I SA/Rz 138/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 maja 2011r. sprawy ze skargi D. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego . - oddala skargę - Dyrektor Izby Skarbowej w R., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia D.Ż. na postanowienie tego organu z dnia [...] października 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie z odwołania D.Ż. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R., decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], ustalił D.Ż. zobowiązanie podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r., w wysokości 142 321 zł. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł D.Ż., domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości, oraz zawieszenia postępowania w tejże sprawie, do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, w sprawie oznaczonej sygnaturą SK 18/09, w zakresie zgodności przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 51 poz. 307, ze zm. – zwanej dalej: ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych), w szczególności przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 tego aktu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Niezależnie od powyższego D.Ż. wniósł również o zawieszenie toczącego się postępowania z uwagi na zawezwanie go przez A.B. do próby ugodowej, w przedmiocie jego roszczeń związanych z umową pożyczki z dnia 10 marca 2002 r. W ocenie odwołującego się kwestia doprowadzenia do zawarcia ugody sądowej w sprawie umowy pożyczki oraz jej konsekwencji jest na tyle istotna dla prowadzonego postępowania podatkowego, że do jej zawarcia winno być ono zawieszone. Dyrektor Izby Skarbowej w R., postanowieniem dnia [...] października 2010 r., nr [...], odmówił zawieszenia postępowania stwierdzając, że na gruncie przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do wydania takie rozstrzygnięcia. Zdaniem organu zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy dotyczącej zgodności poszczególnych przepisów ustawy podatkowej z Konstytucją nie zobowiązuje organów podatkowych do zawieszenia postępowania podatkowego w oparciu o przepis art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa), gdyż postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, przed jego zakończeniem, nie może wywierać wpływu na równolegle prowadzone postępowania podatkowe. Nie jest bowiem dla nich zagadnieniem wstępnym. Zagadnieniem wstępnym, w ocenie organu, nie jest również kwestia przeprowadzenia przed sądem powszechnym postępowania pojednawczego, ponieważ ugoda zawierana w tego rodzaju postępowaniach nie jest rozstrzygnięciem sądu, a jedynie zgodnym oświadczeniem woli stron ją zawierających. Sąd natomiast w takiej sytuacji ocenia jedynie taką ugodę pod kątem jej zgodności z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz ewentualnego rażącego naruszenia usprawiedliwionego interesu jednej ze stron. Zażalenie na przedmiotowe postanowienie wniósł D.Ż., domagając się jego uchylenia oraz zawieszenia postępowania w sprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej podnosząc, że rozstrzygnięcie jego sprawy uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnień wstępnych, w postaci wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, w sprawie SK 18/09 oraz zawarcia ugody sądowej, dotyczącej zaciągniętej przez odwołującego się pożyczki. Dyrektor Izby Skarbowej w R., po rozpatrzeniu przedmiotowego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z dnia [...] października 2010 r. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, że kwestia związana z postępowaniem pojednawczym, w sprawach związanych z zawartą przez D.Ż. umową pożyczki, nie może stanowić zagadnienia wstępnego w przedmiotowej sprawie, w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zwrócił ponadto uwagę na fakt, że wbrew oświadczeniom odwołującego się aktualnie nie toczy się żadne postępowanie pojednawcze. Z informacji uzyskanej przez organ w Sądzie Rejonowym w R. wynika że, na posiedzeniu w dniu 15 lipca 2010 r. nie doszło do zawarcia ugody pomiędzy odwołującym się a pożyczkodawcą A.B., tym samym postępowanie to zostało zakończone. Organ nie uzyskał też informacji o jakimkolwiek innym toczącym się z udziałem odwołującego się postępowaniu, a którego przedmiotem byłaby kwestia zawarcia ugody, gdyż na posiedzeniu Sądu Rejonowego w R. w dniu 19 maja 2010 r. doszło do zawarcia ugody pomiędzy D.Ż a R.C. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] grudnia 2010 r. złożył D.Ż., wnosząc o jego uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającego go postanowienia z dnia [....] października 2010 r., oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł, że wbrew stanowisku organu kwestia zawarcia ugody z A.B. była przedmiotem badania Sądu Rejonowego, który prowadził ją pod sygnaturą [...]. Podkreślił jednocześnie, że wystąpił o doręczenie odpisu zawartej w tym postępowaniu ugody, odpis którego to wniosku został doręczony organowi. W dalszej części uzasadnienia D.Ż. przedstawił obszerny wywód dotyczący kwestii istoty ugody sądowej oraz jej prawnych skutków. Dyrektor Izby Skarbowej w R. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 125 Ordynacji podatkowej, prowadząc postępowanie podatkowe organy winny działać sprawie i szybko, jednakże w trakcie trwania postępowania mogą wyniknąć przeszkody natury prawnej lub faktycznej, stanowiące przeszkodę w jego sprawnym przeprowadzeniu. W przypadkach, w których przeszkody te mają charakter przemijający, ustawodawca zobligował organ prowadzący postępowanie do jego zawieszenia. I tak, zgodnie z art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe; gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; w razie utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych; w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej - do dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 108 § 2, stanie się ostateczna, z zastrzeżeniem art. 108 § 3 oraz art. 115 § 4, w razie wystąpienia, na podstawie ratyfikowanych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do organów innego państwa o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Wyliczenie przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania w art. 201 Ordynacji podatkowej ma charakter enumeratywny, tak więc poza wyżej wymienionymi sytuacjami oraz wynikającą z art. 204 Ordynacji podatkowej możliwością zawieszenia postępowania w sprawie udzielenia ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych na zgodny wniosek stron, organ nie jest władny do swobodnego podejmowania takich rozstrzygnięć, skutkujących czasowym wstrzymaniem postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w R., mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, nie stwierdził wystąpienia przesłanek o których mowa w art. 201 Ordynacji podatkowej, dlatego też odmówił zawieszenia postępowania w sprawie. Skarżący powołuje natomiast się na konieczność zawieszenia postępowania z uwagi na niezbędność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, w postaci wydania orzeczenia przez Sąd Rejonowy w R. w przedmiocie zatwierdzenia zawartej w postępowaniu pojednawczym ugody. Odnosząc się do tej kwestii należy stwierdzić, że wszelkie okoliczności związane z prowadzonym przed sądem powszechnym postępowaniem pojednawczym pomiędzy stronami nie stanowią kwestii prejudycjalnej dla toczącego się postępowania podatkowego, z uwagi na fakt, że konieczność rozstrzygnięcia tej kwestii nie pojawiła się w trakcie toczącego się postępowania, w ramach którego to organ dokonuje samodzielnych ustaleń na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), zaś kwestie związane z zawartą umową pożyczki i prawnopodatkowymi konsekwencjami tego zdarzenia prawnego nie zostały wyłączone z zakresu kompetencji organów podatkowych i przekazane do właściwości innego organu lub sądu. Niezależnie od powyższego, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm., zwanej dalej: k.p.c.) sąd w postępowaniu pojednawczym nie wydaje orzeczenia na podstawie poczynionych przez siebie ustaleń, ale jedynie ocenia zawartą przez strony tego postępowania ugodę pod kątem zgodności z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz ewentualnego zamiaru stron, zmierzającego do obejścia prawa. Poza tym sama ugoda, ze swej istoty, jest dwustronną czynnością prawną, opartą na zgodnych oświadczeniach woli stron, o której przepis art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm., zwana dalej: k. c.). mówi, że przez jej zawarcie strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Nie sposób jej więc przyjąć, że ugoda taka mogłaby stanowić zagadnienie wstępne w postępowaniu podatkowym. Za zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie wymagałoby zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie, nie może być uznana także kwestia zawisłej przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy o sygn. SK 18/09, dotycząca zgodności przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż nie wyniknęła ona w trakcie tego postępowania podatkowego, ponadto zawisłość konkretnej sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym nie jest zagadnieniem wstępnym w innych, równolegle toczących się postępowaniach. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 14 października 1999 r. , sygn. I SA/Łd 2042/98 (publ.: Lex nr 40848). W tej sytuacji, wobec niestwierdzenia naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów prawa, Sąd, na podstawie przepisu art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.