I OSK 2162/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-06-07
Skład orzekający: Izabella Kulig – Maciszewska, Irena Kamińska, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pozostająca w nowym związku małżeńskim, której ojciec dziecka z poprzedniego związku nie żyje, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych i być uprawniona do dodatku z tego tytułu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, choć pierwotnie odnosił się do ustawy o zaliczce alimentacyjnej, powinien być stosowany analogicznie do ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym, osoba pozostająca w nowym związku małżeńskim, której ojciec dziecka z poprzedniego związku nie żyje, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, nawet jeśli organ pomocy społecznej pierwotnie uznał decyzję przyznającą dodatek za wadliwą. Skarga kasacyjna została oddalona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję przyznającą dodatek, uznając, że skarżąca, będąc w nowym związku małżeńskim, nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, mimo że ojciec dziecka z poprzedniego związku nie żyje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, umarzając postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając błędną wykładnię przepisów przez organy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska, Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz, Protokolant starszy asystent Ewa Dubiel, po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 64/12 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia (...) listopada 2011 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 64/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia (...) listopada 2011 r. nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. - L., z dnia (...) października 2011 r., nr (...) w sprawie ze skargi D. D. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia (...) listopada 2011 r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu po rozpatrzeniu odwołania D. D. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy J. – L., decyzji Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. – L., z dnia (...) października 2011 r., nr (...) uchylającej decyzję własną z dnia (...) października 2010 r., nr (...) dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego na D. Ł. na okres od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło decyzję z dnia (...) października 2011 r. w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu wskazano następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Pismem z dnia 11 sierpnia 2011 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie weryfikacji decyzji z dnia (...) października 2010 r., nr (...) dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego skarżącej na D. Ł. na okres od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r.
Organ pierwszej instancji powołując się na przepis art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylił decyzję własną z dnia 26 października 2010 r., nr (...) w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego skarżącej na D. Ł. na okres od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca wraz z mężem M. D. wspólnie wychowują dzieci J. D. i M. D. oraz syna skarżącej D. Ł. .
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca wyraziła niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazała między innymi, że ojciec D. Ł. nie żyje od 2009 r. Związek małżeński z M. D. zawarła natomiast w 2004 r.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym, jednakże z innych przyczyn niż wskazane w odwołaniu. Wprawdzie organ pierwszej instancji w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przywołał ogólnie art. 32 ustawy, to jednak całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskazuje, że oparł zaskarżoną decyzję na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy. Zastosowany przez organ pierwszej instancji art. 32 ust. 1 ustawy stanowi podstawę prawną wszczęcia nadzwyczajnego postępowania zmierzającego do weryfikacji i wzruszenia ostatecznej decyzji zawierającej rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa do świadczeń rodzinnych. Przepis ten odnosi się do decyzji ostatecznej będącej decyzją, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia rodzinnego oraz stanowiącą decyzję niewadliwą, czyli zawierającą w chwili jej podejmowania prawidłowe rozstrzygnięcie, albo decyzję wadliwą i stanowiącą podstawę nienależnego pobrania świadczenia rodzinnego w okolicznościach określonych w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, tj. przyznania (wypłacenia) świadczenia na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że zweryfikowana przez organ decyzja z dnia (...) października 2010 r., nr (...) w chwili jej podejmowania zawierała nieprawidłowe rozstrzygnięcie. Jak wynika z przywołanego przepisu art. 11a ust. 1 ustawy dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Wymóg samotnego wychowywania dziecka odnosi się do wszystkich podmiotów wymienionych w tym przepisie. Pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko, jak już wskazano, ustawa rozumie natomiast pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (art. 3 pkt 17a ustawy). Z definicji osoby samotnie wychowującej dziecko wynika, że za osobę samotnie wychowującą dziecko nie może zostać uznana osoba, która wychowuje dzieci z współmałżonkiem, który nie jest ojcem jednego dziecka, a jest ojcem innych dzieci z tego związku. Zawarcie związku małżeńskiego z osobą posiadającą dziecko z innego związku powoduje bowiem powstanie nowej relacji prawno - rodzinnej, w ramach której małżonkowie mają zaspokajać wspólnie potrzeby rodziny, którą w ten sposób założyli, w tym każdego dziecka, nad którym sprawują opiekę. Małżeństwa wychowujące dzieci z różnych związków tworzą z tymi dziećmi rodzinę. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżąca w 2004 r. zawarła związek małżeński z M. D., ze związku tego pochodzi J. D. i M. D.. W skład rodziny skarżącej wchodzi także jej syn – D. Ł., którego ojciec nie żyje. Powyższe, w świetle art. 3 pkt 17a ustawy w zw. z art. 11a ust. 1 ustawy wyłącza możliwość uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą dziecko - D. Ł. oraz uznania jej za uprawnioną do dodatku z tytułu samotnego wychowywania tego dziecka. Podkreślono, że wadliwość decyzji z dnia (...) października 2010 r., nr (...) nie była następstwem złożenia przez skarżącą fałszywych zeznań lub dokumentów albo świadomego wprowadzenia organu w błąd. Z akt przedmiotowej sprawy wynika bowiem, że przyznając skarżącej decyzją z dnia (...) października 2010 r., nr (...)prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na rzecz Ł. Ł. - organ, podejmując rozstrzygnięcie, nie kierował się mylnym wyobrażeniem o stanie uprawnień skarżącej. W treści wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2010/2011, w tym dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka wnioskowanego na D. Ł. , skarżąca, poza D. Ł, w składzie rodziny uwzględniła także męża – M. D. i ich wspólne dzieci - J. D. i M. D. . Organ miał zatem wiedzę o istnieniu okoliczności wyłączających możliwość przyznania skarżącej prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka wnioskowanego na D. Ł. .
Ponieważ z przywołanych okoliczności faktycznych i prawnych wynika, że przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie daje podstaw do weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji z dnia (...) października 2010 r., nr (...) w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego na rzecz D. Ł. , Kolegium uznało za celowe uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W uzasadnieniu wskazała, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni przepisu art. 3 pkt 17a ustawy poprzez przyjęcie, że pozostawanie w związku małżeńskim z M. D. wyłącza możliwość uznania skarżącej za samotnie wychowującą syna – D. Ł. , którego ojciec nie żyje. Podniosła, że stanowisko Kolegium jest sprzeczne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., który zdefiniował pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko w odniesieniu do przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, iż poza sporem pozostaje, że skarżąca jest matką dziecka, którego ojciec nie żyje. Skarżąca zawarła związek małżeński w dniu (...) 2004 r. z M. D. Okoliczność, że skarżąca była osobą zamężną, w ocenie organu I instancji oznacza, iż skarżąca nie była osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy, co zdecydowało o uchyleniu uprawnienia do przedmiotowego świadczenia. Zdaniem organu odwoławczego, z akt sprawy wynika, że zweryfikowana przez organ I instancji decyzja z dnia (...) października 2010 r. w chwili jej podejmowania zawierała nieprawidłowe rozstrzygnięcie. Zawarcie związku małżeńskiego z osobą posiadającą dziecko z innego związku powoduje powstanie nowej relacji rodzinnej, w której małżonkowie wspólnie zaspakajają potrzeby rodziny, która założyli. Powyższe wyłączało możliwość uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą dziecko. Uchylenie decyzji I instancji przez Kolegium wynikało z faktu, że art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie daje podstaw do weryfikacji decyzji z dnia (...) października 2010 r. – gdyż – zdaniem organu odwoławczego, dotknięta jest ona wadą nieprawidłowego rozstrzygnięcia. Uchyleniu mogłaby ulec tylko decyzja niewadliwa, tzn. zawierająca w chwili jej podejmowania prawidłowe rozstrzygnięcie. W opinii Sądu pierwszej instancji stanowisko dotyczące interpretacji pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" jest niezasadne. Przede wszystkim dokonując wykładni wskazanego przepisu należy mieć na względzie, iż w kwestii definicji osoby samotnie wychowującej dziecko wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 18/06 (Dz. U. nr 119, poz. 770). Trybunał orzekł, że art. 2 pkt 5 lit.a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji mimo więc, iż omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego bezpośrednio odniósł skutek jedynie w sprawach dotyczących zaliczek alimentacyjnych, nie można go pominąć orzekając w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Bezspornym bowiem jest, iż zakwestionowana powyższym wyrokiem definicja osoby samotnie wychowującej dziecko użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych winna zostać tak samo zinterpretowana. Innymi słowy, definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowana odmiennie. Art. 2 ust. 5 lit.a ustawy o zaliczce alimentacyjnej ma bowiem charakter blankietowy. Cechą tego rodzaju przepisów jest to, że przewidując powstanie określonych skutków prawnych, łączą ich zaistnienie z okolicznościami określonymi w innych przepisach. Przepisy blankietowe nie rozstrzygają zatem samodzielnie pewnych kwestii, lecz wydawane rozstrzygnięcia uzależniają od postanowień innych przepisów. Z tego względu przepis, do którego ustawodawca odsyła powinien być interpretowany analogicznie zarówno na gruncie ustawy macierzystej, jak i ustawy, w której występuje odesłanie. Skoro definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy uznana została za niekonstytucyjną na gruncie ustawy o zaliczce alimentacyjnej, to tak samo należy ją ocenić dla potrzeb ustalania zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Nie można zatem uznać za trafny pogląd sprowadzający się do tego, że np. pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych będzie inaczej interpretowane niż na gruncie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica samotnie wychowującego dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego mając na względzie wyżej wskazane regulacje konstytucyjne zdaniem Sądu pierwszej instancji uznać należy, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim.
W tym stanie rzeczy, mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., jak również przywołane powyżej przepisy Konstytucji RP, Sąd pierwszej instancji uznał, iż organ pomocy społecznej – uchylając przyznane wcześniej skarżącej prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka jedynie na tej podstawie, iż pozostaje ona w związku małżeńskim, naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy, albowiem dokonał niekonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a tejże ustawy.
Organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że decyzja z dnia (...) października 2010 r., nr (...) , w chwili jej podejmowania zawierała nieprawidłowe rozstrzygnięcie. Oznacza to, że przynajmniej z formalnego punktu widzenia mogła być ona przedmiotem postępowania zmierzającego do jej weryfikacji i wzruszenia w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Również niezasadna jest interpretacja organu odwoławczego dotycząca definicji osoby samotnie wychowującej dziecko.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne przyjęcie, że decyzja organu pierwszej instancji, przyznająca skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka mogła być - w stanie faktycznym i prawnym sprawy - wzruszona w trybie tego przepisu,
art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię na skutek przyjęcia, że osobie pozostającej w związku małżeńskim przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
3) naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 151 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu, kiedy to skarga - jako nieuzasadniona powinna być oddalona,
b) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak wszechstronnego i pełnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, na skutek sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku na podstawie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 191/11 (LEX nr 957296), podczas gdy stan faktyczny sprawy rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy różnił się w zasadniczo od stanu faktycznego sprawy rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Powołując się na wymienione postawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, jednak żaden z podniesionych w niej zarzutów nie mógł zostać uznany za słuszny.
Należy przede wszystkim podnieść, iż kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest zdefiniowanie osoby samotnie wychowującej dziecko na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i związanym z tą definicją świadczeniem w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Definicję osoby samotnie wychowującej dziecko zawiera art. 3 pkt 17a tej ustawy, który zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06 (Dz. U. nr 119, poz. 770) w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz art. 27 Konwencji o prawach dziecka.
Słusznie Sąd pierwszej instancji zauważył, iż pomimo faktu, że omawiany wyrok odnosi się bezpośrednio do spraw dotyczących zaliczek alimentacyjnych, to nie można go pominąć orzekając w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Uznanie przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjną definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, użytej w ustawie o świadczeniach rodzinnych dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej powinno być rozpatrywane w ten sam sposób w stosunku do innych świadczeń na rzecz osób samotnie wychowujących dziecko. Przepis art. 2 ust. 5 lit.a ustawy o zaliczce alimentacyjnej ma bowiem charakter blankietowy i odsyła do definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, określonej w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje konieczność uznania skarżącej, mimo zawarcia przez nią ponownego związku małżeńskiego za osobę samotnie wychowującą syna pochodzącego z jej poprzedniego związku małżeńskiego. W judykaturze sądowej ukształtowało się jednolite stanowisko co do tego, iż przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niegodny z Konstytucją RP nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (vide postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2000 r. nr III ZP 27/00-OSNAP i KS 2001, nr 10, poz. 331 oraz wyrok NSA z 23 lutego 2006 r. sygn. II OSK 1403/05- Lex nr 214402). W związku z tym w niniejszej sprawie zastosowanie ma nowy stan prawny ukształtowany w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jako mający pierwszeństwo przed zasadą rozstrzygania według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji ostatecznej.
Wyrok Sądu pierwszej instancji uchylający zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji należało więc uznać za odpowiadający prawu, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 151 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie dokonania błędnej wykładni osoby samotniej wychowującej dziecko należało uznać za nieuzasadnione. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne przyjęcie, że decyzja organu pierwszej instancji mogła być wzruszona w trybie tego przepisu jest nietrafny. Podstawę tego zarzutu stanowi przekonanie, iż zweryfikowana przez organ drugiej instancji decyzja przyznająca dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w chwili jej podejmowania zawierała nieprawidłowe rozstrzygnięcie i nie mogła być objęta zakresem art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis stanowi podstawę prawną do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania zmierzającego do weryfikacji i wzruszenia ostatecznej decyzji, która jest niewadliwa, czyli zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. W opinii organu decyzja przyznająca dodatek do zasiłku rodzinnego od samego początku była wadliwa na skutek błędnego uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą dziecko. Biorąc więc pod uwagę, iż na wynik postępowania bezpośredni wpływ miała wykładnia osoby samotnie wychowującej dziecko dokonana przez Trybunał Konstytucyjny, także ten zarzut nie mógł zostać uznany za słuszny.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło