III SA/Wa 2795/12
WyrokWSA w Warszawie2013-05-28
Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Marek Kraus, Aneta Lemiesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik organu podatkowego, który wydał postanowienie w pierwszej instancji, może brać udział w rozpatrywaniu zażalenia na to postanowienie?Ratio decidendi
Pracownik organu podatkowego, który brał udział w wydaniu postanowienia w pierwszej instancji, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym dotyczącym tego postanowienia. Naruszenie tej zasady, zgodnie z art. 130 § 1 pkt 6 w związku z art. 221 i 239 Ordynacji podatkowej, stanowi podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia zaskarżonego aktu.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie VAT. Minister Finansów wezwał do uzupełnienia wniosku, a po braku odpowiedzi pozostawił go bez rozpatrzenia. Po rozpatrzeniu zażalenia, Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Spółka zaskarżyła to postanowienie do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdził, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącej kwotę 117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia del. WSA Marek Kraus, sędzia WSA Aneta Lemiesz (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 117 zł (słownie: sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca – P. S.A. z siedzibą w W. wnioskiem z dnia 25 stycznia 2012 r. zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Skarżąca we wniosku podała okoliczności faktyczne stanu przyszłego, w którym
zamierza nabyć wyodrębnioną działkę gruntu o powierzchni mniejszej niż 1 ha,
stanowiącą niezabudowaną nieruchomość gruntową, od osób fizycznych
(małżeństwa). Właściciele nieruchomości, z której planowane jest wyodrębnienie
działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 1 ha, nabyli jej własność na podstawie
umowy sprzedaży zawartej w dniu 17 maja 2007 r. Transakcja sprzedaży gruntu nie
została objęta opodatkowaniem VAT. Nieruchomość gruntowa, z której ma zostać
wyodrębniona działka gruntu, stanowi przedmiot współwłasności właścicieli na
zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. W ewidencji gruntów i
budynków przedmiotowa nieruchomość gruntowa jest sklasyfikowana jako użytki
rolne. Na nieruchomości gruntowej, z której planowane jest wyodrębnienie działki
gruntu, mającej stanowić przedmiot sprzedaży przez właścicieli na rzecz
Skarżącego, właściciele nieruchomości prowadzą gospodarstwo rolne. Jeden ze
współwłaścicieli nieruchomości (małżonek) jest zarejestrowanym podatnikiem VAT
czynnym, z tytułu prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu przepisów ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz.
1054 ze zm.) - dalej "usfawa o VAT". Drugi współwłaściciel nieruchomości (żona) nie
jest podatnikiem VAT w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Przedmiot wniosku
stanowiły pytania, dotyczące następujących kwestii:
1) Czy w przypadku wystawienia przez właścicieli nieruchomości-
sprzedających nieruchomość gruntową, faktur VAT z tytułu sprzedaży
niezabudowanego gruntu, obejmującego działkę gruntu zaliczoną do grupy gruntów
zabudowanych i zurbanizowanych, Spółka będzie uprawniona do odliczenia VAT
naliczonego wykazanego w wystawionych fakturach VAT?
2) Czy sprzedaż niezabudowanej nieruchomości gruntowej, obejmującej
działkę gruntu zaliczoną do grupy gruntów zabudowanych i zurbanizowanych będzie
podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a jeżeli tak -
według jakiej stawki powinna zostać opodatkowana sprzedaż tej działki gruntu?
Minister Finansów pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r., na podstawie art. 169 § 1 w
zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z
2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako "O.p."), wezwał Skarżącą do uzupełnienia
wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, poprzez uzupełnienie
zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku poprzez jednoznaczne
wskazanie, czy transakcja kupna-sprzedaży wskazanej we wniosku niezabudowanej
nieruchomości gruntowej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz
czy w przypadku ww. transakcji nie znajdzie zastosowania zwolnienie od podatku
VAT.
Na powyższe wezwanie Skarżąca udzieliła odpowiedzi pismem z dnia 2 maja 2012 r.
wyjaśniając, że zdarzenie przyszłe wraz ze stanowiskiem Spółki w zakresie
opodatkowania podatkiem od towarów i usług przedmiotowej transakcji zostało przez
Spółkę precyzyjnie wskazane we wniosku o interpretację z dnia 25 stycznia 2012r.
Dodatkowo Spółka stwierdziła, że wezwanie organu oznacza de facto to, że organ
próbuje przenieść na Spółkę obowiązek udzielenia interpretacji podatkowej.
Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. pozostawił wniosek bez
rozpatrzenia stwierdzając, że Strona nie uzupełniła jego braków formalnych, o
których mowa w wezwaniu z dnia 20 kwietnia 2012 r. Organ podkreślił, że w takim
stanie rzeczy wniosek z dnia 24 stycznia 2012 r. o udzielenie interpretacji
indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług nie spełnia wymogów
stawianych przez art. 14b § 3 O.p., w związku z czym uniemożliwia mu wydanie
interpretacji indywidualnej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca w dniu 17 maja 2012 r.
wniosła zażalenie zarzucając postanowieniu naruszenie art. 14g § 1 w związku z art.
14b § 3 O.p., poprzez bezprawne pozostawienie wniosku Spółki bez rozpatrzenia,
pomimo złożenia wniosku w pełni zgodnego z wymogami o charakterze
przedmiotowym i podmiotowym, określonymi w art. 14b O.p. oraz skierowania
wniosku do właściwego organu.
W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że pozostawiając wniosek bez rozpatrzenia,
organ podatkowy naruszył dyspozycję art. 14g § 1 w związku z art. 14b § 3 O.p.
Zdaniem Spółki, zarzut przyjęty przez organ podatkowy jako podstawa pozostawienia
wniosku bez rozpatrzenia, jest pozbawiony podstaw prawnych. Według Spółki
wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej spełniał całokształt warunków,
przewidzianych dla tego rodzaju wniosków w odpowiednich przepisach O.p. Spółka
dokładnie i wyczerpująco przedstawiła okoliczności zdarzenia przyszłego oraz
własne stanowisko w sprawie oceny prawnej zdarzenia, tj. opodatkowania
planowanej transakcji VAT.
Zdaniem Spółki organ wzywając ją do uzupełnienia wniosku dowiódł, że jego celem
było uniknięcie merytorycznego rozpatrzenia wniosku oraz skłonienie Spółki do
samodzielnego sformułowania odpowiedzi na pytania, które zostały w nim
postawione. W związku z tym, Spółka zauważyła, że zagadnienia, co do których
organ wezwał ją do uzupełnienia wniosku, powinny stać się przedmiotem analizy
przeprowadzonej przez ten organ w celu wydania interpretacji indywidualnej w
odniesieniu do kwestii, które stanowiły przedmiot wniosku. Zdaniem Skarżącej w
niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w W. dążył do tego, by Strona
nie tylko przedstawiła własne stanowisko w odniesieniu do spornego zdarzenia
przyszłego, ale dodatkowo dokonała oceny tego stanowiska, tj. de facto sama sobie
udzieliła odpowiedzi na zawarte we wniosku pytania, które powinny stać się
przedmiotem rozstrzygnięcia w interpretacji wydanej przez organ podatkowy.
Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy
postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. pozostawiające wniosek bez rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ wskazał, że opodatkowanie przedmiotowej transakcji jest
istotne dla rozpoznania sprawy i wydania interpretacji indywidualnej w zakresie
prawa do odliczenia, jednakże rozstrzygnięcie tej kwestii nie mogło być przedmiotem
interpretacji, ponieważ dotyczy ona odrębnego podmiotu. Należy również wskazać,
że obowiązek prawidłowego opodatkowania transakcji zbycia nieruchomości nie
ciąży na Spółce lecz spoczywa na podmiocie dokonującym dostawy nieruchomości.
W związku z tym, we wskazanym zakresie zostało wystosowane wezwanie do
uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Skoro opodatkowanie przedmiotowej transakcji dotyczy działania odrębnego
podmiotu to właśnie ten podmiot zobowiązany będzie do zastosowania właściwej
stawki. Wydanie interpretacji w takim przypadku wymaga oceny działania podmiotu
innego niż Wnioskodawca i zbadania skutków podatkowoprawnych działania
kontrahenta Spółki a nie samej Spółki.
Zdaniem organu niezbędne do wydania interpretacji były m.in. informacje, czy
kontrahent Spółki podejmował wcześniej jakiekolwiek czynności wymagające
zaangażowania znacznych środków finansowych zmierzające do podniesienia
wartości gruntu, np. ogrodzenie, uzbrojenie terenu itp. .oraz aktywne działania
marketingowe, wykraczające poza zwykle formy ogłoszenia mające na celu
dokonanie sprzedaży nieruchomości (np. reklama) oraz czy osoba fizyczna
sprzedając działki działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową
działalność gospodarczą (jako handlowiec), tj. czy jej działalność w tym zakresie
przybiera formę zawodową (profesjonalną).
Na podstawie przedstawionego zdarzenia przyszłego organ nie był w stanie ocenić,
czy kontrahent działa jak podatnik. Organ nie może bowiem wystosować do
Wnioskodawcy wezwania do uzupełnienia treści wniosku o ww. informacje nie
dotyczące jego sytuacji, lecz tylko i wyłącznie do kontrahenta Spółki. Bowiem Spółka
jako nabywca nawet przy najlepszej wiedzy nie jest w stanie sprostać uzupełnieniu
wniosku o takie informacje.
W konsekwencji, do wydania interpretacji dotyczącej potwierdzenia prawa
Wnioskodawcy do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia przedmiotowej
nieruchomości niezbędne było wskazanie jako elementu zdarzenia przyszłego czy
transakcja kupna-sprzedaży wskazanej we wniosku niezabudowanej nieruchomości
gruntowej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, oraz czy w
przypadku ww. transakcji nie znajdzie zastosowania zwolnienie od podatku VAT.
Dlatego też we wskazanym zakresie zostało wystosowane wezwanie do
uzupełnienia braków formalnych wniosku.
W odpowiedzi na wezwanie organu Strona wskazała, że zdarzenie przyszłe
dotyczące planowanej przez Spółkę transakcji sprzedaży niezabudowanej
nieruchomości gruntowej wraz ze stanowiskiem Spółki w zakresie opodatkowania
podatkiem od towarów i usług przedmiotowej transakcji zostało przez Spółkę
precyzyjnie wskazane we wniosku o interpretację z dnia 25 stycznia 2012 r.
Zatem, z uwagi na fakt, iż Organ podatkowy nie uzyskał odpowiedzi na postawione
w wezwaniu pytania, niezbędnych dla prawidłowej oceny prawnej przedstawionej
sprawy, nie mógł więc wydać indywidualnej interpretacji przepisów prawa
podatkowego.
W skardze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając
naruszenie art. 14g § 1 w związku z art. 14b § 3 O.p., poprzez bezzasadne
pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej,
pomimo złożenia wniosku w pełni zgodnego z wymogami określonymi w art. 14b O.p.
oraz skierowania go do właściwego organu.
Zdaniem Skarżącej, wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej spełniał
całokształt warunków, przewidzianych dla tego rodzaju wniosków w przepisach
Ordynacji podatkowej. Spółka wyczerpująco i kompletnie przedstawiła okoliczności
zdarzenia przyszłego, jak również własne stanowisko w sprawie oceny prawnej tego
zdarzenia, zgodnie z wymogami określonymi w art. 14b § 3 O.p. W złożonym
wniosku Skarżąca wskazała, że w jej ocenie sprzedaż gruntu w okolicznościach
opisanego we wniosku zdarzenia przyszłego nie powinna podlegać opodatkowaniu
VAT na podstawie u.p.t.u. Według Skarżącej w związku ze spełnieniem przez
wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej wymogów zawartych w art. 14b O.p.,
organ podatkowy winien wydać interpretację indywidualną w oparciu o informacje
tam zawarte.
Ponadto, Skarżąca zauważyła, że zagadnienia, co do których organ wezwał ją do
uzupełnienia wniosku, powinny stać się przedmiotem analizy przeprowadzonej przez
sam organ w celu wydania interpretacji indywidualnej w odniesieniu do kwestii,
stanowiących osnowę wniosku. Jej zdaniem w niniejszej sprawie, Dyrektor Izby
Skarbowej w W. dążył do tego, by Spółka nie tylko przedstawiła własne
stanowisko w odniesieniu do spornego zdarzenia przyszłego, ale dodatkowo
dokonała oceny tego stanowiska, tj. de facto sama sobie udzieliła odpowiedzi na
zawarte we wniosku pytania, które powinny stać się przedmiotem rozstrzygnięcia
(interpretacji), wydanej przez organ podatkowy. Wskazała, iż wezwania organu
podatkowego nie można oceniać inaczej niż jako poszukiwania pretekstu do
uchylenia się przez organ od dokonania analizy przepisów prawa podatkowego i
oceny stanowiska Skarżącej.
Zdaniem Skarżącej, argumentacja organu podatkowego wprost przeczy
zasadniczemu celowi instytucji interpretacji indywidualnych. Wskazała, że w
skomplikowanych faktycznych, dokonanie prawidłowej wykładni przepisów danej
ustawy, czy rozporządzenia z zakresu prawa podatkowego w praktyce nie jest
możliwe do realizacji w całkowitym oderwaniu od pozostałych regulacji zawartych w
tym lub innych aktach prawnych, zaliczanych do systemu prawa podatkowego.
Zdaniem Spółki do braków formalnych, które powodują po stronie organu
podatkowego obowiązek wezwania wnioskodawcy do ich usunięcia na podstawie art.
169 § 1 O.p., należy zaliczyć wyłącznie te braki, które faktycznie uniemożliwiają
merytoryczne rozpatrzenie wniosku o interpretację (wymienione wart. 14b§30.p.).
Na potwierdzenie prawidłowości swojego stanowiska Skarżąca wskazała na
orzecznictwo sądów administracyjnych zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt III SA/Wa
702/09 oraz z dnia 14 października 2009 r. o sygn. akt III SA/Wa 1058/09.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymując zaprezentowane wcześniej
stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się na
powodach innych niż w niej wskazane. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2012r. poz. 1270 ze zm.), dalej - "p.p.s.a.", stanowiący, że sąd rozstrzyga w
granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z
prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności,
wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia
wniosku Skarżącej o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa
podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług planowanej
transakcji sprzedaży nieruchomości, w której Skarżąca jest nabywcą.
Zgodnie z art. 14 g § 3 O.p. w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia
wydaje się postanowienie, na które służy zażalenia. Przepisy rozdziałów 14 i 16
działu IV stosuje się odpowiednio.
Zgodnie zaś z art. 239 O.p., w zakresie nie uregulowanym w rozdziale 16 do zażaleń
stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniach. Oznacza to, że do zaskarżonego
postanowienia zastosowanie ma także art. 221 ww. ustawy stanowiący, że w
przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw
finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez
samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ
podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Nie ma
przy tym znaczenia brak wskazania powyższych przepisów w art. 14h O.p.,
wymieniającym przepisy tej ustawy stosowane odpowiednio w sprawach dotyczących
interpretacji indywidualnych, jako że w rozpoznanej sprawie nie doszło do wydania
interpretacji indywidualnej. Na podstawie art. 14g O.p. pozostawiono bez
rozpatrzenia wniosek Skarżącej o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów
prawa podatkowego. Tryb instancyjny, w jakim wniosek Skarżącej został rozpatrzony
jest trybem przewidzianym dla postanowień, nie zaś dla interpretacji indywidualnych.
Dlatego też środkiem zaskarżenia przysługującym Skarżącej w tym postępowaniu
było zażalenie,
Z akt sprawy wynika, że postanowienie z [...] maja 2012r. podpisane zostało przez
działającą z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. K.
D.- Naczelnika Wydziału. Znajdujący się w aktach egzemplarz postanowienia
opatrzony jest także podpisami: osoby która "sporządziła" postanowienie (podpis
nieczytelny) oraz p.o. Kierownika Oddziału – B. S..
Natomiast zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2012r. podpisane zostało przez
również działającą z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej w W.
M. K., Naczelnika Wydziału.
Opatrzone zostało także nieczytelnym podpisem osoby, która je "sporządziła", takim
samym jak podpis na postanowieniu z [...] maja 2012r. oraz podpisem p.o. Kierownika
Oddziału B. S. i Naczelnika Wydziału K. D..
Z powyższego wynika, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia uczestniczyły
osoby, które brały udział w załatwieniu sprawy zakończonej wydaniem
postanowienia, na które Skarżąca wniosła zażalenie.
Innymi słowy, te same osoby uczestniczyły w rozpatrzeniu wniosku Skarżącej o
wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie dopuszczalności wszczęcia
postępowania interpretacyjnego na podstawie tego wniosku, jak też brały udział w
rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie kończące postępowanie, w którym
uczestniczyły.
Przede wszystkim nie ulega przy tym wątpliwości, że w wydaniu zaskarżonego
postanowienia uczestniczyła również Naczelnik Wydziału K. D., która z
upoważnienia organu podatkowego wydała postanowienie, na które wniesiono
zażalenie.
W tej sytuacji rozważyć należało, czy pracownik organu podatkowego - Dyrektora
Izby Skarbowej, upoważnionego przez Ministra Finansów - wydający postanowienie
w pierwszej instancji, w toku postępowania wywołanego wniesieniem zażalenia na to
postanowienie, może zostać uznany za pracownika, o którym mowa w art. 130 § 1
pkt 6 O.p., to jest za pracownika podlegającego wyłączeniu od udziału w
postępowaniu.
Zagadnienie powyższe zostało rozstrzygnięte uchwałą Naczelnego Sądu
Administracyjnego z 18 lutego 2013r. sygn. akt I GPS 2/12 (Lex nr 1271653),
zgodnie z którą "Artykuł 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja
podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.) ma zastosowanie do pracownika
organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221
tej ustawy".
Istota rozstrzygniętego problemu dotyczy zatem instytucji wyłączenia pracownika
załatwiającego daną sprawę w pierwszej instancji od rozpoznania jej w postępowaniu
odwoławczym przed organem jednoosobowym, w postępowaniu, w którym nie
obowiązuje zasada dewolutywności.
Instytucja wyłączenia pracownika - jak się przyjmuje - jest elementem
sprawiedliwości proceduralnej, a więc jednej z zasad demokratycznego państwa
prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Z zasady demokratycznego państwa prawnego
wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy
publicznej w celu rozstrzygnięcia sporów indywidualnych odpowiadały standardom
sprawiedliwości proceduralnej. Podkreślając znaczenie tej zasady Naczelny Sąd
Administracyjny odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz
piśmiennictwa.
Przesłanka wyłączenia pracownika, określona w art. 130 § 1 pkt 6 O.p., wskazuje, iż
niepożądaną jest sytuacja, gdy przy rozpatrywaniu sprawy - i to bez względu na to,
czy chodzi o jej rozpoznanie w ramach dwóch instancji, czy też w ramach jednej
instancji - zaangażowany w jej merytoryczne rozpoznanie w jej całokształcie jest
pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w poprzedniej fazie.
Uczestniczyłby on nie tylko w dokonywaniu ponownej oceny materiału dowodowego,
ale również miałby odnieść się do zarzutów stawianych poprzedniej decyzji przez
stronę, w tym także zarzutów adresowanych ad personam do osoby np. najpierw
prowadzącej postępowanie dowodowe, a następnie wydającej (podpisującej)
decyzję. Jest oczywistym, że w tego rodzaju przypadkach może istnieć bardzo
prawdopodobna obawa, że ze względu na tę bliskość pracownika do sprawy,
wyrażone w uzasadnieniu poglądy, nie będzie on obiektywny przy ocenie
podniesionych zarzutów. Byłby tu poza tym niejako "sędzią we własnej sprawie". Pod
znakiem zapytania stałaby więc rzetelność i prawidłowość takiego procedowania, a
kontrola byłaby iluzoryczna (tak R. Karczmarczyk, glosa do uchwały NSA z 22 lutego
2007r. sygn. akt II GPS 2/06, GSP Przeg. Orzecz. 2008, nr 1, s. 53). Podobnie
podkreślał W. Dawidowicz, podnosząc, że "istotą specyficznego stosunku
określonego pracownika do określonej sprawy jest jego osobiste zaangażowanie i
zainteresowanie w określonym sposobie załatwienia sprawy, stąd rodzi się
niebezpieczeństwo, że będzie on działał w sprawie stronniczo, a więc sprzecznie z
zasadniczym celem postępowania, jakim jest rozstrzygnięcie sprawy w sposób
obiektywny" (tak J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania
administracyjnego, Warszawa 2000, s. 147).
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił wyrażany w orzecznictwie pogląd, że
przesłanka "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji", powodująca wyłączenie
pracownika jednoosobowego organu podatkowego z postępowania wszczętego
wniesieniem odwołania, o którym mowa w art. 221 O.p. utożsamiana jest z
określeniem "udział w załatwianiu sprawy". Ustawodawca nie posługuje się
określeniem "wydał zaskarżoną decyzję", a określeniem szerszym, nawiązującym do
procesu wydawania decyzji jako czynności rozciągniętej w czasie, obejmującej także
jej przygotowanie i podejmowanie czynności procesowych, co niewątpliwie rozszerza
istotę tego określenia. W wyroku z 15 grudnia 2008r. sygn. akt P 57/07 (OTK ZU-A
2008, nr 10, poz. 178) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż "przez określenie to
należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika (...), lecz
także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na
wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do formy
wydania decyzji w znaczeniu prawnym wydaje się nieuzasadnione ze względu na
szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym - w odróżnieniu
od postępowania sądowego - poszczególne czynności o różnej doniosłości
procesowej mogą być wykonywane przez różne osoby, mogące mieć mniejszy lub
większy wpfyw na treść rozstrzygnięcia w sprawie". Naczelny Sąd Administracyjny
zaznaczył, że w pojęciu "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" chodzi o
podejmowanie istotnych czynności procesowych, a nie tylko czynności technicznych,
organizacyjnych, a więc nie tylko o wydanie decyzji w rozumieniu art. 210 § 1 pkt 2 i
8 O.p. Może się bowiem zdarzyć tak, że jeden upoważniony pracownik przeprowadzi
w danej sprawie całe postępowanie dowodowe, a inny - także upoważniony
pracownik - wyda decyzję. Może się tak stać z różnych powodów, choroby, przejścia
na emeryturę, awansu itp. Zawężające rozumienie tej przesłanki przeczyłoby i
niweczyło istotę oraz cele wyłączenia pracownika. Należy przy tym mieć na uwadze
to, że istnienie przesłanek wyłączenia należy tylko uprawdopodobnić, ale charakter
czynności polegających na braniu udziału w wydaniu decyzji należy wykazać,
udowodnić. Niemniej jednak każde wydanie (podpisanie) decyzji przez
upoważnionego pracownika w poprzedniej fazie załatwiania sprawy wyłączy go
zawsze od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań
podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w
sytuacji określonej w art. 221 O.p..
Jak już Sąd wskazał, z akt rozpoznanej sprawy wynika, że Naczelnik Wydziału
K. D. wydała (podpisała) postanowienie z [...] maja 2012 r., co w świetle
przytoczonych wyżej rozważań zawartych w uchwale Naczelnego Sądu
Administracyjnego powinno było skutkować jej wyłączeniem od udziału w
postępowaniu w sytuacji określonej w art. 221 w związku z art. 239 O.p.
Jednocześnie, z akt sprawy wynika, że Naczelnik Wydziału K. D.,
podobnie jak inne osoby, których podpisy widnieją na znajdujących się w aktach
egzemplarzach obu wydanych w sprawie postanowień, uczestniczyła także w
rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie.
Zważyć przy tym należało, że specyfika rozpoznanej sprawy, w której zapadło
rozstrzygnięcie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, przejawiała się w tym, że
postępowanie dowodowe nie było prowadzone, a zatem przygotowanie
rozstrzygnięcia w istocie wyczerpywało istotne czynności tego postępowania.
Przepis art. 240 § 1 pkt 3 O.p. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją
ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez
pracownika lub organ podlegających wyłączeniu z mocy art. 130-132 tej ustawy.
Stosownie do art. 219 O.p., przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do
postanowień.
Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny uchyla
zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa dające podstawę do
wznowienia postępowania.
W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na wydanie
postanowienia w pierwszej instancji przez Naczelnika Wydziału K. D.,
która nie została wyłączona następnie od udziału w rozpatrzeniu zażalenia, a także
uwzględniając okoliczność, że w przygotowaniu obu tych rozstrzygnięć uczestniczyły
również inne te same osoby, uznać należy, iż doszło do naruszenia przepisów
postępowania podatkowego, tj. jest art. 130 § 1 pkt 6 w związku z art. 221 i 239 O.p.,
dającego podstawę do wznowienia postępowania.
Powyższa wadliwość zaskarżonego postanowienia uniemożliwia Sądowi ocenę jego
merytorycznej prawidłowości, a tym samym odniesienie się do zarzutów skargi w tym
zakresie.
Zażalenie Skarżącej należy rozpatrzeć ponownie, eliminując udział w tej fazie
postępowania pracowników, którzy uczestniczyli w wydaniu postanowienia [...] maja
2012r.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1
pkt 1 lit. b) p.p.s.a.
Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu
o art. 152 p.p.s.a.
Na wniosek Skarżącej, na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził na jej
rzecz koszty postępowania sądowego w kwocie stanowiącej sumę uiszczonego
wpisu od skargi oraz opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło