II FSK 3918/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-03-03
Skład orzekający: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Maciej Jaśniewicz, Anna Maria Świderska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyodrębniony organizacyjnie oddział przedsiębiorcy, który nie posiada samodzielności w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunków pracy oraz nie posiada wyodrębnionego funduszu płac, może być uznany za odrębnego pracodawcę w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy, co miałoby wpływ na ustalenie obowiązku wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych?Ratio decidendi
Wyodrębniony organizacyjnie oddział przedsiębiorcy, który nie posiada samodzielności w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunków pracy oraz nie posiada wyodrębnionego funduszu płac, nie może być uznany za odrębnego pracodawcę w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy. Pracodawcą jest podmiot, który posiada kompetencję do samodzielnego zatrudniania pracowników, co wynika z wewnętrznych przepisów regulujących jego status prawny i organizację. W przypadku braku takiej samodzielności, zatrudnienie w oddziale należy sumować z zatrudnieniem w zakładzie głównym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku wpłat na PFRON za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. Skarżący, W. B., prowadzący działalność gospodarczą F. "B.", kwestionował decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa PFRON określającą wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Fundusz. Skarżący argumentował, że jego wyodrębniony oddział "Sklep Meblowy" nie powinien być traktowany jako część zakładu głównego przy ustalaniu liczby zatrudnionych, co skutkowałoby brakiem obowiązku wpłat, gdyż łączna liczba pracowników nie przekraczałaby 25. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że oddział nie posiada cech samodzielnego pracodawcy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną W. B. Zasądzono od W. B. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 2.400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA del. Anna Maria Świderska (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 498/13 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wpłat na PFRON za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. B. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 11 czerwca 2013 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 498/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 13 grudnia 2012 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące od grudnia 2008 do listopada 2009 roku.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym ustalonym w toku postępowania podatkowego i przyjętym przez sąd I instancji.
Decyzją z 11 września 2012 Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określił wysokość zobowiązań Skarżącego – W. B. prowadzącego działalność gospodarczą po nazwą F. [...] "B." z tytułu wpłat na Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące grudzień 2008 r., styczeń 2009 r., luty 2009 r., marzec 2009 r., kwiecień 2009 r., maj 2009 r., czerwiec 2009 r., lipiec 2009 r., sierpień 2009 r., sierpień 2009 r., wrzesień 2009 r., październik 2009 r., listopad 2009 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), dalej "k.p." poprzez uznanie, że wyodrębniony w strukturze organizacyjnej prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej "oddział" nie może zostać uznany za pracodawcę co doprowadziło do naruszenia przepisu:
- art. 21 ust. 1 ustawy o ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.), dalej "r.z.s.z.n." przez uznanie, że skarżący spełnia warunki obowiązku dokonywania wpłat na Fundusz, albowiem w ocenie Funduszu zatrudnia co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
Decyzją z 13 grudnia 2012 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wyjaśnił, że podstawę prawną rozstrzygnięcia odwołania od decyzji Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stanowią przepisy art. 233 § 1 pkt 1 i art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej "O.p.".
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego w sprawie, w tym dokumentów przedstawionych przez stronę, organ odwoławczy stwierdził, iż Sklepu Meblowego nie można uznać za odrębnego pracodawcę. Wyjaśnił, iż M. B. został upoważniony przez właściciela F. [...] "B." do zawierania umów o pracę, nie jest więc samodzielny w nawiązywaniu i rozwiązywaniu umów o pracę. Ponadto Sklep Meblowy nie posiada własnego regulaminu pracy. Zgodnie z art. 2 regulaminu pracy F. [...] "B." "regulamin pracy jest aktem normatywnym ustalającym organizację i porządek pracy w F. [...] "B." i jej Oddziałach". Zgodnie natomiast z art. 4 cytowanego regulaminu samodzielna komórka organizacyjna zwana Oddziałem podporządkowana jest bezpośrednio Właścicielowi. Przepis art. 5 regulaminu wskazuje, iż "przepisy regulaminu mają zastosowanie do wszystkich pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy oraz Oddziałach".
Organ odwoławczy wyjaśnił, że z dokumentacji zebranej w sprawie - w tym z list płatniczych - wynika brak wyodrębnionego funduszu płac Sklepu Meblowego. Listy płatnicze wskazują, że M. B. kierownik Sklepu Meblowego występował do księgowości F. [...] "B." o wypłatę wynagrodzeń wskazanych pracowników, zaś właściciel F. "B." akceptował wypłatę wynagrodzeń. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, iż sklep nie jest dostatecznie wyodrębniony organizacyjnie i ekonomicznie aby uznać go za pracodawcę w rozumieniu art. 3 k.p. Oznacza to, że w celu ustalenia poziomu zatrudnienia u pracodawcy F. [...] "B." należało zsumować stan zatrudnienia w Sklepie Meblowym ze stanem zatrudnienia w F. [...]. Na podstawie danych przedstawionych przez stronę organ I instancji ustalił, w okresach wskazanych w przedmiotowej decyzji strona zatrudniała co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy w związku z czym podlegała obowiązkowi wpłat na Funduszu określonemu w art. 21 r.z.s.z.n.
W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i zarzucił podobnie jak w odwołaniu naruszenie przepisów prawa:
1. art. 3 k.p. pracy przez uznanie, że wyodrębniony w strukturze organizacyjnej prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej "oddział" nie może zostać uznany za pracodawcę, co doprowadziło do naruszenia przepisu:
2. art. 21 r.z.s.z.n. przez uznanie, że skarżący spełnia warunki obowiązku dokonywania wpłat na Fundusz albowiem w ocenie Funduszu zatrudnia co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
Zdaniem Skarżącego, trudno przyjąć za zasadną argumentację organu odwoławczego, że zawierająca w imieniu wyodrębnionego oddziału umowy o pracę osoba, działa na mocy udzielonego jej przez skarżącego pełnomocnictwa i co za tym idzie nie działa ona jako odrębny pracodawca, albowiem udzielenie pełnomocnictwa nie może pozbawiać cech samodzielności wyodrębnionego oddziału. Udzielenie pełnomocnictwa do działania w imieniu osoby fizycznej czy też osoby prawnej nie wyłącza podmiotowości i odrębności oddziału przedsiębiorstwa.
Skarżący wyodrębnił w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej oddział w postaci "Sklepu Meblowego", którego zarządzanie powierzył M. B.. Zarządca oddziału zawarł z kolei z pracownikami tego oddziału umowy o pracę, a zatem za pracodawcę winien zostać uznany oddział, a nie zakład główny. Tym samym zatrudnienie w zakładzie głównym oraz w prowadzonym oddziale w przeliczeniu na pełne etaty nie przekroczyło liczby 25.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Oddalając przedmiotową skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że podstawowym przepisem w ustawie o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, który ustanawia obowiązek dokonywania wpłat na PFRON jest art. 21 ust. 1. Przepis ten adresowany jest do wszystkich pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W przepisie tym określony został sposób obliczania należnych wpłat i wynika z niego, że podstawą do tych wyliczeń jest, generalnie rzecz ujmując, różnica pomiędzy wskaźnikiem zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6%, a rzeczywistym stanem zatrudnienia takich osób. Przepis ten statuuje zatem generalną zasadę, od której istnieją wyjątki określone, w dalszych ustępach tego artykułu oraz w art. 22. Regulacje zawarte w tych przepisach ustanawiają zwolnienia od obowiązku wpłat na PFRON, określonych kategorii podmiotów, względnie przewidują możliwość obniżenia tych wpłat (art. 22). W myśl powołanego art. 21 ust. 1 r.z.s.z.n , obowiązek wpłat na PFRON ciąży na pracodawcy. Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie zawiera własnej definicji pracodawcy, tym samym stosuje się do niej art. 3 k.p. zgodnie z którym Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Generalnie rzecz ujmując, w świetle tego przepisu można wskazać na dwie grupy pracodawców. Są nimi: jednostki organizacyjne i osoby fizyczne. Do grona tych pierwszych należy zaliczyć:
– wszelkie podmioty posiadające osobowość prawną (w szczególności spółki kapitałowe, przedsiębiorstwa państwowe, stowarzyszenia, fundacje),
– wyodrębnione jednostki organizacyjne osób prawnych, a także
– nieposiadające osobowości prawnej, samodzielne jednostki organizacyjne, niewchodzące w skład struktury osób prawnych (np. spółki osobowe oraz wyodrębnione jednostki organizacyjne tychże spółek),
jeżeli tylko zatrudniają pracowników we własnym imieniu.
Podkreślenia wymaga stwierdzenie, że każda z przedstawionych powyżej jednostek może zostać uznana za pracodawcę, pod warunkiem że zatrudnia pracowników we własnym imieniu. A zatem przymiotu pracodawcy, w przedstawionym rozumieniu, nie będzie posiadała osoba fizyczna czy też jednostka organizacyjna działająca na podstawie upoważnienia wydanego przez pracodawcę i zatrudniająca pracowników w jego imieniu.
Ze zdolnością do zatrudniania pracowników wiąże się zarówno możliwość nawiązania, zmiany treści oraz rozwiązania stosunku pracy, jak i obowiązek realizowania zobowiązań wypływających z tego stosunku. Brzmienie przedmiotowego przepisu jest konsekwencją przyjęcia przez polskiego ustawodawcę, w ramach rodzimego prawa pracy, konstrukcji prawnej pracodawcy opartej na tzw. modelu zarządczym. Zgodnie z nim o statusie pracodawcy decyduje kryterium posiadania uprawnień do zarządzania daną jednostką organizacyjną w sferze przedmiotowo-podmiotowej. Chodzi tutaj o swoisty rodzaj "władztwa" odnoszącego się do składników majątkowych przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części i wynikające z tego faktu kompetencje o charakterze kierowniczym w stosunku do zatrudnionych w nim pracowników. Nie jest przy tym istotne, czy tak pojmowany pracodawca posiada osobowość prawną, czy też nie. Również bez znaczenia pozostaje fakt stosunków własnościowych odnoszących się do poszczególnych składników majątkowych, na podstawie których omawiana jednostka organizacyjna prowadzi swą działalność. Istotne jest natomiast to, aby pracodawca ten posiadał zdolność do zatrudniania pracowników we własnym imieniu.
Przesłanki te nie zostały w rozpoznawanej spełnione.
Z akt sprawy wynika, jak trafnie przyjęły organy orzekające w sprawie, iż M. B. został upoważniony przez właściciela F. [...] "B." do zawierania umów o pracę, nie był więc samodzielny w nawiązywaniu i rozwiązywaniu umów o pracę. Słusznie więc powołały się organy obu instancji na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1977 r. I PZP 47/77/OSiPKA, w której Sąd stwierdził, iż "nie można uznać za pracodawcę jednostki organizacyjnej, której kierownik przyjmuje i zwalnia pracowników na podstawie upoważnienia udzielonego przez kierownictwo, przedsiębiorstwa, urzędu, spółki."
Organ odwoławczy trafnie też wskazał, że z list płatniczych – wynika, iż fundusz płac Sklepu Meblowego nie został wyodrębniony. M. B. kierownik Sklepu Meblowego występował do księgowości F. [...] "B." o wypłatę wynagrodzeń wskazanych pracowników, zaś właściciel F. [...] "B." akceptował wypłatę wynagrodzeń.
W ocenie Sądu mając na uwadze pojęcie pracodawcy funkcjonujące na gruncie prawa polskiego, nie można podzielić stanowiska Strony, iż wyodrębniony organizacyjnie oddział - sklep meblowy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, należało uznać za pracodawcę w rozumieniu art. 3 Kp.
Oznacza to, że w celu ustalenia poziomu zatrudnienia u pracodawcy F. [...] "B." należało zsumować stan zatrudnienia w Sklepie Meblowym ze stanem zatrudnienia w Fabryce Mebli jak to uczyniły organy orzekające w niniejszej sprawie.
Powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył podatnik domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyroki zarzucam naruszenie przepisów prawa materialnego a mianowicie:
- art 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r, Kodeks pracy (zwanego dalej KP) przez uznanie, ze wyodrębniony w strukturze organizacyjnej prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej "oddział" nie może zostać uznany za pracodawcę, co doprowadziło do naruszenia przepisu;
- art 21 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez uznanie, że skarżący spełnia warunki obowiązku dokonywania wpłat na Fundusz, albowiem w ocenie skarżącego, skarżący nie spełniał przesłanek wynikających w w/w przepisu, a co za tym idzie nie miał obowiązku zapłaty składek na PFROR.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy Skarżący podlega obowiązkowi określonemu w art. 21 ustawy rehabilitacyjnej, tzn. czy zobowiązany jest do uiszczania wpłat na PFRON. Aby rozstrzygnąć tę kwestię niezbędne jest ustalenie czy oddział Skarżącego, tj. "Sklep Meblowy" może zostać uznany za samodzielnego pracodawcę w rozumieniu art. 3 K.p. Pozytywne stwierdzenie prowadziłoby do rozdzielnego zliczania pracowników pracujących w zakładzie głównym jak i w oddziale. To natomiast na gruncie analizowanej sprawy skutkowałoby tym, że nie zaistniałby obowiązek określony w art. 21 ustawy o rehabilitacji, ponieważ liczba pracowników zliczana oddzielnie dla zakładu jak i oddziału, nie wyniosłaby co najmniej 25 osób, a taki ustawa przewiduje warunek do powstania obowiązku dokonywania wpłat na PFRON.
Zgodnie z art. 3 K.p. pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Treść tego przepisu definiuje pojęcie pracodawcy wskazując jego konstytutywną cechę, jaką musi być zatrudnienie pracowników. Dla uzyskania statusu pracodawcy nie jest przy tym wcale wymagane, aby pracodawca posiadał osobowość prawną. Pracodawcą może być bowiem także jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, o ile tylko zatrudnia pracowników. Taka jednostka, jakkolwiek nie ma co do zasady podmiotowości prawnej na gruncie prawa cywilnego, to jednak uzyskuje tę podmiotowość w zakresie stosunków pracy, może zatem pozywać i być pozywana przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych, ma wtedy zdolność sądową i procesową - art. 460 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej zwana: "K.p.c."). Może także stać się adresatem praw i obowiązków na podstawie materialnych przepisów prawa administracyjnego, które skierowane są do pracodawcy jako takiego, bez względu na nieistotny w tym zakresie atrybut osobowości prawnej. Zatrudnianie pracowników przez jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wynikać musi z aktu kreującego uprawnienie osoby zarządzającej tą jednostką lub innej osoby, o której mowa w art. 3¹ § 1 K.p., do nawiązywania stosunków pracy (treść takiego stosunku wynika z art. 22 K.p.). Zatem wewnętrzne przepisy, które określają powstanie i organizację jednostki organizacyjnej, są źródłem uprawnienia do zatrudniania przez tę jednostkę pracowników (por. Kodeks pracy. Komentarz, J. Iwulski, W. Sanetra, Wydawnictwo Librata, Warszawa, 1996, str. 21). Dzięki takim wewnętrznym przepisom w jednostce organizacyjnej można upatrywać cechy nadającej tej jednostce przymiot pracodawcy, gdyż w ten sposób uzyskuje ona samodzielność w zakresie stosunków pracy i może zatrudniać pracowników. Wskazać więc należy na utrwaloną w orzecznictwie sądowym zasadę, iż za pracodawcę może być uznana tylko taka jednostka, która z mocy przepisów normujących wewnętrzny status prawny ma "...kompetencję do samodzielnego zatrudniania pracowników (składania oświadczeń woli). Jeżeli natomiast wewnętrzna jednostka organizacyjna jest upoważniona do zawierania umów o pracę w imieniu kierownictwa podmiotu, w skład którego wchodzi (lub nawiązywania w inny sposób stosunków pracy), z osobami przyjmowanymi w niej do pracy, to sama nie jest pracodawcą, lecz zatrudnia pracowników w imieniu pracodawcy, którym jest wielozakładowy podmiot zatrudniający – pracodawca." (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach, w sprawie III APa 25/12, Lex nr 1259682). Dla uznania jednostki organizacyjnej za pracodawcę, obok uprawnienia do samodzielnego zatrudniania pracowników, jednostka taka musi posiadać odpowiednie wyodrębnienie organizacyjne. Przy czym nie chodzi wyłącznie o wyodrębnienie, jakiego na gruncie prawa cywilnego wymaga się np. dla przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (art. 55¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm; dalej zwana: "K.c.") albo dla takiej zorganizowanej części przedsiębiorstwa na mocy ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; zwana dalej: "ustawa o VAT"). Wyodrębnienie organizacyjne konieczne dla zaistnienia jednostki organizacyjnej jako samodzielnego pracodawcy dotyczyć musi organizacji i finansowania tej jednostki (tak K. Jaśkowski, t. 2.1 w Komentarz do art. 3 Kodeksu pracy, publ. Lex/el). Tak samo, jak uprawnienie do samodzielnego zatrudniania pracowników wynikać powinno z wewnętrznych przepisów regulujących powstanie i organizację podmiotu, w skład którego wchodzi jednostka będąca odrębnym pracodawcą, tak też wymagane wyodrębnienie organizacyjne wynikać musi z tych przepisów.
Zauważyć należy, że Skarżący jest właścicielem F. [...] "B.". Oznacza to, że Skarżący (osoba fizyczna) zatrudniający pracowników jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 K.p. Pracodawcą jest bowiem przedsiębiorca, który jako osoba fizyczna prowadzi działalność na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nie zaś prowadzone przez niego przedsiębiorstwo jako zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 551 K.c.). Podkreślenia wymaga, że tylko wówczas, gdy przedsiębiorca tworzy na podstawie obowiązujących przepisów jednostkę organizacyjną, która jest prawnie, organizacyjnie, finansowo i majątkowo wyodrębniona, a ponadto ma zdolność zatrudniania pracowników, ma swoje kierownictwo (odrębne od przedsiębiorcy-właściciela), to wówczas ta jednostka organizacyjna jest pracodawcą, a nie sam przedsiębiorca (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2003 r., sygn. akt I PK 284/02, publ. OSNP 2004/17/297).
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że dla pracowników pracujących w F. [...] "B.", jak i w oddziale, tj. w Sklepie Meblowym, pracodawcą był Skarżący. Z szczególną mocą należy podkreślić, że z niezakwestionowanego przez Skarżącego stanu faktycznego wynika, że nie można mówić o odrębności finansowo-organizacyjnej oddziału, jak również jego samodzielnej zdolności do zatrudniania pracowników. W toku postępowania uprawnione organy uzyskały dane wynikające z deklaracji ZUS dotyczące stanu zatrudnienia zarówno w F. [...] "B." jak i w jej oddziale w postaci Sklepu Meblowego. Z informacji tych wynikało w sposób nie budzący wątpliwości, że po pierwsze podmiotem zgłaszającym pracowników do ubezpieczenia był wyłącznie Skarżący, a nie przedstawiciel oddziału. Po drugie z list płac wynikało, że fundusz płac Sklepu Meblowego nie został wyodrębniony. Kierownik oddziału występował do księgowości F. [...] "B." o wypłatę wynagrodzeń wskazanych pracowników, zaś właściciel Fabryki akceptował wypłatę wynagrodzeń. Co oznacza, że struktura organizacyjna prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej wskazuje na istnienie jednej, wspólnej komórki zajmującej się księgowością. Ponadto, kontrolujący dysponowali także regulaminem pracy jako wewnętrznym aktem normatywnym ustalającym organizację i porządek pracy w F. [...] "B." i jej oddziałach. Z treści tego dokumentu wynikało w sposób jednoznaczny, że postanowienia regulaminu mają zastosowanie do wszystkich pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy oraz oddziałach. Analiza tych dokumentów prowadzi do wniosku, iż w świetle wyżej przedstawionych rozważań dotyczących konstytutywnych cech pracodawcy, nie może ulegać wątpliwości, że w niniejszej sprawie pracodawcą był Skarżący, a nie wyodrębniony oddział jego przedsiębiorstwa. Wyodrębnienie organizacyjne pracodawcy powinno mieć miejsce w zakresie prawa pracy i skutkować również uprawnieniem do samodzielnego zatrudniania pracowników. Takiego uprawnienia do zatrudniania pracowników oddział nie posiadał. Z powyższych względów za niezasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, jak i art. 3 K.p.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od strony skarżącej na rzecz organu administracji orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło