I SA/Gl 241/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, , , po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A w Z. na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych p o s t a n a w i a odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W piśmie z dnia 29 stycznia 2013 r. K. S., działając jako pełnomocnik A w Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę "na bezprzedmiotową egzekucję administracyjną", prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. W skardze pełnomocnik wniósł o: - orzeczenie nieważności upomnień przedegzekucyjnych o nr [...] oraz [...] z dnia [...] r., wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.; - uznanie za bezprzedmiotowe tytułów wykonawczych tego organu o nr [...] oraz [...] z dnia 5 kwietnia 2012 r.; - orzeczenie nieważności zajęć egzekucyjnych tego organu o nr [...] oraz [...] z dnia 13 kwietnia 2012 r. Pełnomocnik wniósł także o zasądzenie kwoty [...] zł pobranej od skarżącego z jego konta w następstwie prowadzonej egzekucji wraz z odsetkami, oraz o zasądzenie zwrotu ewentualnych kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę pełnomocnik zarzucił organowi egzekucyjnemu w pierwszej kolejności wadliwe doręczenie upomnień przedegzekucyjnych, co z kolei spowodowało, że nie został spełniony warunek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzucił także organowi, iż ten wystawił zajęcia egzekucyjne już po tygodniu od wystawienia tytułów wykonawczych, bez odczekania na powiadomienie Poczty o niepodjęciu w terminie przesyłki, zawierającej tytuły wykonawcze. Odpowiadając na skargę, w piśmie z dnia 19 lutego 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wniósł o odrzucenie względnie o oddalenie skargi. Odpowiedź na skargę wraz ze skargą i aktami sprawy wpłynęła do Sądu w dniu 27 lutego 2013 r. W toku korespondencji z K. S., zmierzającej do usunięcia braków formalnych skargi ustalono, iż jest on zatrudniony przez A w Z. na podstawie umowy o dzieło. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2013 r. jako pełnomocnik strony skarżącej zgłosił się radca prawny M. N. Na wezwanie Sądu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi, przy piśmie z dnia 25 maja 2013 r. radca ten nadesłał podpisany przez siebie egzemplarz skargi. Z kolei w piśmie z dnia 13 maja 2013 r. Sąd poinformował K. S., że jako osoba zatrudniona przez stronę skarżącą na podstawie umowy o dzieło nie należy on do kręgu osób, mogących występować w charakterze pełnomocnika strony skarżącej w niniejszym postępowaniu. Poinformowano jednocześnie K. S., iż dalsza korespondencja w sprawie kierowana będzie do radcy prawnego M. N., który zgłosił się jako pełnomocnik procesowy strony skarżącej w niniejszej sprawie. Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, że A w Z. złożył w Urzędzie Skarbowym w Z. deklaracje podatkowe PIT-4R oraz PIT-8AR za 2011 r. Następnie do podmiotu tego wysłane zostały upomnienia z dnia 21 lutego 2012 r. o nr [...] oraz [...], wzywające do zapłaty należności w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za okresy 4,6,7,8 oraz 12/2011r. Z kolei w dniu [...] r. wystawione zostały tytuły wykonawcze o nr [...] oraz SM [...], które stanowiły podstawę do dokonania zajęć rachunku bankowego zawiadomieniami z dnia 13 kwietnia 2012 r. nr [...] oraz [...]. W wyniku dokonanych zajęć uzyskano łącznie kwotę [...] zł, którą rozliczono na zaległości, objęte powyższymi tytułami, oraz odsetki i koszty upomnienia. Wobec wyegzekwowania należności, postępowanie egzekucyjne zostało w dniu 20 kwietnia 2012 r. zakończone. W piśmie z dnia 18 maja 2012 r. (wpływ do organu: 18 maja 2012 r.) A w Z. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o "anulowanie nakazów egzekucyjnych pdof". Jednocześnie w drugim piśmie z dnia 18 maja 2012 r. (wpływ do organu: 14 czerwca 2012 r.) zatytułowanym "Odwołanie" K. S. jako pełnomocnik A w Z. wniósł o "unieważnienie" decyzji "powodujących trzy egzekucje" podatku dochodowego od osób fizycznych. W piśmie z dnia 3 lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wezwał pełnomocnika do sprecyzowania pisma z dnia 18 maja 2012 r. z uwagi na fakt, że czynności związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym nie mają charakteru decyzji. Odpowiadając na powyższe pismo, pełnomocnik zobowiązanego stwierdził, iż domaga się "anulowania tytułów wykonawczych" i tym samym zwrócenia niesłusznie pobranej kwoty albo przekazania sprawy "pod osąd nadrzędnego organu (...)". Przy piśmie z dnia 17 sierpnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przekazał Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. pismo pełnomocnika zobowiązanego jako skargę na czynności egzekucyjne. Wskazał jednocześnie, iż skarga ta złożona została po terminie, przewidzianym w art. 54 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), dalej: u.p.e.a. W piśmie z dnia 14 września 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając w trybie art. 237 § 3 oraz art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a., zawiadomił pełnomocnika zobowiązanego o sposobie załatwienia skargi. Opisując dotychczasowy przebieg postępowania organ nadzoru wskazał, że zarzut błędnego wystawienia tytułów wykonawczych jest nieuzasadniony, gdyż w chwili ich wystawienia oraz w czasie prowadzenia egzekucji na koncie podmiotu figurowała zaległość podatkowa. Organ nadzoru zauważył, iż w piśmie z dnia 18 maja 2012 r. strona przyznała, że deklaracja PIT-4R za 2011 r. została sporządzona błędnie, załączając korektę zeznania. W wyniku tej korekty powstała nadpłata podatku, wynosząca [...] zł. Nadpłata ta zwrócona została w dniu 17 lipca 2012 r. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał za zasadny zarzut nieudzielenia przez organ egzekucyjny odpowiedzi na pismo zobowiązanego z dnia 18 maja 2012 r. z datą wpływu do organu 18 maja 2012 r. Odpowiadając na zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, w piśmie z dnia 24 września 2012 r. K. S. ponowił żądanie zwrotu kwoty wyegzekwowanej z rachunku bankowego zobowiązanego. Odpowiadając na powyższe pismo, Dyrektor Izby Skarbowej w K. w piśmie z dnia 22 października 2012 r. opisując przebieg postępowania stwierdził, że uwagi pełnomocnika na temat pracy Urzędu Skarbowego w Z. nie znajdują uzasadnienia i związku z tym należało rozstrzygnąć jak w zawiadomieniu o sposobie załatwienia skargi z dnia 14 września 2012 r. W kolejnym piśmie z dnia 2 listopada 2012 r. K.S. zawarł polemikę z argumentacją, zawartą w poprzednich pismach Dyrektora Izby Skarbowej. Wskazał, że "odwoławcza instancja podatkowa ma wystarczające podstawy do unieważnienia administracyjnych decyzji egzekucyjnych (...) oraz poprzedzających je upomnień". Stwierdził w nim również, że dokumenty w toku postępowania egzekucyjnego nie były zobowiązanemu doręczane skutecznie. Z uwagi na fakt, że w piśmie z dnia 2 listopada 2012 r. powołano nową okoliczności, tj. wadliwe doręczenia korespondencji w postępowaniu egzekucyjnym, Dyrektor Izby Skarbowej w K. w piśmie z dnia 3 grudnia 2012 r. przekazał powyższe pismo Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. w celu ponownego przeanalizowania całości postępowania, zobowiązując organ do poinformowania w zakreślonym terminie o rezultatach przeprowadzonej analizy. W piśmie z dnia 26 listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wskazał organowi nadzoru, że wszczęte wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne było zasadne. W związku z tym, wniósł "o oddalenie skargi" na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadził korespondencję z Pocztą Polską w przedmiocie prawidłowości doręczenia [...] w Z. przesyłek w postępowaniu egzekucyjnym. Z udzielonych następnie wyjaśnień Poczty wynika, iż doręczenia nie były prawidłowe. W związku z wniesieniem przez A w Z. skargi z dnia 29 stycznia 2013 r. adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w piśmie z dnia 5 lutego 2013 r. zwrócił się do strony o podanie, czy podtrzymuje wniesioną do Sądu skargę. Wskazał, że istnieją podstawy do uznania pisma z dnia 29 stycznia 2013 r. za wezwanie do usunięcia naruszeń a pisma z dnia 5 lutego 2013 r. – za odpowiedź na to wezwanie. Organ poinformował również, że zajęcia egzekucyjne z kwietnia 2012 r. były wynikiem uznania, że doszło do zastępczego doręczenia upomnień przedegzekucyjnych. Dopiero w wyniku uznania przez Pocztę reklamacji i przyznania, że nie doszło do skutecznego doręczenia przesyłek w postępowaniu egzekucyjnym, żądanie zwrotu nienależnie pobranych w wyniku zajęcia kwot stało się uzasadnione. Organ poinformował, że wydane zostały zlecenia płatnicze dokonania przekazania na rachunek strony kwoty [...] zł, obejmującej odsetki od podatku za 2011 r., zwrot pobranych prowizji bankowych, odsetki od kosztów egzekucji, zwrot kosztów upomnienia oraz kosztów postępowania egzekucyjnego. Organ wyraził również nadzieję, że wyjaśnienia powyższe stanowią zaspokojenie żądań, zawartych w piśmie z dnia 29 stycznia 2013 r. W piśmie z dnia 13 lutego 2013 r. adresowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. K.S. wskazał, że podtrzymuje skargę wniesioną do Sądu. Zaznaczył, że przelewy dokonane przez organ na rzecz strony nie do końca zaspokajają żądania skargi. Dodatkowo podał, że w skardze kwestionuje przede wszystkim zasadność decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Dodał, że organ błędnie interpretuje skargę do sądu administracyjnego jako "wezwanie do usunięcia naruszeń". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga A w Z., zawarta w piśmie z dnia 29 stycznia 2013 r. jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie z innych przyczyn jest niedopuszczalne. W myśl z kolei art. 58 § 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W tym miejscu zaakcentować trzeba – mając na uwadze zarzuty i wnioski zawarte w skardze - że na podstawie art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Nadto, zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Zaakcentować należy, że przedmiot skargi z dnia 29 stycznia 2013 r. dotyczy postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. i dokonanych przez ten organ czynności egzekucyjnych, zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego, w szczególności zaś dotyczy wystawionych tytułów wykonawczych oraz dokonanych zajęć egzekucyjnych. Mając na uwadze taki przedmiot skargi należy podnieść, że treść art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że w ustawie tej wymieniony przepis stanowi podstawę zaskarżania do sądu administracyjnego jedynie postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym (i to tylko takich, na które służy zażalenie). Art. 3 § 2 P.p.s.a. przewiduje też możliwość skarżenia do sądu administracyjnego bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3), oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności, określone w art. 3 § 2 pkt 4, tj. inne akty i czynności z zakresu działania organów (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r., OSK 247/04, ONSA WSA 2004, nr 2, poz. 30). Podkreślić należy, że zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. tytuł wykonawczy stanowiący podstawę egzekucji administracyjnej, jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia tegoż postępowania. Przepis ten stanowi bowiem, że "organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru". Dokument ten nie jest decyzją administracyjną ani też postanowieniem w rozumieniu przepisów k.p.a. Tytuł wykonawczy nie ma charakteru aktu administracyjnego, nie można go zatem utożsamiać z decyzją administracyjną ani z postanowieniem, w stosunku do których przysługują określone środki zaskarżenia (por. J. Dembczyńska, P. Pietrasz, K. Sobieralski, R. Suwaj, Praktyka administracyjnego postępowania egzekucyjnego, wyd. PRESSCOM Sp. z o.o., Wrocław 2009, s. 149). Wystawiony tytuł wykonawczy nie mieści się w katalogu spraw, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, tj. wymienionych w art. 3 P.p.s.a., gdyż nie rozstrzyga on żadnej sprawy administracyjnej, nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem, jak również nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. np. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 149/09, WSA w Olsztynie z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 61/11, dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie rzecz ma się w odniesieniu do upomnień przedegzekucyjnych oraz zajęć egzekucyjnych. Upomnienie nie jest rozstrzygnięciem władczym, określającym sytuację prawną podmiotu, do którego zostało skierowane, nie stanowi też decyzji ani postanowienia. Upomnienie stanowi w związku z tym czynność niezaskarżalną do sądu administracyjnego. Z kolei zajęcie egzekucyjne jest czynnością organu egzekucyjnego, na podstawie której następuje odebranie zobowiązanemu swobody rozporządzania prawem majątkowym (por. D. R. Kijowski [red.], Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2010, s. 72). Sama czynność skierowania do zobowiązanego upomnień przedegzekucyjnych oraz zastosowania zajęć egzekucyjnych określonej kwoty z rachunku bankowego zobowiązanego nie podlega z wyżej podanych przyczyn kognicji sądu administracyjnego. Na marginesie Sąd wskazuje, że zasadność dokonania określonej czynności w ramach postępowania egzekucyjnego podlegać może kontroli sądu administracyjnego dopiero na etapie wydania przez organ postanowienia w trybie skargi na czynności egzekucyjne, przewidzianym w art. 54 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika jednak, że pismo zobowiązanego z dnia 18 maja 2012 r., nazwane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. "skargą na czynności egzekucyjne", Dyrektor Izby Skarbowej w K. potraktował jako skargę na działanie tego Naczelnika, złożoną w trybie przepisów k.p.a. normujących postępowanie ze skarg i wniosków. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne, złożona po zakończeniu postępowania egzekucyjnego nie ma już żadnego wpływu na jego przebieg a wyegzekwowanie obowiązku czyni skargę spóźnioną, gdyż nawet jej merytoryczna zasadność nie może prowadzić do odwrócenia ostatecznego efektu egzekucji w postaci przymusowego wykonania obowiązku (por. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2011,s. 581 - 582). W rozpatrywanej sprawie, wobec dokonania zajęcia dochodzonej kwoty w dniu 18 kwietnia 2012 r. i zakończenia postępowania egzekucyjnego w dniu 20 kwietnia 2012 r., wniesienie skargi na czynności egzekucyjne w piśmie z dnia 18 maja 2012 r. byłoby spóźnione. Dodatkowo wskazać również trzeba, że postępowanie w sprawie skarg i wniosków, objętych działem VIII k.p.a. (a w takim trybie wypowiadał się też w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w K., uznając pisma zobowiązanego za skargę na działanie organu egzekucyjnego) nie podlega kontroli sądów administracyjnych (por. np. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2692/11, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1110181). Reasumując, wystawienie tytułów wykonawczych, wystawienie upomnień oraz dokonanie zajęć egzekucyjnych nie stanowi czynności, które mogłyby same w sobie stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego. Przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie przewidują też możliwości wniesienia do takiego sądu skargi na egzekucję administracyjną. Okoliczność ta stanowi podstawę do odrzucenia skargi z mocy art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 tej ustawy, co też orzeczono w sentencji postanowienia.