II SA/Rz 236/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2013 r. [...] w przedmiocie skierowania kierowcy na badania psychologiczne -skargę oddala- Przedmiotem skargi J. O. jest decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] stycznia 2013 r. nr L.dz. [...], którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji [...] z [...] grudnia 2012 r. nr [...] kierującą J. O. na badanie psychologiczne z powodu przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm., dalej: "uPrd"). W odwołaniu od decyzji Komendanta Powiatowego Policji, wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b) uPrd, J.O. zarzucił organowi I instancji niezgodne z prawem naliczenie punktów karnych, a w konsekwencji brak podstawy prawnej do skierowania go na badana psychologiczne, ponieważ 20 listopada 2012 r. uczestniczył w szkoleniu, którego odbycie zmniejszyło liczbę posiadanych przez niego punktów o 6, na dowód czego otrzymał zaświadczenie od Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego [...]. Tymczasem zaskarżona decyzja wydana została [...] grudnia 2012 r., zatem już po odbyciu szkolenia, kiedy stan punktów w ewidencji powinien wynosić 19. Dodatkowo, od daty pierwszego uwzględnionego naruszenia z 15 grudnia 2011 r. do daty doręczenia mu decyzji, co miało miejsce 18 grudnia 2012 r., minął rok. To zaś spowodowało zmniejszenie liczby posiadanych punktów z mocy prawa do 13. Odwołujący się zarzucił ponadto, że zaskarżona decyzja została wydana przed otrzymaniem przez niego decyzji właściwego starosty, do którego o sprawdzenie kwalifikacji zwrócił się w piśmie z 10 grudnia 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji. Powołaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2013 r., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b) uPrd oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał, że w okresie od 15 grudnia 2011 r. do 16 listopada 2012 r. J. O. dopuścił się wielu naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które łącznie przypisano mu 25 punktów. Wpisów do ewidencji dokonano na podstawie ostatecznych mandatów karnych. Na podstawie tego ustalenia, stosownie do art. 130 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b) uPrd, organ I instancji skierował stronę na przedmiotowe badania, ponieważ ustalił, że doszło do przekroczenia przez niego liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał, że nie zasługiwały one na uwzględnienie, ponieważ z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 z późn. zm., dalej jako "rozp. MSWiA z 2002") wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Punkty skutkujące przekroczeniem maksymalnego limitu zostały przypisane za wykroczenie popełnione 16 listopada 2012 r., natomiast szkolenie miało miejsce 20 listopada 2012 r. Odbyło się zatem po przekroczeniu liczby 24 punktów, więc pozostało bezskuteczne. Nie mogły zostać usunięte z ewidencji punkty za wykroczenie z 15 grudnia 2011 r., ponieważ przekroczenie maksymalnego limitu nastąpiło przed upływem roku, tj. 16 listopada 2012 r. Dlatego wydanie skierowania na badania psychologiczne było zasadne. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. O., wnosząc do sądu administracyjnego skargę. Ponownie odniósł się do faktu odbycia szkolenia, które uprawniało go do zmniejszenia liczby posiadanych punktów w ewidencji o 6. Ponadto, pierwsze naruszenie wymienione we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji nosi datę 15 grudnia 2011 r., podczas gdy decyzja organu I instancji została mu doręczona 18 grudnia 2012 r. Zatem z mocy prawa liczba punktów uległa zatarciu o tę przypisaną za wykroczenie z 15 grudnia 2011 r. Dlatego na dzień 18 grudnia 2012 r. powinna wynosić 13, z uwagi na upływ terminu 12 miesięcy od daty wykroczenia popełnionego 15 grudnia 2011 r. Skarżący podniósł także, że zagadnienie sposobu liczenia punktów było wielokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych uznających, że podstawę taką stanowić powinny przepisy uPrd, ponieważ regulacje zawarte w § 8 ust. 4 rozp. MSWiA z 2002 są niezgodne z delegacją ustawową. W świetle powyższych okoliczności skarżący wyraził ocenę, że nie doszło w jego przypadku do przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Dlatego też nie było podstaw do kierowania go na badania psychologiczne. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z 30 sierpnia 2002 r., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem skargi są decyzje zobowiązujące kierowcę J. O. do poddania się badaniu psychologicznemu w związku z przekroczeniem przez niego liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z bezspornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że za wykroczenie z 15 grudnia 2011 r. kierowca otrzymał - 6 pkt, z 3 marca 2012 r. – 4 pkt, z 5 września 2012 r. – 1 pkt, z 15 listopada 2012 r. – 10 pkt, z 16 listopada 2012 r. – 4 pkt, łącznie - 25 pkt. W dniu 20 listopada 2012 r. J. O. odbył w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego [...] szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 uPrd, na dowód czego otrzymał stosowne zaświadczenie. Decyzją z [...] grudnia 2012 r. Komendant Powiatowy Policji [...] w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów skierował ww. kierującego na badania psychologiczne, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez [...] Komendanta Policji decyzją z [...] stycznia 2013 r. Art. 124 pkt 2 lit. b) uPrd, w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że "badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1". Z ostatnio powołanego przepisu wynika, że "Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji". Szczegółowy wykaz naruszeń z przypisaną liczbą punktów im odpowiadającą zawiera rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 488, dalej jako: "rozp. MSWiA z 2012"), a poprzednio rozp. MSWiA z 2002. Zgodnie z art. 130 ust. 2 uPrd "punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów". Z kolei jak stanowi art. 130 ust. 3 uPrd "kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy". Mając na względzie prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne sprawy i przytoczone wyżej przepisy prawa uznać należało, że zaskarżone decyzje nie naruszały prawa w stopniu, który wymagałby zastosowania środków określonych w art. 145 Ppsa. Powołany przepis prawa materialnego - art. 124 pkt 2 lit. b) uPrd - ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Z jego dyspozycji wynika obowiązek organu kontroli ruchu drogowego podjęcia stosownych czynności w każdym przypadku zaistnienia okoliczności w nim przewidzianych, tj. już w dniu przekroczenia przez kierującego pojazdem silnikowym liczby 24 punktów przypisanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W dniu, kiedy dochodzi do przekroczenia liczby 24 punktów, materializuje się obowiązek organu kontroli ruchu drogowego skierowania kierującego na badania psychologiczne, a późniejsze zdarzenia, takie jak upływ roku od najwcześniejszego z wykroczeń, za które przypisano punkty (art. 130 ust. 2 uPrd), czy odbycie szkolenia uprawniające do zmniejszenia liczby posiadanych punktów (art. 130 ust. 3 uPrd), nie mają wpływu na powyższy obowiązek. Decyzja podejmowana w tej sprawie ma charakter związany, a organ uwzględnia stan faktyczny na dzień, w którym dochodzi do przekroczenia liczby 24 punktów. Brak w tym zakresie bowiem odmiennych regulacji prawnych. Skarżący niezasadnie i wbrew jednoznacznej dyspozycji art. 130 ust. 2 uPrd twierdzi, że skoro wydana [...] grudnia 2012 r. decyzja organu I instancji została mu doręczona 18 grudnia 2012 r., to powinno dojść do usunięcia z ewidencji punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego popełnione 15 grudnia 2011 r., przez co w dacie doręczenia mu decyzji nie posiadał przekroczonej maksymalnej dopuszczalnej liczby punktów. Stanowisko to jest błędne, ponieważ skoro do przekroczenia liczby 24 punktów doszło 16 listopada 2012 r. to skarżący nie mógł po tym dniu skorzystać z dobrodziejstwa instytucji wynikającej z art. 130 ust. 2 uPrd bez względu na to, kiedy została wydana i doręczona mu decyzja kierująca na badanie psychologiczne. Niezasadny jest także zarzut skarżącego związany z odbytym przez niego szkoleniem. Celem zastosowanych w sprawie przepisów jest dyscyplinowanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ruchu drogowego i zapobieganie wielokrotnemu ich naruszaniu. Przekroczenie maksymalnego ustawowego limitu rodzi konieczność ponownej oceny stanu zdrowia psychicznego osoby, która w okresie 1 roku popełniła taką liczbę wykroczeń w ruchu drogowym, za które łącznie przekroczyła limit 24 punktów, celem ustalenia, czy sprawność psychomotoryczna i cechy jej osobowości nie ograniczają zdolności do bezpiecznego kierowania przez nią pojazdem, a przez to jaki wpływ przymioty te mogą wywierać na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Nie ulega wątpliwości, że przekroczenie liczby 24 punktów nastąpiło 16 listopada 2012 r., co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Tymczasem szkolenie w WORD [...] odbyło się dopiero 20 listopada 2012 r., zatem po fakcie przekroczenia ww. limitu. Nie uchyliło ono zatem obowiązku skierowania na badanie psychologiczne. Z dobrodziejstwa wynikającego z art. 130 ust. 3 uPrd może bowiem skorzystać tylko taki kierujący, który przed rozpoczęciem szkolenia nie dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które łącznie w okresie minionego roku nie przypisano mu w ewidencji więcej niż 24 punktów. Za taką wykładnią ww. przepisów przemawiają wyniki wykładni systemowej i funkcjonalnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.12.2010 r. I OSK 275/10, z 20.10.2011 r. I OSK 1812/10, z 22.03.2011 r. I OSK 723/10, z 15.03.2012 r. I OSK 413/11, z 24.10.2012 r. I OSK 1203/11). Oceny tej nie zmienia dyspozycja § 8 ust. 6 rozp. MSWiA z 2002 (jak też rozp. MSWiA z 2012), która w istocie realizuje cel ustawy, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego przez dyscyplinowanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów, które ruch ten regulują (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 20.05.2010 r. I OPS 12/09). Wyraźnego podkreślenia wymaga, że skutek materialnoprawny w postaci konieczności poddania się badaniu psychologicznemu zaistniał 16 listopada 2012 r., a późniejsze powołane w skardze zdarzenia, z uwagi na brak stosownej regulacji normatywnej w tym zakresie, nie uchyliły go. Tak więc poddane kontroli Sądu decyzje są zgodnie z prawem. Skarżący również niezasadnie stara się wykazać, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne ma charakter następczy względem decyzji starosty w przedmiocie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, ponieważ zależność taka nie wynika z uPrd (por. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b uPrd). W tym stanie rzeczy skargę jako niezasadną oddalono, o czym orzeczono na podstawie art. 151 Ppsa.