I OW 43/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą P. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego P. -W. w P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. P. w sprawie wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia pojazdów usuniętych z drogi postanawia: wskazać Starostę P. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Starosta P. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego [...] poprzez wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako organu właściwego do rozpoznania wniosku R.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] Pomoc Drogowa [...]. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia do dnia 4 września 2010 r. pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 2010 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że R.P. wykonuje usługi holownicze i parkingowe na terenie miasta [...] i Powiatu [...] od 23 lipca 2007 r. na podstawie zawartych z Prezydentem Miasta [...] umów. Sprawa dotyczy wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów zabezpieczonych na parkingach strzeżonych przed dniem 11 czerwca 2009r. tj. przed utratą przez niektóre przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym mocy obowiązującej. Przed zmianą przedmiotowej ustawy organem właściwym w tego rodzaju sprawach był naczelnik urzędu skarbowego. Po zmianie przepisów powstała wątpliwość prawna, jaki organ jest właściwy do przyznawania i ponoszenia w/w kosztów. Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, w art. 13 wskazuje, że koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie sześciomiesięcznego terminu na odbiór pojazdu przez właściciela do dnia 4 września 2010 r. wobec pojazdów, dla których sześciomiesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od 11 czerwca 2009 r. do dnia. 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Powyższy przepis przesądza jedynie o odpowiedzialności Skarbu Państwa za zapłatę powyższych kosztów bez jednoczesnego wskazania organu właściwego do ich ustalenia i wypłaty. Również powstałe przepisy ustawy zmieniającej, a także ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wskazują organu właściwego. W szczególności o właściwości w tych sprawach nie przesądza art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powyższy przepis stanowi wyłącznie podstawę do wydania decyzji, adresowanej do poprzedniego właściciela pojazdu, ustalającej wysokość kosztów i nakazującej ich zapłatę. Nie stanowi natomiast podstawy do wydawania jakichkolwiek rozstrzygnięć (a więc również prowadzenia postępowania) w odniesieniu do podmiotów, wobec których powyższe wydatki zostały lub winny zostać poniesione (w tym przypadku osób usuwających pojazdy lub prowadzących parkingi strzeżone, na których przechowywano pojazdy). W poprzednim stanie prawnym o kosztach związanych z przechowywaniem pojazdów rozstrzygał naczelnik urzędu skarbowego i w konsekwencji przyznawał stosowne wynagrodzenie (czy zwrot wydatków) na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012. r., poz. 1015 ze zm.) w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449 z 2002r.). Po zmianie stanu prawnego powyższe rozporządzenie zostało uchylone i w jego miejsce uchwalono rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011r. o tożsamym tytule (Dz.U. Nr 46, poz. 237 z 2011 r.). To ostatnie rozporządzenie nie zawiera jednak przepisów upoważniających czy nakazujących Staroście rozstrzygnięcia o kosztach poniesionych przed 4 września 2010 r. Nadto w sprawach związanych z przepadkiem pojazdu Starosta działa jako quasi-organ powiatu, a nie Skarbu Państwa. Nie jest zatem uprawniony do działania w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, będącego odrębnym od powiatu podmiotem prawa. Brak jest przepisów, które wskazywałyby na Starostę jako organ właściwy do orzeczenia o kosztach przechowywania pojazdów przed 4 września 2010r. czy do ich pokrycia Tymczasem zgodnie z art. 19 kpa. organ zobowiązany jest do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Z tej przyczyny brak jest prawnych podstaw do wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia przez Starostę [...] w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo R.P. [...] Pomoc Drogowa [...]. Zdaniem wnioskującego w zaistniałej sytuacji z uwagi na fakt, że koszty powstały na skutek zajęcia pojazdu dokonanego przez naczelnika urzędu skarbowego, który działał wówczas jako organ przeprowadzający postępowanie likwidacyjne, to jedynie ten organ posiada kompetencję do rozstrzygnięcia o kosztach przechowywania pojazdu. W konsekwencji pismo R.P. prowadzącego przedsiębiorstwo [...] Pomoc Drogowa [...] za pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. zostało przekazane według właściwości Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [ ...]. Ten jednak stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie i zwrócił podanie [...] Staroście [...] . W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wskazał, że skoro wniosek uczestnika postępowania R.P. dotyczący przyznania wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia pojazdów w przedmiotowej sprawie wpłynął do Starosty [...] w dniu 5 stycznia 2012 r., co jednoznacznie świadczy o tym, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte po nowelizacji art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w obowiązującym brzmieniu. Cytowany wcześniej ust. 10h art. 130a wyraźnie wskazuje starostę jako organ właściwy do rozpatrzenia tego rodzajów wniosków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór o kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał pomiędzy Starostą [...], a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego [...], a dotyczącym wskazania organu właściwego do orzekania w przedmiocie kosztów przechowania pojazdu powstałych przed 4 września 2010 r. Do sporu doszło w sprawie z wniosku R.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] Pomoc Drogowa [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o przyznanie wynagrodzenia za zabezpieczenie pojazdów do dnia 4 września 2010 r. pojazdów usuniętych na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z przepisem art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten dodany został przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z 22 lipca 2010 r. zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W ustawie nowelizującej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe dotyczące podmiotu zobowiązanego do ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym a przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (art. 13 tej ustawy). Jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że organem właściwym w rozpoznawanej sprawie jest Starosta [...]. Wynika to ze stanu faktycznego sprawy. Wniosek o zwrot wydatków za zabezpieczenie pojazdów z 5 stycznia 2012 r. r. wpłynął do organu tego samego dnia, to znaczy po wejściu w życie nowelizacji art. 130a Prawa o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w obowiązującym nadal brzmieniu, który wprost wskazuje starostę, jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków (por. też postanowienia NSA z 25 sierpnia 2011 r., I OW 96/11 oraz I OW 100/11, z 4 sierpnia 2011 r., I OW 72/11 oraz I OW 73/11, z 24 stycznia 2012 r., I OW 158/11, z 7 grudnia 2012 r., I OW 172/12, czy z 23 stycznia 2013 r., I OW 193/12). Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu, na podstawie art. 15 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.