I OZ 474/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Agencji Wywiadu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SO/Wa 75/12 o wymierzeniu grzywny Szefowi Agencji Wywiadu za nieprzekazanie skargi P.O. z dnia 19 września 2012 r., odpowiedzi na skargę i akt sprawy postanawia oddalić zażalenie. P.O. wnioskiem z dnia 19 listopada 2012 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Szefowi Agencji Wywiadu grzywny za nieprzekazanie do Sądu w ustawowym terminie skargi z dnia 19 września 2012 r., dotyczącej braku możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z przepisów art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z wnioskiem skierowanym do Szefa Agencji Wywiadu w dniu 16 stycznia 2012 r., uznania uprawnień wynikających z przepisów prawa w odniesieniu do dotyczących skarżącego opinii [...] oraz bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy. W uzasadnieniu podniósł, iż organ nie wypełnił obowiązku określonego w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), dotyczącego przekazania skargi i odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy w terminie 30 dni od otrzymania skargi. Szef Agencji Wywiadu w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny wniósł o jego oddalenie. Wskazał, iż skargę P.O. z dnia 19 września 2012 r. otrzymał w dniu 25 września 2012 r. Skargę tę uznał jednak za zasadną, w związku z czym, na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. oraz art. 74 § 2 w związku z art. 74 § 1 K.p.a., w dniu 25 października 2012 r. wydał postanowienie nr 30, odmawiające wydania P.O. uwierzytelnionych odpisów lub jawnych wyciągów wyników badań [...] znajdujących się w jego aktach osobowych, o których mowa we wniosku z dnia 16 stycznia 2012 r., uzupełnionym pismem z dnia 10 lutego 2012 r. Organ stwierdził, iż skoro uwzględnił wskazaną wyżej skargę P.O., to nie zachodzą w sprawie przesłanki pozwalające na ukaranie go grzywną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SO/Wa 75/12 wymierzył Szefowi Agencji Wywiadu grzywnę w wysokości 200 zł. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działalnie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie do treści art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Jednocześnie, zgodnie z art. 54 § 3 P.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Sąd pierwszej instancji podał, iż wymierzenie grzywny organowi może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet, jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 nakazuje bowiem przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie, ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco – restrykcyjny. Do jej wymierzenia wystarcza zatem niewykonanie w terminie obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 P.p.s.a. Poza tym, grzywna z art. 55 § 1 P.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszenia prawa celem przewlekania postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępowania jest zaś jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że bezspornym jest, iż organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, nie przekazał określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. dokumentów, nawet po uchybieniu terminu i to mimo otrzymania wniosku o wymierzenie grzywny. Wskazał, że skargę P.O. z dnia 19 września 2012 r. Szef Agencji Wywiadu otrzymał w dniu 25 września 2012 r., postanowienie o uwzględnieniu skargi w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. zostało wydane w dniu 25 października 2012 r., zaś stosowne wyjaśnienia uczynił on dopiero wraz z odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny, przy piśmie z dnia 12 grudnia 2012 r. Jednocześnie za wykonanie obowiązku określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a. nie można uznać przekazania skargi P.O., jako trwałej części akt administracyjnych nadesłanych do innej sprawy skarżącego o sygn. akt II SA/Wa 446/13, gdyż nie została udzielona przez organ odpowiedź na tę skargę. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie zasługują na uwzględnienie wyjaśnienia organu, iż ten, w ramach autokontroli, wydał postanowienie z dnia 25 października 2012 r., gdyż stosownie do przepisu art. 54 § 3 P.p.s.a. organ uwzględniając skargę stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Organ bezspornie we wskazanym postanowieniu rozstrzygnięcia w tym zakresie nie zawarł, tłumacząc jedynie w odpowiedzi na wniosek przyczyny nieprzekazania skargi. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że wziął pod uwagę z jednej strony niewypełnienie przez organ ustawowych obowiązków przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w terminie 30 dni, a z drugiej strony uwzględnił fakt wydania przez Szefa Agencji Wywiadu postanowienia z dnia 25 października 2012 r. nr 30, które jednakże, co dla niniejszej spawy jest bardzo istotne, nie zawierało wszystkich elementów określonych w art. 54 § 3 P.p.s.a. Wydanie tego postanowienia spowodowało jednak, że organ pozostawał w błędnym przekonaniu, że nie ma już obowiązku przekazywania skargi do Sądu. Działaniu takiemu nie można zatem przypisać cech uporczywości, czy celowego nieprzekazywania skargi wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy. Podkreślenia wymaga również, że sprawie skarżącego, której skarga dotyczyła, został nadany bieg, zaś w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2012 r. nr 32, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia z dnia 25 października 2012 r., Szef Agencji Wywiadu stwierdził już, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce bez podstawy prawnej. Orzeczona zatem wysokość grzywny w kwocie 200 zł, w ocenie Sądu pierwszej instancji, jest adekwatna do przyczyn i okoliczności niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. Powyższe postanowienie z dnia 10 kwietnia 2013 r. stało się przedmiotem zażalenia Szefa Agencji Wywiadu do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny. Podkreślił, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 54 § 2 i art. 55 § 1 P.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie, że w realiach niniejszej sprawy organ wydał w trybie autokontroli postanowienie w pełni uwzględniające skargę P.O. z dnia 19 września 2012 r. Tym samym, zadośćuczynienie skardze w całości doprowadziło do stanu, w którym istota sprawy została rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi. Bezwzględna realizacja wynikającego z treści art. 54 § 2 P.p.s.a. obowiązku przesłania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy skutkowałaby zatem w niniejszej sprawie niezasadnym angażowaniem sądownictwa administracyjnego w jej rozpatrzenie, a ponadto musiałaby się zakończyć umorzeniem postępowania. W odpowiedzi na zażalenie P.O. wniósł o jego oddalenie, podzielając argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto stwierdził, iż organ nie uwzględnił jego skargi w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 2 P.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, zobowiązany jest do jej przekazania sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Art. 55 § 1 P.p.s.a. stanowi z kolei, iż w razie niezastosowania się do powyższego obowiązku, Sąd może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni pogląd przyjęty w orzecznictwie, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco – restrykcyjny, a wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Szefa Agencji Wywiadu. Stosownie zatem do treści art. 54 § 2 P.p.s.a. organ ten miał obowiązek przekazać skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w terminie 30 dni. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż Szef Agencji Wywiadu obowiązku tego nie wypełnił, a tym samym za słuszne uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji co do uwzględnienia wniosku o wymierzenie grzywny. Również wysokość grzywny, biorąc pod uwagę niecelowe działanie organu, została ustalona prawidłowo. Podnoszona natomiast w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, jak i w zażaleniu, okoliczność, iż organ podjął działania zmierzające do załatwienia sprawy w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem załatwienie sprawy w trybie autokontroli nie zwalnia organu od obowiązku przesłania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OZ 836/10 oraz z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 746/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.