowemu. Wobec tego, że Sąd powinien badać z urzędu czy osoba udzielająca pełnomocnictwa jest ujawniona w KRS jako upoważniona do reprezentacji, omawiane uchybienie nie mogło być uznane za przeszkodę do nadania skardze prawidłowego biegu, a w konsekwencji nie mogły znaleźć w sprawie zastosowania ww. przepisy p.p.s.a. Stanowisko kasatora nie jest prawidłowe. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na następujące pytania: - czy wykazanie umocowania do działania w imieniu spółki z o.o. osoby dokonującej czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest warunkiem formalnym skargi, bez zachowania którego nie może otrzymać ona prawidłowego biegu, - czy w okolicznościach niniejszej sprawy skarga spełniała te wymogi, i wreszcie - czy do uzupełnienia ewentualnych braków skargi w omawianym zakresie zobowiązana była strona czy też umocowanie do reprezentowania spółki z o.o. należy do sfery faktów ustalanych przez sąd z urzędu - a zatem nie wymaga wykazywania. Na wstępie należy przypomnieć, że w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 § p.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa – stosownie do art. 29 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że złożenie pełnomocnictwa – bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony – nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności (tak też: NSA w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 147/08). Stanowisko to znajduje uzasadnienie w następującej argumentacji: Warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie skutkuje jej odrzuceniem - w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.- zostały określone w art. 57 § 1 ustawy. Zgodnie z nim skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji (a to: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego - co pozostaje poza sporem), a nadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym - przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. W szczególności w myśl art. 46 § 1 pkt 4 każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Według zaś § 3 ww. artykułu do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Art. 49 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi - co już wskazywano - w sposób niekwestionowany rygorem właściwym dla nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi powołany na wstępie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W grupie przepisów poświęconych pismom w postępowaniu sądowym (Dział III, rozdział 1, art. 45-49 p.p.s.a.) ustawodawca nie zawarł dalszych wymogów, brak których wymaga uzupełnienia w trybie art. 49 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 p.p.s.a., mimo to, w sytuacji, gdy składającym skargę jest osoba prawna, skardze nie można nadać prawidłowego biegu, mimo podpisania jej przez pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4) i dołączenia pełnomocnictwa, jeżeli budzi wątpliwości, czy pełnomocnictwo to zostało prawidłowo udzielone. Jeżeli bowiem przytoczony wyżej art. 46 § 2 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, że warunkiem formalnym wnoszonej przez pełnomocnika skargi jest dołączenie tego pełnomocnictwa, to jedynym logicznym i racjonalnym rozwiązaniem jest przyjęcie, że pełnomocnictwo to musi spełniać prawem przewidziane wymogi. Tym samym - na co wskazuje regulacja zawarta w art. 37 § 1 p.p.s.a. - pełnomocnictwo to (do złożenia którego pełnomocnik zobligowany jest przy pierwszej czynności procesowej) ma być zaopatrzone w podpis mocodawcy. Regulacja ta jest ściśle związana z treścią przepisu art. 28 oraz art. 29 p.p.s.a., bowiem w przypadku, gdy mocodawcą jest strona będąca osobą prawną (jak w rozpatrywanym przypadku) pełnomocnictwo podpisane musi być przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób - na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. W art. 29 powołanej ustawy procesowej ustawodawca wskazał przy tym jednoznacznie, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie - dokumentem. Tym samym złożenie pełnomocnictwa - bez wykazania (stosownym, o czym niżej) dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana w dacie udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony - nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu. Ustawodawca nie dookreślił rodzaju dokumentu, jakim wykazać należy umocowanie do dokonywania czynności. Nie rodzi jednak sporów w piśmiennictwie i orzecznictwie, że stosownym dokumentem do wykazania osób upoważnionych do reprezentowania spółek prawa handlowego jest dokument zawierający informację z Krajowego Rejestru Sądowego. Akceptowana jest też praktyka określania w wezwaniu o usunięcie braków formalnych, rodzaju dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby do reprezentowania osoby prawnej, którego autentyczność i zgodność z prawdą nie powinna budzić wątpliwości (np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 581/05). Dane wpisane do Rejestru zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) korzystają z domniemania prawdziwości; na mocy art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przed dokonaniem wpisu to sąd rejestrowy bada, czy dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod względem formy i treści z przepisami prawa, jak też czy zgłoszone dane są zgodne z rzeczywistym stanem. Jak już wspomniano wyżej, umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Stosowny dokument z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego zawierać winien zatem wpisy aktualne na ten właśnie dzień. Zachodzi w tym miejscu potrzeba wyjaśnienia, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz trybu i sposobu udzielania informacji z Krajowego Rejestru Sądowego i wydawania kopii dokumentów z katalogu, a także struktury udostępnianych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru oraz cech wydruków umożliwiających ich weryfikację z danymi w Rejestrze (Dz. U. Nr 297, poz. 1760) Centralna Informacja wydaje odpisy, wyciągi, zaświadczenia i pozostałe informacje z KRS (§ 4 ust. 1), odpis może być pełny lub aktualny (§ 5), odpis pełny zawiera treść wszystkich wpisów /.../ dokonanych od chwili pierwszego wpisu /.../, odpis aktualny zawiera aktualną treść wpisów (§ 6 ust. 1 i 2), wyciąg z rejestru zawiera aktualną treść wpisów, obejmującą wskazane przez wnioskodawcę działy rejestru (§ 7). Każdą z ww. rodzaju informacji udzielanych przez Centralną Informację uznać należy za odpowiednią, jeżeli w sposób niewątpliwy wykaże umocowanie osób działających w imieniu strony w danym czasie. Wbrew twierdzeniom Spółki, sekwencja zdarzeń wynikająca z treści dokumentów przedłożonych w sprawie wskazuje, że ani aktualny odpis z rejestru z dnia 26 lutego 2013 r., ani ten z dnia 25 kwietnia 2013 r. nie wykazywał umocowania J. Ś. do podejmowania czynności w imieniu Spółki na dzień udzielenia pełnomocnictwa. Wbrew wywodom strony ma znaczenie - i to w rozpatrywanym przypadku kapitalne - że przedłożone do akt odpisy z KRS wskazywały stan na dzień 26 lutego 2013 r. i na dzień 25 kwietnia 2013 r., w sytuacji, gdy pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu 12 marca 2012 r., zaś ostatni wpis miał miejsce w dniu 14 września 2012 r. Nic ponadto w relewantnym dla sprawy zakresie nie wynika z treści przedłożonych dokumentów. Wobec wątpliwości, w szczególności dotyczących zapisu z dnia 14 września 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny miał pełne podstawy do przyjęcia, że strona nie wykazała umocowania J. Ś. do działania w imieniu Spółki w dniu 12 marca 2012 r. - w którym to dniu udzielono pełnomocnictwa pełnomocnikowi procesowemu, podpisującemu skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie do złożenia pełnego odpisu lub odpisu aktualnego na dzień podpisania pełnomocnictwa - z czytelnym wskazaniem, że chodzi o datę 12 marca 2012 r. – oraz określeniem terminu wykonania i skutków jego niewykonania - było w pełni prawidłowe i dawało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu podstawy do zastosowania rygoru z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 p.p.s.a. Podsumowując dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że - wbrew stanowisku prezentowanemu przez stronę - skarga nie spełniała warunków formalnych umożliwiających nadanie jej prawidłowego biegu. W szczególności nie znajduje oparcia w przywołanych przepisach i okolicznościach sprawy oraz nie polega na prawdzie twierdzenie, że przedłożony wypis z rejestru wystarczająco potwierdzał umocowanie J. Ś. do udzielenia pełnomocnictwa A. M. Trybem właściwym do uzupełnienia tak stwierdzonego braku formalnego skargi jest tryb określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. Wynika to wprost z jego brzmienia jak i faktu zamieszczenia go w rozdziale regulującym materię pism w postępowaniu sądowym. Na etapie oceny, czy skardze może być nadany prawidłowy bieg procedura przewiduje instytucję wezwania do uzupełnienia braków formalnych (zarządzeniem przewodniczącego) w trybie art. 49 p.p.s.a. Redakcja tego przepisu ("przewodniczący wzywa") wskazuje, że w razie zaistnienia sytuacji w nim przewidzianej przewodniczący jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobligowany do stosownego wezwania strony. W świetle unormowań zawartych w art. 46 § 1 i § 3, art. 37 § 1 w zw. z art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Powyższe znajduje poparcie w regulacji art. 49 p.p.s.a - zgodnie z którym ustawodawca zobligował przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych - bez względu na to jakiego rodzaju brak wystąpi, nie czyniąc wyłomu dla wykazywania umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Nie zmienia tej zasady regulacja zawarta w art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którą od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów. Zasady tej nie zmienia również domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru (wynikające z art. 17 ww. ustawy). W tym stanie rzeczy, nie sposób przyjąć, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu, mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism. Oznacza to, że ogłoszenie dokonanego wpisu nie zwalnia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi) bądź na sąd (na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego). Możliwość wzięcia pod uwagę przez sąd notoryjności określonych faktów nie znaczy, że sądowi można postawić skuteczny zarzut wadliwego odrzucenia skargi w sytuacji gdy strona - mimo wezwania przez przewodniczącego - nie uzupełni braków formalnych skargi. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjnej podlegała oddaleniu. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.