I FSK 1742/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Artur Mudrecki (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 148/13, w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 listopada 2012 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad 2007r. i kwiecień 2008 r. postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 148/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 listopada 2012 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad 2007 r. i kwiecień 2008 r. 2. Od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. W skardze kasacyjnej stwierdzono, że decyzji zarzuca się naruszenie: - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 122 Ordynacji podatkowej, art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez oparcie decyzji o zeznania innych osób złożone w innych postępowaniach podatkowych i karnych, zarówno w charakterze świadków jak i podejrzanych, bez przeprowadzenia dowodów z przesłuchania tych osób w charakterze świadków w niniejszym postępowaniu, co uniemożliwiło podatnikowi aktywne uczestnictwo w postępowaniu i podjęcie skutecznej obrony, w szczególności zadanie pytań w celu ustalenia okoliczności, które mogą być istotne dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacja podatkowa poprzez oparcie decyzji na wątpliwych dowodach z przesłuchania osób w innych postępowaniach i wyciągnięcia na ich podstawie jednostronnych niekorzystnych dla podatnika wniosków, niezgodnie z zasadą obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego; - art. 188, art. 190 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów z tego powodu, że zdaniem organu podatkowego przeprowadzenie tych dowodów nie zmieniłoby ustaleń faktycznych. W skardze kasacyjnej wniesiono o: uchylenie decyzji organów obydwu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i zwrot sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, w szczególności w celu przesłuchania w charakterze świadków: R.K.D. E.M.W. E.B. – O., Z.M., P.W. (dane w aktach postępowania) na okoliczność faktycznego wykonywania usług oraz dostawy towarów na rzecz firmy podatnika. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Przepis, tj. art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) stanowi, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei z następnych regulacji wymienionej ustawy wynika, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym – potwierdza to nie tylko forma jaką pismo zwane skargę kasacyjną powinno zawierać ale także tzw. przymus adwokacki. Wymogi skargi kasacyjnej formułuje art. 176 u.p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem wymaganiami szczególnymi (konstrukcyjnymi) przewidzianymi dla skargi kasacyjnej są: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia; 2) wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 3) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 4) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia; 5) oznaczenie zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Złożona w sprawie skarga kasacyjna nie spełnia wymogów określonych w przywołanym wyżej art. 176 u.p.p.s.a. W skardze kasacyjnej sformułowano wnioski o uchylenie decyzji a nie zaskarżonego orzeczenia Sądu pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej, zabrakło przy tym wskazania, czy zaskarża się orzeczenie w całości, czy w części oraz oznaczenia zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Wymienione braki są elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej i uniemożliwiają one rozpoznanie sprawy. O ile bowiem niespełnienie wymagań przepisanych dla pisma w postępowaniu sądowym stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 u.p.p.s.a. w zw. z art. 193 u.p.p.s.a., o tyle niespełnienie wymagań szczególnych skargi kasacyjnej, przewidzianych w art. 176 u.p.p.s.a. po wyrazie "oraz", nie podlega sanacji. Nie jest dopuszczalna wykładnia w zakresie wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a jedynie nieważność postępowania bierze pod uwagę z urzędu. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administacyjny związany jest jej podstawami i wnioskami. Nie jest zatem dopuszczalne ani konkretyzowanie, uściślanie, korygowanie skargi kasacyjnej, ani wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków (podobnie Bogusław Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2012, Wydanie 4, str 522-525). Za zredagowaniem skargi kasacyjnej w taki sposób aby nie budziła wątpliwości interpretacyjnych przemawia również fakt, że sporządzają ją profesjonaliści. Ustawodawca bowiem, mając na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego, nieprecyzyjnego sformułowania skargi kasacyjnej, uniemożliwiającego jej rozpoznanie, wprowadził, po za pewnymi wyjątkami, tzw. przymus adwokacko-radcowski. Wspomniany przymus adwokacko-radcowski, ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego czy też rzecznika patentowego można bowiem oczekiwać znajomości przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2004 r., GSK 750/04, LEX nr 183160). Przymus adwokacki związany jest z wysokimi wymaganiami formalnymi stawianymi skardze kasacyjnej, których niezachowanie grozi jej odrzuceniem bez merytorycznego rozpoznania. Fachowy pełnomocnik powinien uchronić stronę przed takim niebezpieczeństwem – tak wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i literaturze przedmiotu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 2103/11 dostępne w bazie internetowej CBOIS, Komentarz do art. 176, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Gruszczyński, Lex 2011r.). Należy przy tym pamiętać, że Trybunał Konstytucyjny również zwracał uwagę na szczególną rolę profesjonalnego pełnomocnika. W wyroku z dnia 12 września 2006r., sygn. akt SK 21/05, Trybunał Konstytucyjny zaznaczył, że adwokat i radca prawny, który otrzymał pełnomocnictwo do wniesienia skargi kasacyjnej ponosi odpowiedzialność za prawidłowe jej sporządzenie [...], tak aby sporządzona skarga nie została odrzucona. W sytuacji zatem, gdy w sprawie sporządzona przez adwokata skarga kasacyjna jest obarczona brakami nie podlegającymi konwalidacji należało uznać ją za niedopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 u.p.p.s.a. w zw. z art. 178 u.p.p.s.a. postanowił o jej odrzuceniu. ----------------------- 1