I OZ 761/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 378/13 umarzające postępowanie z wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2013r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 13 maja 2016r., sygn. akt II SA/Sz 378/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie umorzył postępowanie z wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2013r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu postanowienia podano, że R. S. w dniu [...] marca 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnie w Szczecinie skargę na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata z urzędu. Szczecińska Izba Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego adwokata w osobie M. O. Na rozprawie w dniu 30 grudnia 2015 r. R. S. oświadczył, że wypowiada pełnomocnictwo adwokatowi. W dniu 18 marca 2016 r. skarżący złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 378/13 referendarz WSA w Szczecinie umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy z tego względu, że skarżący ma przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 27 kwietnia 2016 r. R. S. wniósł "zażalenie" na postanowienie z dnia 30 marca 2016 r., wnosząc w nim o uwzględnienie wniosku o ustanowienie adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przytoczył treść art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed zmianą p.p.s.a. - ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) z dniem 15 sierpnia 2015 r. Sąd na nowo rozpoznając wniosek skarżącego o prawo pomocy w żądanym zakresie podał, że postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r. ustanowiono skarżącemu adwokata z urzędu. Postanowienie to jest prawomocne i nie było ani zmienione, ani uchylone, a zatem wniosek skarżącego o prawo pomocy został w całości uwzględniony przez referendarza sądowego. Skarżącemu wyznaczono adwokata z urzędu. Sąd podniósł, że co prawda w toku postępowania sądowego skarżący złożył oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa reprezentującemu go dotychczas adwokatowi M. O., ale nie zmienia to faktu, że skarżący nadal ma prawo do pomocy prawnej z urzędu, przyznanej postanowieniem z 2013 r. Zmiana osoby adwokata nie następuje poprzez nowe orzeczenie Sądu w przedmiocie prawa pomocy, lecz skarżący winien w tym celu zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej Szczecińskiej Izby Adwokackiej o zmianę osoby adwokata. Wobec powyższego Sąd powołując treść art. 249 a p.p.s.a. stwierdził, że złożony przez skarżącego kolejny wniosek o prawo pomocy dotyczy kwestii już prawomocnie rozstrzygniętej, zatem jego rozpoznanie stało się zbędne. W zażaleniu R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uwzględnienie wniosku o ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 243 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, a przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje również postępowanie egzekucyjne. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 253 p.p.s.a., o wyznaczenie adwokata (odpowiednio także radcy prawnego) sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej (okręgowej izby radców prawnych). Z treści cytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że prawo pomocy przyznane przez Sąd rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne. Możliwość jego utraty została wyraźnie wskazana w art. 249 i 251 p.p.s.a. Jeżeli zatem nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tych przepisach, to strona z przyznanego jej zwolnienia od kosztów sądowych lub pełnomocnika z urzędu korzysta na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane. Wskazać należy, że R. S. uzyskał na podstawie prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 listopada 2013 r., prawo pomocy przez ustanowienie adwokata, a Szczecińska Izba Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika w osobie adw. M. O. W tym stanie rzeczy nie ma prawnej możliwości przyznania skarżącemu prawa, które już raz w tym postępowaniu uzyskał. W świetle art. 244 § 2 p.p.s.a. strona, której przyznano w ramach prawa pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.) może wypowiedzieć takiemu pełnomocnikowi pełnomocnictwo procesowe i zwrócić się do odpowiednio uprawnionego organu korporacji zawodowej o wyznaczenie innej osoby pełnomocnika w ramach tego samego prawa pomocy, o ile nie zostało ono cofnięte przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 249 p.p.s.a. Sąd nie może wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika (które nie zostało cofnięte na mocy art. 249 p.p.s.a.), bowiem przyznane stronie prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienia NSA: z dnia 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05; z dnia 30 kwietnia 2009r., II OZ 374/09). Wobec tego, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne, Sąd I instancji prawidłowo umorzył postępowanie (art. 249 a p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.