I FZ 374/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1308/13 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 26 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1308/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 12 grudnia 2012 r. nr ... w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 2 kwietnia 2013 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że w skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. WSA stwierdził, że przedmiotem wstrzymania mogą być tylko akty wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. W tej sprawie skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji. Skoro zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii proceduralnych, związanych z uchybieniem terminu, zaś decyzja organu pierwszej instancji odnosi się do kwestii materialnoprawnych, to są to dwie odrębne sprawy administracyjne. Z tego względu WSA nie rozstrzygnął o wstrzymaniu wykonania decyzji wymiarowej wydanej przez organ pierwszej instancji. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), bowiem w jej ocenie w sprawie tej zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem spółki natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia skarżącej płynności finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że w sytuacji gdy sprawa sądowoadministracyjna dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, nie można w ramach tej sprawy orzekać o wstrzymaniu wykonania decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji. Akt ten znajduje się bowiem poza zakresem przedmiotowym tej sprawy. W świetle art. 61 § 3 p.p.s.a.: "Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy". Jak trafnie stwierdzono w postanowieniu NSA z 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 403/11 (orzeczenia.nsa.gov.pl), na które powołał się Sąd pierwszej instancji, a którego treść cytowała w zażaleniu skarżąca, zwrot: "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i 135 p.p.s.a., które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym zakresem art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Za takim rozumieniem omawianego zwrotu normatywnego pośrednio opowiedział się NSA w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 27 czerwca 2000 r. (sygn. akt FPS 12/99, ONSA 2001, Nr 1, poz. 7). Stwierdził w niej mianowicie, że zwrot "we wszystkich postępowaniach" użyty w art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) wskazywał, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy" NSA stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową. W przypadku więc gdy strona żąda wstrzymania decyzji wymiarowej, a sprawa sądowoadministracyjna nie wiąże się z wymiarem, a jedynie z kwestią formalnoprawną, bowiem skarga strony dotyczy tej właśnie kwestii, to nie mamy do czynienia z omawianą tożsamością przedmiotową. Stanowisko to jest już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone (vide postanowienia NSA z 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II FZ 441/12 czy z 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 216/12; orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skoro świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymane może być wykonanie tylko takich aktów administracyjnych, które zostały wydane w granicach danej sprawy rozumianej w kontekście art. 134 § 1 p.p.s.a. jako sprawa w znaczeniu materialnym, to a contrario - w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie jest możliwe wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego, od którego strona skarżąca nie wniosła odwołania w ustawowo przewidzianym terminie, nie zachodzi bowiem tożsamość przedmiotowa tych dwóch postępowań, a tym samym są to dwie różne sprawy w znaczeniu materialnym. W ramach postępowania wywołanego skargą, w której strona zawarła wniosek o ochronę tymczasową, nie będzie bowiem badana nawet pośrednio zgodność z prawem decyzji organu pierwszej instancji. Aktu wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie można uznać za akt wydany w granicach tej samej sprawy. Co prawda proceduralnie sprawy te wiążą się ze sobą – postanowienie organu odwoławczego jest wynikiem złożenia odwołania w sprawie, w której Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję wymiarową w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r. Sprawa będąca przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego - analizowana od strony materialnej - nie jest jednak tożsama ze sprawą, w której zapadła decyzja wymiarowa. O odrębności tych spraw stanowi odmienność przedmiotowa: 1) w sprawie, w której Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję zakres przedmiotowy obejmował kwestię podatku od towarów i usług, 2) w sprawie zaś, w której zapadło zaskarżone do NSA postanowienie WSA zakres przedmiotowy obejmuje kwestię stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Mimo że nie ulega wątpliwości, że wskazane sprawy są ze sobą w związku chronologicznym i podmiotowym, to ze względu na wskazaną odrębność zakresów przedmiotowych nie można uznać, że tworzą one tę samą sprawę w znaczeniu materialnym. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji z tej też właśnie przyczyny, toteż odwoływanie się w zażaleniu do przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie ma wpływu na ocenę prawidłowości oceny postanowienia Sądu pierwszej instancji. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.