II SA/Rz 297/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej -skargę oddala- Sygn. II SA/Rz 297/13 Uzasadnienie Przedmiotem skargi J. P. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: PWIS) z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej, którą wydano w następujących okolicznościach sprawy: Postępowanie w sprawie podejrzenia u J. P., pracownika "A." S.A. Zakład [...], choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, o której była mowa w poz. 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), wszczęto w oparciu o skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby i sporządzoną w dniu 21 lutego 2007 r. kartę oceny narażenia zawodowego. Ponieważ zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, okazał się niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej: WOMP) pismem z dnia 11 czerwca 2007 r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) o ich uzupełnienie w zakresie oceny narażenia zawodowego. Po ponownym sporządzeniu karty oceny narażenia zawodowego PPIS zwrócił się do WOMP o wydanie orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej. Orzeczeniem z dnia 28 stycznia 2008 r. nr [...], jednostka orzecznicza I stopnia stwierdziła brak podstaw do rozpoznania u J. P. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 załącznika do cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wskutek odwołania zainteresowanego orzeczeniem nr [...] z dnia 12 sierpnia 2008 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego [...] także stwierdził brak podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej. Na podstawie powyższych dowodów decyzją PPIS z dnia [...] października 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją PWIS z dnia [...] kwietnia 2009 r., organy nie stwierdziły u J. P. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wskutek jednak uwzględnienia skargi J. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 listopada 2009 r. II SA/Rz 515/09, uchylił obie wymienione decyzje, z uwagi na stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. P.23/07, niezgodność cyt. rozporządzenia z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego powodu rozporządzenie to w ocenie Sądu nie mogło stanowić podstawy prawnej kontrolowanych rozstrzygnięć administracyjnych. W ponownie prowadzonym postępowaniu orzeczeniem nr [...] z dnia 19 marca 2010 r. WOMP stwierdził brak podstaw do rozpoznania u J. P. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Orzeczeniem z dnia 12 sierpnia 2010 r. nr [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego [...] również stwierdził brak podstaw do rozpoznania zgłoszonej choroby zawodowej. Na podstawie zgromadzonych dowodów decyzją . PPIS z dnia [...] października 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją PWIS z dnia [...] grudnia 2010 r., organy ponownie orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u J. P. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Wymienione decyzje poddane zostały kontroli sądu administracyjnego, który wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r. II SA/Rz 133/11, je uchylił z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. Sąd podał, że po uchyleniu poprzednio wydanych w sprawie decyzji J. P. nie został poddany nowemu badaniu słuchu. Ponadto, orzeczenia lekarskie nie uwzględniały okresu pracy zainteresowanego w warunkach narażenia zawodowego od 5 marca 2007 r. do 29 października 2007 r., tj. w trakcie toczącego się już postępowania, pomimo ze okres ten został ujęty w karcie oceny narażenia zawodowego i protokole z postępowania w sprawie choroby zawodowej. Sąd zwrócił także uwagę na złożone do akt przez zainteresowanego zaświadczenie lekarskie z dnia 21 maja 2009 r. stwierdzające występowanie podwyższenia progu słuchu, podobne co do rozpoznania zaświadczenie z dnia 12 lutego 2008 r., a także orzeczenie lotniczo-lekarskie, którym m.in. po badaniach laryngologicznych, dnia 25 września 2007 r. został uznany za niezdolnego do wykonywania swej pracy. WSA w Rzeszowie podkreślił przy tym, że orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych, jak każdy dowód w sprawie administracyjnej, podlegają ocenie organów. Ponadto, Sąd polecił wyjaśnienie istotnych różnic w uzyskanych przez jednostki orzecznicze wynikach badań w stosunku do tych wynikających z powyższych zaświadczeń. W ponownie prowadzonym postępowaniu sporządzono nową kartę oceny narażenia zawodowego. W orzeczeniu z dnia 13 marca 2012 r. nr [...] WOMP stwierdził brak podstaw do rozpoznania u J. P. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Tożsame co do rozpoznania orzeczenie nr [...] z dnia 12 listopada 2012 r. wydał Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], PPIS nie stwierdził u J. P. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-ślimakowego spowodowanego hałasem, wymienionej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Organ ustalił, że w okresie pracy zawodowej na stanowisku mechanika pokładowego strona narażona była na ponadnormatywny hałas, co potwierdziły przeprowadzone pomiary jego natężenia. W toku badań diagnostycznych przeprowadzonych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia uzyskano merytoryczną zgodność co do charakteru niedosłuchu oraz braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ze względu na wielkość ubytku słuchu, niespełniającego progu określonego w cyt. rozporządzeniu wynoszącego 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Wynik badań był poniżej wymienionej wartości, na co zgodnie wskazały jednostki orzecznicze w ostatnio wykonanych badaniach. PPIS podkreślił ,że w okresie wykonywania badań zainteresowany nie pracował już w narażeniu na hałas. Dlatego zmiany słuchu w kolejnych latach nie są przyczynowo związane z ekspozycją zawodową. Przedstawiona przez stronę dokumentacja lekarska badań audiometrycznych o średnich ubytkach UP-93 dB i UL-98 dB z lutego 2012 r. dokumentuje występowanie niedosłuchu mieszanego – patologii nie związanej przyczynowo z narażeniem na hałas. Tak znaczna różnica uzyskanych progów słuchu może świadczyć o pogorszeniu słuchu z przyczyn pozazawodowych lub agrawacji wielkości ubytku słuchu. Po rozpatrzeniu odwołania J. P. powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. PWIS utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: k.p.a.), oraz § 8 ust. 1 i 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Po zrekapitulowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ odwoławczy podał, że brak rozpoznania choroby zawodowej w sensie medycznym przez uprawnione jednostki orzecznicze uniemożliwiał stwierdzenia przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej u zainteresowanego choroby zawodowej. Brak rozpoznania choroby uniemożliwia także ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy czynnikami narażenia zawodowego a chorobą. Organy obowiązane były uwzględnić orzeczenia ww. jednostek orzeczniczych. Nie mogły natomiast powołać biegłych celem oceny stanu zdrowia J. P. Przedłożone przez niego zaświadczenia lekarskie stanowiły część materiału dowodowego i zostały ocenione przez wymienione jednostki, stosownie do 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Brak odniesienia przez nie do tych zaświadczeń w wydanych orzeczeniach w ocenie organu wynikało z tego, że jednostki te nie miały wątpliwości co do trafności stawianej przez siebie diagnozy. Ponadto, jak wynika z przepisów powołanego rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3, stosownie do 5 ust. 1 tego rozporządzenia. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się J. P., wnosząc do sądu administracyjnego skargę. Zarzuca w niej błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia polegający na jego oparciu o błędne orzeczenia jednostek orzeczniczych, które nie uwzględniły faktycznego ubytku słuchu, jakiego doznał w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych przez czas zatrudnienia. Ubytek ten znacznie przekracza określoną w rozporządzeniu wartość 45 dB, co wynika z przedłożonych przez niego zaświadczeń lekarskich, a badania przeprowadzone w jednostkach orzeczniczych pozostają z nimi w oczywistej sprzeczności, co rodzi wątpliwość co do ich wiarygodności. Skarżący wystąpił ponadto o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego laryngologa lub uwzględnienie wyników przedłożonych przez niego badań oraz dowodu z załączonej do skargi dokumentacji medycznej. W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarga J. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Przed przystąpieniem do uzasadnienia oddalenia skargi, Sąd stwierdza, że nie uwzględnił wniosku pełnomocnika strony skarżącej zawartego w piśmie z dnia 17 maja 2013 r. o wyznaczenie rozprawy w innym terminie niż dzień 4 czerwca 2013 r. Odmowa uwzględnienia tego wniosku podyktowana była tym, że sposób reprezentowania interesów mocodawcy jest pozostawiany do uznania pełnomocnika. Zatem ten podmiot podejmując się reprezentowania interesów mocodawcy powinien zadbać o to, by należycie ten obowiązek wykonać. Wskazanie w piśmie kolizji terminu rozprawy przed WSA w Rzeszowie z innymi terminami sądowymi nie stanowi, w ocenie Sądu, tej okoliczności, która uzasadniałaby odroczenie terminu rozpoznania skargi, zwłaszcza że w postępowaniu sądowoadministracyjnym stosownie do treści art. 7 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Dodatkowo wskazać należy, że istota sądowej kontroli, a więc niezwiązanie sądu granicami skargi i nieprowadzenie przez sąd, co do zasady postępowania wyjaśniającego nie prowadzi do sytuacji, w której interes skarżącego doznałby uszczerbku na skutek braku obecności pełnomocnika. Odnosząc się do meritum skargi Sąd stwierdza, że decyzja będąca jej przedmiotem nie narusza prawa procesowego poprzez przyjęcie za podstawę faktyczną jej wydania błędnych ustaleń faktycznych, zwłaszcza oparcia rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach jednostek uprawnionych do orzekania z zakresu chorób zawodowych. Sąd rozpoznając skargę miał na uwadze zakres postępowania wyjaśniającego ustalony wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 8 maja 2011 r., sygn.. akt II SA/Rz 133/11. Wskazanie tego orzeczenia jako istotnego dla oceny decyzji wydanych przez organy inspekcji sanitarnej jest konsekwencją treści art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są wiążące zarówno dla organów jak i Sądu przy podejmowaniu decyzji i jej kontroli w sprawie, w której zapadł wyrok w sprawie, w której zapadł wyrok uchylający wcześniejsze rozstrzygnięcie organów administracji publicznej. Kontrolując decyzję objętą skargą Sąd wskazuje, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 maja 2011 r. jednoznacznie stwierdzono, że organy rozstrzygając sprawę J. P. naruszyły przepisy postępowania, w ten sposób, że nie zebrały w sprawie pełnego materiału dowodowego. Wtedy WSA w Rzeszowie podkreślił, że § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jednoznacznie wskazuje, że orzeczenia lekarskie wydane na użytek postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej są istotnym, ale nie jedynym dowodem, jeżeli w realiach konkretnej sprawy istnieją inne dowody pozostające w dyspozycji do ustaleń zawartych w tych orzeczeniach. W takich przypadkach organ powinien przeprowadzić postępowanie w kierunku usunięcia pojawiających się wątpliwości, zwłaszcza wykazania nietrafności ustaleń znajdujących się w dodatkowym materiale dowodowym. W rozpoznawanej sprawie dodatkowo zachodziła potrzeba objęcia badaniem okresu, w którym skarżący pracował, a nie był on objęty zakresem orzekania lekarskiego. Tak wskazany zakres postępowania dowodowego został uzupełniony przez organy sanitarne. Skarżący został poddany ponownemu badaniu w związku ze stwierdzonym niedosłuchem, a w wydanych opiniach placówki medyczne odniosły się do rozbieżności pojawiających się w zebranym materiale dowodowym. Wskazały, że uzyskanie wiarygodnego wyniku w badaniu przy zastosowaniu audiometrii fonalnej wymaga spełnienia określonych kryteriów metodologicznych, które spełniają placówki wskazane w rozporządzeniu jako uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych. W takim stanie faktycznym sprawy Sąd stwierdza, że decyzja objęta skargą wydana została w warunkach poprawnie ustalonego stanu faktycznego. Organy wykonały polecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 5 maja 2011 r., a tam zakreślone zostały granice postępowania dowodowego, koniecznego do przeprowadzenia w sprawie J. P. Tymi ustaleniami jest związany również Sąd rozpoznający skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2013 r. Na gruncie tak poczynionych ustaleń Sąd stwierdza, że skarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania, a tym samym nie jest sprzeczna z art. 8 k.p.a. Jednocześnie Sąd podkreśla, że to rozstrzygnięcie nie narusza przepisów materialnych, gdyż orzeczenie choroby zawodowej może mieć miejsce w sytuacji, gdy u osoby ubiegającej się o takie orzeczenie zostanie stwierdzony związek przyczynowy pomiędzy warunkami środowiska, w jakich wykonano prace a istniejącym uszczerbkiem na zdrowiu, przy czym ten uszczerbek musi być co najmniej potencjalnie skutkiem narażenia występującego w środowisku. W przypadku choroby zawodowej polegającej na niedosłuchu musi wystąpić określony w przepisach podwyższony próg słuchu o wielkości co najmniej 45 dB dla ucha lepiej słyszącego. Ponieważ w przypadku skarżącego ten warunek nie został spełniony to tym samym brak było podstaw do orzeczenia choroby ze względu na wielkość ubytku słuchu. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.